Lubiszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lubiszyn
Kościół w Lubiszynie
Kościół w Lubiszynie
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat gorzowski
Gmina Lubiszyn
Liczba ludności (2013) 770
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 66-433
Tablice rejestracyjne FGW
SIMC 0182662
Położenie na mapie gminy Lubiszyn
Mapa lokalizacyjna gminy Lubiszyn
Lubiszyn
Lubiszyn
Położenie na mapie powiatu gorzowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorzowskiego
Lubiszyn
Lubiszyn
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Lubiszyn
Lubiszyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubiszyn
Lubiszyn
Ziemia 52°46′46″N 14°56′53″E/52,779444 14,948056

Lubiszyn (niem. do 1945 Ludwigsruh) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Lubiszyn. Jest siedzibą gminy Lubiszyn. Według danych z 2013 r. liczyła 770 mieszkańców.

Miejscowość została założona w 1707 r. jako osada przyfabryczna przy hucie szkła na terenach należących do Tarnowa. W 1 połowie XIX w. kolonia wraz z hutą i folwarkiem zostały wykupione od mironickiego urzędu domeny. W czasie II wojny światowej funkcjonował tu obóz jeniecki, podległy Stalagowi III C w Drzewicach. Od 1945 r. leży w granicach Polski.

W miejscowości znajduje się neogotycki kościół z 1857 r.

Położenie[edytuj]

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położony jest Lubiszyn należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.

Miejscowość położona 20 km na pn. zach. od Gorzowa, 2 km od Tarnowa, przy drodze do Myśliborza. Posiada historyczny układ wielodrożnicy.

Środowisko naturalne[edytuj]

Wokół Lubiszyna przeważają lasy sosnowe. W pobliżu znajduje się jezioro Marwicko oraz rezerwat przyrody „Bagno Chłopiny”. Klimat umiarkowany-morski, z przewagą polarnomorskich mas powietrza. Pod względem ilości opadów Lubiszyn mieści się w środkowej strefie przeciętnej ilości opadów w Polsce.

Pomnik przyrody: grochodrzew biały, wysokość 27 m, obwód 320 cm, znajduje się na ulicy Pocztowej 37.

Demografia[edytuj]

Ludność w ostatnich 3 stuleciach[1][2][3][4]:

Nazwa[edytuj]

Do 1819 r. funkcjonowała nazwa Tornowsche Hütte, Tornowsche Glasshütte. Niemiecka nazwa Ludwigsruh(e) oznacza „spokój Ludwika” (niem. Ruhe - spokój) i pochodzi od imienia ostatniego właściciela huty, Ludwiga Zimmermanna. Kierując się nią, Komisja Ustalania Nazw Miejscowości nadała polską nazwę w postaci neologizmu dzierżawczego Lubiszyn, czyli własność Lubisza.

Historia[edytuj]

  • 1707 - w podtarnowskich lasach Marcus Zimmermann z Holsztyna zakłada hutę szkła wraz z przyfabryczną osadą
  • 1785 - zamknięcie huty; ostatnim właścicielem był Johann George Ludwig Zimmermann (1739-1810)
  • 1801 - byłą przyfabryczną osadę, przekształconą w kolonię „Tornowsche Hütte” należącą do dóbr domeny Mironice, późniejszy Ludwigsruh, zamieszkuje 40 komorników; znajduje się tu folwark, kuźnia, karczma oraz smolarnia; właścicielem jest radca handlowy Zimmermann[5]
  • 1813 - majątek, do którego należała huta, zostaje rozparcelowany i skolonizowany, dając początek wsi
  • 1819 - pojawia się nowa nazwa wsi - Ludwigsruh - pochodząca od imienia ostatniego właściciela huty
  • 1857 - wybudowano kościół
  • 1871 - we wsi jest 251 domów[4]
  • 1912 - przez wieś przeprowadzono linię kolejową z Gorzowa do Myśliborza (obecnie - stan 2014 r. - nieczynna)
  • 1940-1945 - we wsi znajduje się oddział roboczy jeńców francuskich obozu w Drzewicach - Kommando Stalag III C Alt Drewitz, składający się z 28 ludzi pracujących w gospodarstwach rolnych[6]
  • 30.01.1945 - zajęcie wsi przez oddziały radzieckiej 5 Armii Uderzeniowej
  • 19.08.1945 - poświęcenie kościoła jako świątyni rzymskokatolickiej
  • 14.05.1946 - Powiatowa Rada Narodowa w Gorzowie uchwaliła podział powiatu na dwie gminy miejskie (Kostrzyn i Witnica) i 7 wiejskich: Bogdaniec, Kłodawa, Lipki Wielkie, Lubiszyn, Witnica i Zieleniec
  • 01.06.1951 - powstanie parafii rzymskokatolickiej w Lubiszynie, pierwszym proboszczem zostaje ks. Ludwik Chrapko (do 1959 r.); do tego czasu wieś należała do parafii św. Krzyża w Gorzowie Wlkp.
  • 01.01.1955 - w następstwie reformy administracyjnej, która zniosła zbiorcze gminy wiejskie, w powiecie gorzowskim zaczęły funkcjonować 23 gromady, w tym Lubiszyn
  • 1975–1998 – miejscowość administracyjnie należy do województwa gorzowskiego.

Administracja[edytuj]

Miejscowość jest siedzibą gminy wiejskiej oraz sołectwa Lubiszyn.

Architektura[edytuj]

Neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zbudowany w 1857 r. z czerwonej cegły drobnego formatu, na rzucie krzyża greckiego, z półkolistą absydą ołtarzową i kwadratową zakrystią. Pokrycie świątyni stanowią dwa dachy siodłowe ustawione do siebie prostopadle przez płaski dach zakrystii. Nad wejściem znajduje się smukła wieżyczka z dzwonem. W prezbiterium wisi obraz Matki Bożej Częstochowskiej podarowany przez parafię św. Krzyża z Gorzowa Wielkopolskiego w 1945 r. We wnętrzu zachowały się zabytkowe empory boczne i muzyczna[7].

Kultura[edytuj]

  • Gminna Biblioteka Publiczna z filiami w Baczynie, Stawie i Wysokiej
  • Stowarzyszenie Historyczne „Prawda”

Imprezy cykliczne:

  • Gminny Przegląd Piosenki Dziecięcej organizowany przez szkołę podstawową we współpracy z Urzędem Gminy
  • Gminny Konkurs Plastyczny organizowany przez Gminną Bibliotekę Publiczną

Edukacja i nauka[edytuj]

  • szkoła podstawowa; funkcjonuje od września 1945 r.
  • przedszkole gminne, z filią w Baczynie

Turystyka[edytuj]

W pobliżu Lubiszyna znajduje się jezioro Marwicko, wykorzystywane w okresie letnim jako kąpielisko przez mieszkańców gminy i Gorzowa.

Religia[edytuj]

Parafia rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Sport i rekreacja[edytuj]

  • Klub Sportowy Unia Lubiszyn-Tarnów, powstały w 2001 r.
  • ośrodek rekreacyjno- sportowy
  • strzelnica myśliwska

Gospodarka[edytuj]

  • Gospodarczy Bank Spółdzielczy w Gorzowie Wlkp. oddział w Lubiszynie
  • zakład drzewny
  • „Malwa Tea”, producent herbat owocowych i ziołowych

W pobliżu miejscowości znajduje się eksploatowane złoże ropy naftowej „Lubiszyn”, dla którego utworzono obszar i teren górniczy „Lubiszyn”. Jego zasoby wydobywalne bilansowe według stanu na 31 grudnia 2013 r. wynoszą 21,83 tysięcy ton, zasoby przemysłowe 21,70 tysięcy ton, wydobycie zaś 8,31 tysięcy ton w 2013 r.. Złoża wydobywalne bilansowe gazu wynoszą 3,62 mln m³, wydobycie w 2013 r. 1,48 mln m³[8].

Infrastruktura[edytuj]

  • Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
  • Centrum Integracji Społecznej „Rozwój”
  • Zakład Usług Komunalnych, powołany w 1995 r.
  • Ochotnicza Straż Pożarna
  • posterunek policji
  • Urząd Stanu Cywilnego
  • Kółko Rolnicze
  • ośrodek zdrowia
  • punkt apteczny
  • urząd pocztowy

W 2000 r. oddano do użytku oczyszczalnię ścieków.

Przypisy[edytuj]

  1. Leopold Krugg: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. T. 3. Halle: Karl August Kümmel, 1822, s. 139.
  2. Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 71.
  3. Deutsche Verwaltungsgeschichte. Kreis Landsberg/Warthe. [dostęp 2014-08-30].
  4. a b Statistisches Landesamt Prussia: Die Gemeinden und Gutsbezirke des Preussischen Staates und ihre Bevölkerung: Nach den Urmaterialien der allgemeinen Volkszählung vom 1. december 1871 bearb. und zusammengestellt vom Königlichen Statistischen Bureau. T. II. Provinz Brandenburg. Berlin: Königl. Statistisches Bureau, 1873, s. 146.
  5. Statistisch-topographische Beschreibung der gesammten Mark Brandenburg: Für Statistiker, Geschäftsmänner, bes. für Kameralisten. Die Neumark Brandenburg. T. 3. Berlin: Friedrich Maurer, 1809, s. 166.
  6. Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945: informator encyklopedyczny. Warszawa: PWN, 1979, s. 274.
  7. Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego. Powiaty: gorzowski - słubicki - sulęciński - międzyrzecki - strzelecko-drezdenecki. T. III. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza PDN, 2013, s. 61-62. ISBN 978-83-934885-7-5.
  8. Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce wg stanu na 31 XII 2013 r.. , s. 18, 32, 2014. Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. ISSN 2299-4459. 

Bibliografia[edytuj]

  1. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Lubiszyn. , 2004. Lubiszyn. 
  2. Małgorzata Miszkiewicz. Cudze chwalicie – swego nie znacie. „Lubiszyńskie Wieści”. 4/2013, s. 31, 2013. Lubiszyn: Urząd Gminy Lubiszyn. 
  3. Jan Byczkiewicz. Kościół w Lubiszynie. „Lubiszyńskie Wieści”. 3/2007, s. 19, 2007. Lubiszyn: Urząd Gminy Lubiszyn.