Lodownia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lodownia w Folwarku Wąsowo

Lodownia, lodnia – pomieszczenie, lub osobny budynek służące do przechowywania wyłącznie lodu lub śniegu. Lodownie były lokalizowane blisko chłodni w których przechowano produkty łatwo psujące się bez udziału agregatów chłodniczych, albo były jednocześnie chłodnią. W lodowniach, chłodniach uzyskiwano stałą temperaturę 4C.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przez długi czas lodownie ze względu na koszta budowy i utrzymania były dobrem luksusowym na który mogły sobie pozwolić bogate rodziny, wyższe sfery. Upowszechnienie dużych lodowni spowodowało wzrost zapotrzebowania na lód naturalny. Wielka Brytania pod koniec XIX wieku importowała rocznie ok. 500.000 ton lodu naturalnego. Natomiast jego roczne zużycie w Stanach Zjednoczonych ok. 1890 roku wynosiło 25 milionów ton.

Lubostroń, piwnica-lodownia, pocz. XX
Yakhchal, średniow ieczna lodownia w pobliżu Kerman (Iran).

W 1862r - skonstruowano pierwszą chłodziarkę mechaniczną. Wraz z rozwojem chłodnictwa mechanicznego zmniejszała się konieczność gromadzenia i przechowywania lodu naturalnego, ponieważ zaczęto produkować go na bieżąco. Pierwsza fabryka sztucznego lodu powstała w Cleveland (USA). Kolejne powstawały w Anglii (1857 r.), Francji (1858 r.) i Japonii (1872 r.). Upowszechnienie się chłodziarek mechanicznych ostatecznie zdecydowało o zaniku zainteresowania lodowniami i chłodniami lodowymi

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Lodownie stanowiły osobny budynek lub były zakładane w murowanych piwnicach w zagłębieniach terenu w miejscach zaciemnionych, blisko zabudowań ludzkich. W ternie podmokłym były budowane na powierzchni lub lekkim zagłębieniu.

Wnętrze często z półkolistym sklepieniem było wzmocnione kamieniem, z muru wystawały haki na których wieszano mięso. Lodownia była wyposażona w kanał odprowadzający wodę z topniejącego lodu. Do lodowni prowadził przeważnie długi korytarz z parą drzwi.

Lód[edytuj | edytuj kod]

Chłodzenie produktów w chodni odbywał się za pomocą lodu naturalnego. Lód był pozyskiwany zimą ze stawów, jezior, rzek w postaci tafli, brył lodu. Jeśli nie było dostępu do lodu ubijano śnieg i polewano go wodą, śnieg po zamrożeniu tworzył bryłę lodu.

Lód do lodowni był zwożony saniami. W lodowni na specjalnych drewnianych półkach ustawiano bryły lodu. Następnie w celu izolacji przykrywano lód słomą, trocinami, mchem, sitowiem.

Źródło[edytuj | edytuj kod]

https://almanach.historyczny.org/wiki/Lodownia

http://www.wilanow-palac.art.pl/sekrety_staropolskiej_lodowni.html

http://www.kozy.pl/lodownia-w-kozachdawnysposobnachlodzeniezywnosciwupaly/site/70.html