Lucas van Leyden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Autoportret (1509)
Chrystus uzdrawiający ślepca z Jerycha (1531)
Tryptyk Sąd Ostateczny (1626)
Lot z córkami (1520)
Wikimedia Commons

Lucas van Leyden, znany też jako Lucas Hugensz (ur. 1494 w Lejdzie, zm. 1533 tamże) – niderlandzki malarz i grafik, tworzący na przełomie późnego średniowiecza i renesansu.

Naukę podstaw malarstwa rozpoczął u swojego ojca Huygha Jacobsza (1480-1538). Własną działalność rozpoczyna w 1509 r. w pracowni Cornelisa Engebrechtsz.'a (ok. 1465-1527). W 1521 r. spotkał się w Antwerpii z Albrechtem Dürerem, który go sportretował (obraz znajduje się w Musée des Beaux Arts w Lille).

Twórczość Lucasa nie jest jednolita pod względem stylu. Nieustannie eksperymentował i przerabiał liczne pomysły. Trudno też ją usystematyzować, bowiem obrazy nie były datowane.

Przeglądu dorobku dokonać można na przykładzie miedziorytów. Miedzioryt Mohamed i mnich Sergiusz z 1508 r. to dzieło najwcześniej datowane, wskazujące na świetnie opanowaną technikę miedziorytniczą. Pozostawił 175 sztychów i 110 grafik.

Mimo początkowo niewielkiej znajomości anatomii, artysta próbował swych sił w skomplikowanych przekrojach i skrótach. W sztychu Ecce Homo (1510) – zaliczanym do najdojrzalszych i najstaranniej wykończonych jego dzieł, specjalnego znaczenia nabiera znakomicie oddana architektura, niewystępująca w innych jego pracach. W sztychu Mleczarka (1510), Lucas tworzy inkunabuł malarstwa rodzajowego.

Podobnie nowy temat malarski w sztuce holenderskiej stanowi Autoportret (1509 znajdujący się w Herzog Anton Ulrich-Museum w Brunszwiku).

Wybrane obrazy[edytuj | edytuj kod]

  • Tryptyki
    • Mojżesz wydobywający wodę ze skały (1527), 182,5 × 237 cm, Museum of Fine Arts, Boston
    • Sąd Ostateczny (1526-27), 269,5 × 185 cm + 265 × 76,5 cm, Stedelijk Museum Lakenhal, Lejda
    • Taniec ze złotym cielcem (1528-30), 93 × 67 cm + 91 × 30 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
    • Uzdrowienie ślepca z Jerycha (1531), 115,5 × 150,5 cm + 89 × 33,5 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg

Wybrane grafiki[edytuj | edytuj kod]

  • Dentysta (1523)
  • Dojarka lub Mleczarka (1510)
  • Droga krzyżowa (1517)
  • Ecce Homo (1510)
  • Lukrecja (ok. 1515)
  • Mohammed i mnich (1508)
  • Pielgrzymi (1920)
  • Syn marnotrawny (1510)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001. ISBN 83-213-4218-3.
  • Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wyd. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-221-0686-6.
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992. ISBN 83-7079-076-3.
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007. ISBN 978-3-8331-2131-9.
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 3, Warszawa: HPS, 2006. ISBN 83-60688-17-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]