Lotniskowce projektu 1143.5

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lotniskowce projektu 1143.5
USNWC Varyag02.jpg
Opis typu
Stocznia Zakład nr 444
Zbudowane okręty dwa
Okręty w służbie 2
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 46 540 t (standardowa)
59 100 t (pełna)
Długość pokład startowy: 304,5 metra
Szerokość pokład startowy: 70 metrów
Napęd 8 kotłów
4 turbiny parowe 200 000 KM, 4 śruby
Prędkość 30 węzłów
Zasięg 3850 Mm @ 29 węzłów
Załoga 1533–1980 osób
Uzbrojenie • 12 x P-700 Granit-NK
• 24 x Kinżał (192 pociski)
• 8 x Kasztan CIWS: 2 x 30 mm i 8 x 9M311, 256 pocisków)
• 6 x 30 mm AK-630
• 2 x Udaw-1 (60 pocisków)

Lotniskowce projektu 1143.5radziecki typ lotniskowców o wyporności 46 540 ton i długości pokładu 304,5 metra. Budowę dwóch okrętów tego projektu rozpoczęto w pierwszej połowie lat 80. w stoczni nr 444 w Mikołajowie na Ukrainie. Obie jednostki zwodowano w latach 1985 i 1988, jednak jedynie pierwsza z nich 21 stycznia 1991 roku weszła do służby jako Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow. Drugi okręt pod nazwa Wariag nigdy nie wszedł do służby w marynarce radzieckiej, rosyjskiej bądź ukraińskiej, lecz w roku 1998 został sprzedany chińskiemu przedsiębiorstwu na cele turystyczne.

Geneza[edytuj]

Adm. Siergiej Gorszkow, w latach 1956-1985 uznawany za twórcę pełnomorskiej floty radzieckiej

Rozwój okrętów lotniskowych i lotnictwa pokładowego w Związku Radzieckim był logicznym następstwem zmiany charakteru floty radzieckiej, z nastawionej na obronę przed amerykańskimi rakietowymi okrętami podwodnymi przenoszącymi pociski balistyczne, na ochronę własnych strategicznych okrętów podwodnych, a ostatecznie na projekcję własnej siły w konfrontacji z flota amerykańską na otwartych oceanach[1]. Mimo wysiłków admirała Siergieja Gorszkowa, flota radziecka wciąż odgrywała w tym czasie jeszcze rolę drugoplanową, podrzędną wobec radzieckiej armii oraz strategicznych lądowych wojsk rakietowych. Toteż — nie licząc floty podwodnej — rozwój radzieckiej marynarki wojennej następował powoli i czasami niepewnie, co było rezultatem ograniczonego wsparcia politycznego w łonie Biura Politycznego partii komunistycznej[1].

We wczesnych latach 70. marynarka radziecka sformułowała jednak wymagania dla dużego lotniskowca o napędzie konwencjonalnym, a w 1973 roku wyznaczono biuro konstrukcyjne które opracować miało konstrukcję okrętu projektu 1153 Orieł[2][1]. Wstepne projektu nowego okrętu o wyporności 75 000 — 80 000 ton przewidywały jednak napęd jądrowy i wyposażenie jednostki w cztery katapulty parowe[1]. Okręt w tej konfiguracji mógł pomieścić grupę lotniczą złożoną z co najmniej 70 samolotów: myśliwskich i uderzeniowych, samolotów ZOP i wczesnego ostrzegania[1]. Do czerwca 1974 roku koncepcja uległa zmianie — wyporność zmniejszono do 60 000 ton, i przy zachowaniu wciąż napędu nuklearnego, zmniejszono wielkość pokładowej grupy lotniczej do 60 maszyn[1]. W wyznaczonym w 1976 roku planie pięcioletnim ustalono budowę dwóch jednostek tego typu, lecz w październiku 1978 roku projekt ten został anulowany jako zbyt kosztowny[2][1]. Zamiast tego, jeszcze jednak w listopadzie 1977 roku władze radzieckie poleciły rozpocząć prace projektowe nad mniejszym — i tańszym — lotniskowcem mogącym przenosić samoloty pionowego startu i lądowania, a także klasyczne samoloty, startujące za pomocą katapulty[2]. Ostatecznie w 1979 roku konstrukcja przerodziła się w projekt oznaczony jako 1143.5, mimo że miał niewiele wspólnego z projektem jednostek 1143 typu Kijów[1].

Budowa i konstrukcja[edytuj]

Historia nazewnictwa jednostki wiodącej nowego typu, odzwierciedla burzliwość czasów w których okręt był budowany. Stępkę pod prototypowy okręt - wówczas „Tbilisi” - położono 1 kwietnia 1982 roku, już jednak 18 listopada tego samego roku zmieniono jego nazwę na „Leonid Breżniew”, gdy zaś Sekretarz Generalny KPZR Michaił Gorbaczow potępił byłego sowieckiego lidera, w listopadzie 1988 roku nazwę ostatecznie zmieniono na „Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow”[1].

Okręty typu Kuźniecow były pierwszymi radzieckimi lotniskowcami pełnopokładowymi[1]. Początkowo miały zostać wyposażone w dwie katapulty parowe, jednak radzieccy inżynierowie napotkali na szereg trudności w opracowaniu niezawodnych katapult tego rodzaju, toteż projekt został zmodyfikowany i zastosowano na nim wznoszącą się pod kątem 12° skocznię, która mogła być używana do swobodnego startu samolotów pod wiatr o średniej sile[1]. Z wyjątkiem nadbudówki mieszczącej dużą baterię pocisków przeciwokrętowych i ZOP oraz niezwykły arsenał broni przeciwlotniczej, w pozostałych elementach jednostki miały stosunkowo tradycyjną konstrukcję[1].

Stocznia Okręt Położenie stępki Wodowanie Wykończenie Wejście do służby Flota
Zakład nr 444
(Mikołajów)
Admirał Kuzniecow
1 kwietnia 1982 4 grudnia 1985
N/A
20 stycznia 1991  MW ZSRR
Wariag
6 grudnia 1985 4 grudnia 1988
Jiangnan
(Szanghaj)
25 września 2012  Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza

Pierwszy okręt nowego projektu został zwodowany w Mikołajowie 4 grudnia 1985 roku, po czym po trwających 6 lat pracach wykończeniowych oraz testach morskich, 20 stycznia 1991 roku wszedł do służby w marynarce Federacji Rosyjskiej. Wobec rozpadu Związku Radzieckiego i braku środków finansowych, budowa „Wariag” została porzucona w 1992 roku, a w roku 1998 okręt został kupiony przez prywatnego przedsiębiorcę z Makau[3].

Okręt został mu jednak odebrany przez rząd Chin Ludowych, bądź też według innych informacji od samego początku zakup niewykończonego okrętu był operacją chińskich służb specjalnych i chińskiej marynarki wojennej za pomocą podstawionej w tym celu osoby. Jednostka została następnie wykończona w stoczni w Szanghaju, po czym wcielona do służby w chińskiej marynarce wojennej 25 września 2012 roku, jako pierwszy w historii tego kraju lotniskowiec.

W latach 1995-1996 Admirał Kuzniecow pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, po czym został przetransferowany do Floty Północnej, gdzie pozostawał wyłączony z czynnej służby aż do listopada 1998 roku, kiedy powrócił z remontu. Mimo tego okręt boryka się z ustawicznymi problemami z siłownią oraz systemami rurociągów, w tym rurociągami sanitarnymi.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l Paul Fontenoy: Aircraft Carriers, s. 134-136
  2. a b c S. Bałakin, W. Zabłockij, Sowietskije..., s. 153–154.
  3. Paul Fontenoy: Aircraft Carriers, s. 317-318

Bibliografia[edytuj]

  • Paul Fontenoy: Aircraft Carriers An Illustrated History of Their Impact. ABC Clio, 2006. ISBN 1-85109-573-X.