Lucilio Vanini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Lucillo Vaniniego. Zobacz też: Vanini, miasto i gmina w Brazylii.
Lucillo Vanini
Hołd Giulio Cesare Vanini w miejscu jego śmierci.

Lucilio Vanini, wł. Giulio Cesare Vanini[1], używał także nazwiska Pompeo Usciglio (prawdopodobnie tak powstało przypisane mu później imię: Lucilio)[2] (ur. 1584 lub 1585 w Taurisano, zm. 9 lutego 1619 w Tuluzie) – włoski filozof i teolog. Krytyk religii objawionych, w tym chrześcijaństwa. Propagator ateizmu. Prekursor ewolucjonizmu (a ściślej przedstawiciel protodarwinizmu). Wysunął tezę o mutacjach w gatunkach pewnych roślin i przechodzeniu jednych zwierząt w inne oraz o pochodzeniu człowieka od małpy. Jako jeden z pierwszych myślicieli od czasów starożytności postrzegał wszechświat jako byt rządzony w ogólności stałymi, określonymi, prostymi prawami natury (determinizm fizyczny). Uważał, że za wszystkimi „cudami” stoją naturalne wyjaśnienia, w szczególności, wszystkie aspekty religii tłumaczył – za Pomponazzimracjonalnie[3].

Vanini pomimo iż był przedstawicielem stanu duchownego, negował boskość Jezusa, stworzenie świata z niczego, nieśmiertelność duszy oraz przepowiadał upadek wszystkich religii. Z obawy przed inkwizycją ukrywał się wędrując po Europie[4]. Schwytany w 1618[5] i postawiony przed parlamentem tuluskim w Tuluzie został skazany i po straszliwych torturach[3] zginął na stosie[6]. Na pytanie związane z istnieniem boga, odparł: "Nie ma ani boga ani diabła. Ale gdyby bóg istniał, modliłbym się do boga, żeby uderzył swoim piorunem w wasz niesprawiedliwy i nikczemny trybunał...". Po tej odpowiedzi, kat wyrwał mu język, i podpalił stos. Vanini zginął żywcem w płomieniach bez poprzedniego duszenia, a jego prochy rozsypano[7].

Dzieła
  • Amphitheatrum aeternae providentiae[8], książka obecnie fragmentami nieczytelna,
  • De admirandis naturae reginae deque mortalium arcanis[8].

Wpływ na Vininiego wywarli m.in.: Pietro Pomponazzi, którego nazywał drugim Averroesem; Girolamo Cardano, Julius Caesar Scaliger[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Praca zbiorowa, Encyplopedia Powszechna PWN., Warszawa 1976, t.4 s.554,
  2. Andrzej Nowicki, Centralne kategorie filozofii Vaniniego., Warszawa 1970,
  3. a b c Borchert 2006 ↓.
  4. J.Budziło,S.Dybowski, Z dziejów postępu.Zarys popularny., Warszawa 1960, s.170,
  5. Eugenio Garin: Vanini, Giulio Cesare. W: Donald M. Borchert (red.): Encyclopedia of Philosophy (Second Edition). T. 9: Volume 9 Shaftesbury–Zubiri. Thomson Gale, a part of the Thomson Corporation, 2006, s. 7673 (646). ISBN 0-02-866072-2.
  6. John Owen, Skeptics of the Italian Renaissance, s. 399; Eugene Montague MacDonald, A Short History of the Inquisition: What It Was and What It Did, s. 254-256; Robert Alan Schneider, Public Life in Toulouse, 1463-1789: From Municipal Republic to Cosmopolitan City, s. 153-155; Jean Baptiste Dubédat, Histoire du Parlement de Toulouse, Tom 2, Wyd. A. Rousseau, 1885, s. 51-82.
  7. J.Budziło,S.Dybowski, Z dziejów postępu. Zarys popularny., Warszawa 1960, s.171,
  8. a b Wydawnictwo Gutenberg, Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna., Kraków,​ISBN 83-86858-16-8​ Tom 17 s.304,

Linki zewnętrzne[edytuj]