Louis Gabriel Ambroise de Bonald

Louis Gabriel Ambroise de Bonald

Data i miejsce urodzenia	2 października 1754 Le Monna k. Millau
Data i miejsce śmierci	23 listopada 1840 Le Monna k. Millau
Zawód, zajęcie	filozof, publicysta

Louis Gabriel Ambroise de Bonald (ur. 2 października 1754 w majątku Le Monna k. Millau, zm. tamże 23 listopada 1840) – francuski filozof i publicysta, teoretyk nauki o państwie, zwolennik monarchii teokratycznej. Jeden z głównych przedstawicieli tradycjonalizmu, rojalista i przeciwnik filozofii oświecenia.

Życiorys

Pochodził z rodziny arystokratycznej i był wicehrabią. Studiował w kolegium oratoriańskim w Juilly. Za panowania Ludwika XV służył w armii. Po roku 1776 rozpoczął karierę polityczną jako mer w Millau, przerwaną czasowo przez rewolucję francuską, kiedy to przebywał na emigracji w Niemczech (1791–1797). Po powrocie do Francji początkowo był w służbie Napoleona jako radca uniwersytetu, a później królów z dynastii burbońskiej. W 1815 został deputowanym do parlamentu francuskiego z departamentu Aveyron. W 1823 został Parem. W 1830, jako legitymista nie uznający wstąpienia na tron Ludwika Filipa, zrezygnował z tej godności i powrócił do swojego majątku La Monna pod Millau, gdzie w 1840 zmarł.

Od 1816 r. był członkiem Akademii Francuskiej (zasiadał w fotelu 30).

Jednym z jego czterech synów był Louis kardynał de Bonald.

Filozofia

Najważniejszym wydarzeniem, które ukształtowało poglądy Bonalda, była rewolucja francuska, którą uważał za niszczycielską tragedię i przeciwko której przez całe życie występował.

W filozofii występował przeciwko filozofom oświecenia, podkreślającym siłę rozumu i człowieka w kształtowaniu świata, przyznając czynną rolę Bogu. Krytykował filozofię języka Rousseau, wskazując, że język nie jest pochodzenia ludzkiego czy społecznego, lecz jest faktem pierwotnym, pochodzącym od Boga. Boska jest również geneza ludzkiego poznania i myślenia.

Szczególnie wiele uwagi poświęcił filozofii politycznej, w której starał się powiązać instytucje społeczne z chrześcijańskimi wartościami i religijnym obrazem świata. Występował przeciwko teoriom umowy społecznej i upatrującym źródła instytucji społecznych w konwencji. Podstawą instytucji jest władza, której źródłem jest Bóg. On to, stwarzając człowieka, uczynił go od razu istotą społeczną. Społeczeństwo, władza, hierarchia społeczna, państwo i prawo są więc tworami naturalnymi i pochodzenia Boskiego. Z Boskiego pochodzenia władzy wynika również przewodnia rola Kościoła w społeczeństwie i konieczność współdziałania władzy świeckiej i religijnej.

Jak wskazuje Bonald, ludzie są równi pod względem podobieństwa do Boga i swojej podstawowej natury. Są jednak zasadniczo nierówni pod względem swoich zdolności i społecznej pozycji. Jest to stan naturalny i to z tej nierówności bierze się dążenie jednostek do wchodzenia ze sobą w relacje. Napięcie między silnymi a słabymi, oraz niedoskonałość jednostek jednoczone są przez władzę i cementują społeczeństwo. Stąd wynika jego poparcie do monarchii jako formy rządów, z katolicyzmem jako religią państwową i korporacyjnie zorganizowanemu społeczeństwu.

Bonald był przeciwnikiem liberalizmu i popieranych przez niego reform społecznych, w tym legalizacji rozwodów, praw kobiet, wolności prasy (był zwolennikiem cenzury).

Recepcja

Wraz z Josephem de Maistrem jest uznawany za twórcę francuskiego konserwatywnego kontrrewolucjonizmu. Do jego myśli odwoływali się rojaliści i ultramontanie oraz konserwatywni tradycjonaliści. Jego myśl była podbudową ideową legitymizmu. Był szczególnie istotny dla Louisa Veuillota, Juana Donoso Cortésa, Charles’a Maurrasa i T.S. Eliota.

Dzieła

• 1796: Théorie du Pouvoir Politique et Religieux;
• 1800: Essai Analytique sur les Lois Naturelles de l’Ordre Social;
• 1801: Du Divorce: Considéré au XIX;
• 1802: Législation Primitive (3 tomy);
• 1815: Réflexions sur l’Intérêt Général de l’Europe;
• 1817: Pensées sur Divers Sujets;
• 1818: Recherches Philosophiques sur les Premiers Objets des Connaissances Morales;
• 1818: Observations sur un Ouvrage de Madame de Staël;
• 1819: Mélanges Littéraires, Politiques et Philosophiques;
• 1821: Opinion sur la Loi Relative à la Censure des Journaux;
• 1825: De la Chrétienté et du Christianisme;
• 1826: De la Famille Agricole et de la Famille Industrielle;
• 1830: Démonstration Philosophique du Principe Constitutif de la Société;
• 1834: Discours sur la Vie de Jésus-Christ.

Dzieła zebrane

• Œuvres de M. de Bonald, 1817-1843 (A. Le Clere, 14 tomów);
• Œuvres de M. de Bonald, 1847-1859 (A. Le Clere, 7 tomów);
• Œuvres Complètes de M. de Bonald, 1858 (Jacques-Paul Migne, 3 tomy);
• Œuvres Complètes, Archives Karéline, 2010 (facsimile edycji Migne’a).

Polskie tłumaczenia

• 2019: O władzy najwyższej (wybór tekstów, tłum. Anna Węgrzyn)

Bibliografia

• E.E. Gilson E.E., T.T. Langan T.T., A.A.A.A. Maurer A.A.A.A., Historia filozofii współczesnej, Warszawa: PAX, 1979 .
• BogdanB. Szlachta BogdanB., Bonald, Louis Gabriel Ambroise de, [w:] MichałM. Jaskólski (red.), Słownik historii doktryn politycznych, t. 1, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1997, s. 249–252 .