Lizander

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Lizander, gr. Lysander (?-395 p.n.e.) - spartański wódz i polityk.

W roku 407 p.n.e., w końcowej fazie wojny peloponeskiej został nauarchą - naczelnym wodzem floty spartańskiej.[1] Wówczas to dzięki dobrym układom z Cyrusem Młodszym rozbudował i zapewnił finansowanie floty Związku Peloponeskiego z perskich środków.[2] Zimą 407/406 p.n.e. pokonał ateńską flotę Alkibiadesa (nieobecnego w czasie samej bitwy) w bitwie pod Notion,[3]. W następnym roku zakończyła się jego kadencja dowódcy floty i został nim niechętny Persom Kallikratidas, który jednak poniósł klęskę i zginął w bitwie z Ateńczykami pod Arginuzami.[4] W 405 p.n.e. Lizander został formalnie zastępcą nowego nauarchy Arakosa, lecz faktycznie to on był dowódcą.[5] W ciągu lata, dzięki funduszom od Cyrusa, rozbudował flotę peloponeską do 180 jednostek.[5] Później ruszył w rejon Hellespontu, gdzie zdobył Lampsakos i w bitwie pod Aigospotamoi rozbił flotę ateńską.[6] Po tym zwycięstwie popłynął na Morze Egejskie, gdzie usuwał ateńskie garnizony i instalował spartańskich zarządców, a następnie skierował swoję flotę do ateńskiego portu w Pireusie.[7] Tam po długich negocjacjach z Theramenesem przyjął kapitulację Aten.[7] Z Pireusu popłynął na Samos i zmusił wyspę do kapitulacji, kończąc tym samym wojnę peloponeską.[8]

Lizandrowi przypadła główna rola w demontażu ateńskiego imperium, które starał się zastąpić spartańskim lub być może własnym.[9] Na terenach kontrolowanych przez pokonanego wroga ustanawiał harmostów (spartańskich rezydentów) i dekarchie (komisje dziesięciu), ściągał także na wzór Aten trybut.[10] Elita Sparty zaniepokoiła się rosnącą pozycją Lizandra, odwołano go, a zbudowany przez niego porządek wkrótce rozleciał się.[9]

W roku 395 p.n.e. w czasie wojny korynckiej zginął w walce z Beotami w bitwie pod Haliartos.[11]

Na Samos ustanowiono jego kult.[12]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Marek Węcowski, Aleksander Wolicki: Historia starożytnych Greków. T. II: Okres klasyczny. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009. ISBN 978-83-235-0412-2.