Lista polskich miast zniszczonych podczas II wojny światowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zrujnowana Warszawa w styczniu 1945 roku

Podczas późniejszych etapów II wojny światowej wiele miast obecnej Polski zostało dotkliwie zniszczonych w rezultacie działań militarnych pomiędzy wycofującymi się siłami Wehrmachtu, a postępującymi siłami Armii Czerwonej. Część miast została celowo zniszczona przez nazistów. Jednym z najsłynniejszych przykładów celowego burzenia polskich miast przez Niemców było bombardowanie Warszawy w 1939 roku[1]. Warszawa poważnie zniszczona podczas powstania w getcie warszawskim oraz powstania warszawskiego na rozkaz Hitlera została poddana dalszemu planowemu wyburzaniu i paleniu przez Niemców. W dniu 17 października 1944 szef SS Heinrich Himmler wypowiedział słynne słowa[2]:

Miasto musi kompletnie zniknąć z powierzchni ziemi i służyć jedynie jako stacja transportowa dla Wehrmachtu.

Zanim siły niemieckie zostały powstrzymane przez postępującą Armię Czerwoną 85% powierzchni miasta była zrujnowana[3]. Warszawa jednak była w daleko lepszej sytuacji od najbardziej zniszczonych polskich miast. Dla porównania Jasło[4] zostało zburzone w 97% a Polanów w 100%[5]. Część miast zachowała się w znacznie lepszej formie, jak np Wałcz, gdzie zburzono jedną czwartą zabudowań miejskich.

Polska nazwa
Niemiecka nazwa
Przedwojenna przynależność państwowa
Współrzędne geograficzne
Zniszczenia
Dane szczegółowe
Bartoszyce
Bartenstein Niemcy 54°15′N 20°49′E/54,250000 20,816667
50-60%[6]
Bielsk Podlaski
Bielsk Podlaski Polska 52°46′N 23°11′E/52,766667 23,183333
65%[5]
Bobolice
Bublitz Niemcy 53°57′N 16°35′E/53,950000 16,583333
75%[5]
Bolesławiec
Bunzlau Niemcy 51°16′N 15°34′E/51,266667 15,566667
60%[5]
Braniewo
Braunsberg Niemcy 54°23′N 19°49′E/54,383333 19,816667
85%[5][7]
Stare Miasto zniszczone w 100% i nie odbudowane w znacznej części do dziś
Brzeg
Brieg Niemcy 50°52′N 17°29′E/50,866667 17,483333
70%[5][8]
Dębica
Dębica Polska 50°03′N 21°25′E/50,050000 21,416667
40%[5]
Dobiegniew
Woldenberg Niemcy 52°58′N 15°45′E/52,966667 15,750000
85%[5]
Dobre Miasto
Guttstadt Niemcy 53°59′N 20°24′E/53,983333 20,400000
65%[5]
Dobrzany
Jakobshagen Niemcy 53°21′N 15°26′E/53,350000 15,433333
60%[5]
Dukla
Dukla Polska 49°34′N 21°41′E/49,566667 21,683333
85%[5]
Elbląg
Elbing Niemcy 54°10′N 19°24′E/54,166667 19,400000
60%[5]
Stare Miasto 65%-90%[9][10]
Ełk
Lyck Niemcy 53°50′N 22°21′E/53,833333 22,350000
50%
Frombork
Frauenburg Niemcy 54°21′25″N 19°40′52″E/54,357000 19,681000
80%[5]
Garwolin
Garwolin Polska 51°54′N 21°37′E/51,900000 21,616667
70%[5]
Gdańsk
Danzig Wolne Miasto Gdańsk 54°21′N 18°40′E/54,350000 18,666667
50%
Stare Miasto 80%[5]
Gdynia
Gdingen Polska 54°30′N 18°33′E/54,500000 18,550000
90% (dane szacunkowe)[11]
Głogów
Glogau Niemcy 51°40′N 16°05′E/51,666667 16,083333
95%[5]
starówka całkowicie zburzona[5]
Goleniów
Gollnow Niemcy 53°34′N 14°49′E/53,566667 14,816667
60%[5]
Gołdap
Goldap Niemcy 54°18′58″N 22°18′34″E/54,316111 22,309444
90%
Goniądz
Gonionds Polska 53°29′N 22°44′E/53,483333 22,733333
80%[5]
Gryfice
Greifenberg Niemcy 53°54′53″N 15°11′55″E/53,914722 15,198611
40%[5]
Gryfino
Greifenhagen Niemcy 53°15′N 14°29′E/53,250000 14,483333
70%[5]
Gubin
Guben Niemcy 51°57′N 14°43′E/51,950000 14,716667
90%[5]
Iłża
Iłża Polska 51°10′00″N 21°15′00″E/51,166667 21,250000
Jasło
Jassel Polska 49°45′N 21°28′E/49,750000 21,466667
97%
Kałuszyn
Kałuszyn Polska 52°12′30″N 21°48′42″E/52,208333 21,811667
85%[5]
Kamień Pomorski
Cammin Niemcy 53°58′N 14°46′E/53,966667 14,766667
65%[5]
Kańczuga
Kańczuga Polska 49°59′02″N 22°24′31″E/49,983889 22,408611
50%[5]
Kazimierz Dolny
Kazimierz Dolny Polska 51°19′N 21°57′E/51,316667 21,950000
Kętrzyn
Rastenburg Niemcy 54°05′N 21°23′E/54,083333 21,383333
50%[5]
Knyszyn
Knyszyn Polska 53°19′N 22°55′E/53,316667 22,916667
80%[5]
Kolbuszowa
Kolbuszowa Polska 50°15′N 21°46′E/50,250000 21,766667
Kołobrzeg
Kolberg Niemcy 54°11′N 15°35′E/54,183333 15,583333
90%[5]
Kostrzyn nad Odrą
Küstrin Niemcy 52°35′18″N 14°39′00″E/52,588333 14,650000
90%[5]
Koszalin
Köslin Niemcy 54°12′N 16°11′E/54,200000 16,183333
40%[5]
Kożuchów
Freystadt in Schlesien Niemcy 51°45′N 15°36′E/51,750000 15,600000
70%[5]
Krosno Odrzańskie
Crossen an der Oder Niemcy 52°03′N 15°05′E/52,050000 15,083333
65%[5]
Krzepice
Kschepitz Polska
50%[5]
Kuźnia Raciborska
Ratiborhammer Niemcy 50°13′N 18°18′E/50,216667 18,300000
50%[5]
Kwidzyn
Marienwerder Niemcy 53°44′N 18°55′E/53,733333 18,916667
50%[5]
Legnica
Liegnitz Niemcy 51°13′N 16°10′E/51,216667 16,166667
60%[5]
Leśna
Marklissa Niemcy 51°01′25″N 15°16′00″E/51,023611 15,266667
Lubań
Lauban Niemcy 51°07′N 15°18′E/51,116667 15,300000
60%[5]
Lubin
Lüben Niemcy 51°24′N 16°12′E/51,400000 16,200000
70%[5]
Łomża
Lomscha Polska 53°11′N 22°05′E/53,183333 22,083333
70%[5]
Malbork
Marienburg in Westpreußen Niemcy 54°02′N 19°03′E/54,033333 19,050000
45%
Nidzica
Neidenburg Niemcy 53°22′N 20°26′E/53,366667 20,433333
40%[5]
Olecko
Treuburg Niemcy 54°02′N 22°30′E/54,033333 22,500000
60%[12]
Opole
Oppeln Niemcy 50°40′N 17°56′E/50,666667 17,933333
60%[5]
Ostrołęka
Ostrołęka Polska 53°05′N 21°35′E/53,083333 21,583333
Ostróda
Osterode in Ostpreußen Niemcy 53°42′N 19°59′E/53,700000 19,983333
60% (dane szacunkowe)[5]
Piła
Schneidemühl Niemcy 53°09′N 16°44′E/53,150000 16,733333
75%[5]
Polanów
Pollnow Niemcy 54°06′N 16°42′E/54,100000 16,700000
100%[5]
Poznań
Posen Polska 49°47′10″N 22°46′26″E/49,786111 22,773889
55% (dane szacunkowe)[5]
Przemyśl
Premissel Polska 54°15′N 20°49′E/54,250000 20,816667
Racibórz
Ratibor Niemcy 50°05′N 18°13′E/50,083333 18,216667
80%[13]
źródła podają dane od 60 do 85%[13]
Rzepin
Reppen Niemcy 52°21′N 14°50′E/52,350000 14,833333
85%[5]
Stargard
Stargard in Pommern Niemcy 53°20′N 15°03′E/53,333333 15,050000
70%[5]
Szczecin
Stettin Niemcy 53°25′N 14°35′E/53,416667 14,583333
65%[5]
port i przemysł 95%[5]
Trzemeszno
Tremessen Polska 52°33′31″N 17°49′09″E/52,558611 17,819167
romańska bazylika z 1130-45 spalona w 1945[5]
Świnoujście
Swinemünde Niemcy 53°55′N 14°15′E/53,916667 14,250000
55%[5]
Wałcz
Deutsch Krone Niemcy 53°16′N 16°28′E/53,266667 16,466667
25%[5]
Warszawa
Warschau Polska 52°13′48″N 21°00′39″E/52,230000 21,010833
85%[14]
Węgorzewo
Angerburg Niemcy 54°13′N 21°45′E/54,216667 21,750000
80%[5]
Wieluń
Angerburg Polska 51°13′N 18°34′E/51,216667 18,566667
90% centrum miasta[15]
Wodzisław Śląski
Loslau Polska 50°00′N 18°27′E/50,000000 18,450000
80%[16]
ścisłe centrum 85%[16]
Wolin
Wollin Niemcy 53°55′N 14°30′E/53,916667 14,500000
70%[5]
Wolsztyn
Wollstein Polska 52°07′N 16°07′E/52,116667 16,116667
klasycystyczny zamek z 1845 spalony w 1945[5]
Wrocław
Breslau Niemcy 51°07′N 17°02′E/51,116667 17,033333
80-90%[17]
Zabłudów
Zabłudów Polska 53°01′N 23°21′E/53,016667 23,350000
85% (dane szacunkowe)[5]
Zakroczym
Zakroczym Polska 52°26′16″N 20°36′43″E/52,437778 20,611944
80%[5]
Złoczew
Złoczew Polska 51°25′N 18°36′E/51,416667 18,600000
80%[5]
Żagań
Sagan Niemcy 51°37′N 15°19′E/51,616667 15,316667
60%[5]
Żary
Sorau Niemcy 51°38′N 15°08′E/51,633333 15,133333
60%[5]
Żelechów
Żelechów Polska 51°48′N 21°54′E/51,800000 21,900000
Żory
Sohrau Polska 50°03′N 18°42′E/50,050000 18,700000
80%[5]
Według danych żorskiego magistratu straty wyniosły: w infrastrukturze 74%; w budownictwie przekroczyły 50%[18]
Żychlin
Żychlin Polska 52°14′43″N 19°37′25″E/52,245278 19,623611
40% (dane szacunkowe)[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anthony M. Tung. Preserving the world’s great cities:The Destruction and Renewal of the Historic Metropolis (2001 ed.). Three Rivers Press. ​ISBN 0-517-70148-0​, dostęp 07.09.14.
  2. Krystyna Wituska, Irene Tomaszewski. Inside a Gestapo prison: the letters of Krystyna Wituska, 1942-1944 (2006 ed.). Wayne State University Press. ​ISBN 0-8143-3294-3​.s.22.
  3. Free Europe Committee. East Europe, Volumes 19-20 (1970 ed.). East Europe Pub. s. 10.
  4. Lisa Chapman (July 7, 2009). „Polish town at odds over Hitler’s oak”. Austrian Times. dostęp 07.09.14.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj „На карте Польши”, библиотечка „Польши” (2).
  6. BARTOSZYCE: Gorzowskie, International Jewish Cemetery Project International Association of Jewish Genealogical Societies, dostęp 20.04.2015.
  7. Braniewo Poland description, location, history. Poland map. mapofpoland.net, dostęp 20.04.2015.
  8. Brzeg: Encyclopædia Britannica, Inc. dostęp 20.04.2015.
  9. Stare Miasto Elbląg, HolidayCheck.pl [dostęp 2017-08-01] (pol.).
  10. Elbląg - Nowe Stare Miasto. Atrakcje turystyczne Elbląga. Ciekawe miejsca Elbląga, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2017-08-01].
  11. Nowak, Margaret Collingwood. Two who were there: a biography of Stanley Nowak (1989 ed.). Wayne State University Press. ​ISBN 0-8143-1883-5​, s. 214.
  12. http://www.powiat.olecko.pl/archiwum/powiat/index.htm.
  13. a b Grzegorz Wawoczny: Racibórz – prawda o latach 1945-1950 (pol.). www.naszraciborz.pl, 20 sierpnia 2008. [dostęp 2015-03-16].
  14. Free Europe Committee 1970, p. 10.
  15. „Nomination Letter for Nobel Peace Prize for Wieluń”. Portal Gminy Wieluń. zarchiwizowano 2012-04-15.
  16. a b Piotr Hojka, Wodzisław Śląski i ziemia wodzisławska w czasie II wojny światowej, Wodzisław Śląski 2011. ​ISBN 978-83-932793-0-2​.
  17. Michael Schwartz, Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, Vol. 10/2, s. 586, München: Deutsche Verlags-Anstalt, 2008.
  18. „Historia inaczej: dramatyczny żorski rok 1945”. Portal tuŻory.pl zarchiwizowano 2015-02-22.