Lizander

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lizander, gr. Lysander (?–395 p.n.e.) – spartański wódz i polityk.

W roku 407 p.n.e., w końcowej fazie wojny peloponeskiej został nauarchą – naczelnym wodzem floty spartańskiej[1]. Wówczas to dzięki dobrym układom z Cyrusem Młodszym rozbudował i zapewnił finansowanie floty Związku Peloponeskiego z perskich środków[2]. Zimą 407/406 p.n.e. pokonał ateńską flotę Alkibiadesa (nieobecnego w czasie samej bitwy) w bitwie pod Notion[3]. W następnym roku zakończyła się jego kadencja dowódcy floty i został nim niechętny Persom Kallikratidas, który jednak poniósł klęskę i zginął w bitwie z Ateńczykami pod Arginuzami[4]. W 405 p.n.e. Lizander został formalnie zastępcą nowego nauarchy Arakosa, lecz faktycznie to on był dowódcą[5]. W ciągu lata, dzięki funduszom od Cyrusa, rozbudował flotę peloponeską do 180 jednostek[5]. Później ruszył w rejon Hellespontu, gdzie zdobył Lampsakos i w bitwie u ujścia Ajgospotamoj rozbił flotę ateńską[6]. Po tym zwycięstwie popłynął na Morze Egejskie, gdzie usuwał ateńskie garnizony i instalował spartańskich zarządców, a następnie skierował swoją flotę do ateńskiego portu w Pireusie[7]. Tam po długich negocjacjach z Theramenesem przyjął kapitulację Aten[7]. Z Pireusu popłynął na Samos i zmusił wyspę do kapitulacji, kończąc tym samym wojnę peloponeską[8].

Lizandrowi przypadła główna rola w demontażu ateńskiego imperium, które starał się zastąpić spartańskim lub być może własnym[9]. Na terenach kontrolowanych przez pokonanego wroga ustanawiał harmostów (spartańskich rezydentów) i dekarchie (komisje dziesięciu), ściągał także na wzór Aten trybut[10]. Elita Sparty zaniepokoiła się rosnącą pozycją Lizandra, odwołano go, a zbudowany przez niego porządek wkrótce rozleciał się[9].

W roku 395 p.n.e. w czasie wojny korynckiej zginął w walce z Beotami w bitwie pod Haliartos[11].

Na Samos ustanowiono jego kult[12].

Przypisy

  1. Bravo i in. 2009 ↓, s. 224.
  2. Bravo i in. 2009 ↓, s. 224–225.
  3. Bravo i in. 2009 ↓, s. 225.
  4. Bravo i in. 2009 ↓, s. 225–226.
  5. a b Bravo i in. 2009 ↓, s. 227.
  6. Bravo i in. 2009 ↓, s. 227–228.
  7. a b Bravo i in. 2009 ↓, s. 228.
  8. Bravo i in. 2009 ↓, s. 229.
  9. a b Bravo i in. 2009 ↓, s. 232.
  10. Bravo i in. 2009 ↓, s. 232, 242.
  11. Bravo i in. 2009 ↓, s. 276.
  12. Bravo i in. 2009 ↓, s. 330.

Bibliografia[edytuj]