Ludmiła Aleksiejewa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludmiła Michajłowna Aleksiejewa
Ludmiła Aleksiejewa w 2005 r.
Ludmiła Aleksiejewa (2011)
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1927[1]
Eupatoria[1]
Data i miejsce śmierci 8 grudnia 2018
Moskwa[2]
Rodzaj działalności ochrona praw człowieka
Przynależność Moskiewska Grupa Helsińska
Odznaczenia
Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Kawalerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RFN Order Krzyża Ziemi Maryjnej III Klasy (Estonia) Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP Państwowa Nagroda Federacji Rosyjskiej
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ludmiła Michajłowna Aleksiejewa, ros. Людмила Михайловна Алексеева (ur. 20 lipca 1927 w Eupatorii, zm. 8 grudnia 2018 w Moskwie[3]) – rosyjska działaczka polityczna i dysydentka, obrończyni praw człowieka. Członkini stowarzyszenia Moskiewska Grupa Helsińska.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

W dzieciństwie jej rodzina przeniosła się z Krymu do Moskwy[2]. Początkowo mieszkali w jednym z baraków w dzielnicy Ostankino, a w 1937 przenieśli się do mieszkania wielorodzinnego (komunałki) w centrum Moskwy. Rodzice Ludmiły pochodzili z biednych rodzin, ale w nowej rzeczywistości mogli ukończyć studia wyższe i podjąć pracę naukową. Wychowaniem dziecka zajmowała się babka.

Agresja III Rzeszy na Związek Radziecki w 1941[2] zastała Ludmiłę w Teodozji, gdzie wyjechała wraz z babką na letni wypoczynek. W 1942 jej ojciec zginął na froncie[4], a 15-letnia Ludmiła przeniosła się do Iżewska, gdzie przebywała jej matka i rozpoczęła kurs pielęgniarski[4]. W 1943 powróciła do Moskwy, gdzie pracowała przy budowie jednej ze stacji metra[2][4].

Studiowała historię i archeologię na Uniwersytecie Moskiewskim[1] i rozpoczęła zajęcia z historii na uniwersytecie robotniczym. W 1952 wstąpiła do KPZR. Po śmierci Józefa Stalina w 1953 zrezygnowała z kariery naukowej i podjęła pracę redaktora w Wydawnictwie Nauka[1].

Działalność w ruchu dysydenckim[edytuj | edytuj kod]

W latach 60. mieszkanie Aleksiejewej stało się miejscem spotkań inteligencji moskiewskiej, w tym także środowisk dysydenckich związanych z wydawaniem druków samizdatowych. W 1966 Aleksiejewa zaangażowała się w wystąpienia w obronie uwięzionych pisarzy-dysydentów Julija Daniela i Andrieja Siniawskiego[5]. Pod koniec lat 60. włączyła się w kampanię petycyjną związaną z procesem Aleksandra Ginzburga i Jurija Gałanskowa. W kwietniu 1968 została wyrzucona z partii i zwolniona z pracy[6].

Od 1968 Aleksiejewa jako maszynistka zajmowała się wydawaniem „Kroniki wydarzeń bieżących” – biuletynu środowiska dysydenckiego. W związku ze swoją działalnością była wielokrotnie zatrzymywana i przesłuchiwana.

W 1976 na prośbę Jurija Orłowa weszła w skład Moskiewskiej Grupy Helsińskiej – pierwszej organizacji niezależnej powołanej w ZSRR, która zajmowała się kwestią praw człowieka. Jej mieszkanie stało się nieformalną kancelarią Grupy, a ona sama redaktorem i archiwistą. Jej podpis znalazł się na 19 dokumentach programowych Grupy. W lutym 1977 pod groźbą aresztowana Ludmiła Aleksiejewa została zmuszona do emigracji i wyjazdu do USA[2]. Na emigracji zajmowała się dokumentowaniem działań środowisk dysydenckich, współpracowała także z rozgłośniami „Radio Swoboda” i „Głos Ameryki[6].

Działalność na rzecz społeczeństwa obywatelskiego[edytuj | edytuj kod]

W 1993 Aleksiejewa wróciła do Rosji[6], a trzy lata później znalazła się na czele Moskiewskiej Grupy Helsińskiej[6]. Od 1998-2004 była przewodniczącą Międzynarodowej Federacji Helsińskiej[6]. Od 2002 działała w składzie Komisji Praw Człowieka przy Prezydencie Rosji[6]. Głównym obszarem jej stało się tworzenie w Rosji społeczeństwa obywatelskiego i walka z antydemokratycznymi posunięciami władz rosyjskich. W 2004 wspólnie z Garri Kasparowem tworzyła Wszechrosyjski Kongres Obywatelski[2], a od 2009 brała udział w ruchu obywatelskim „Strategia-31”[2] i organizowała mityngi na Placu Tryumfalnym w Moskwie, w obronie art. 31 Konstytucji Federacji Rosyjskiej (o swobodzie zgromadzeń).

Otwarcie krytykowała rządy prezydenta Władimira Putina i sprzeciwiała się wywołanymi przez rosyjskie władze konfliktom zbrojnym w Gruzji i na Ukrainie[7].

Jej uroczystości pogrzebowe odbyły się 11 grudnia 2018 w Domu Dziennikarza w centrum Moskwy[8].

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ludmiła Aleksiejewa była żoną matematyka Nikołaja Wiliamsa, z którym ma dwóch synów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Ludmiła Aleksiejewa nie żyje. Legendarna obrończyni praw człowieka zmarła w wieku 91 lat. gazeta.pl. [dostęp 2018-12-13].
  2. a b c d e f g W Moskwie zmarła Ludmiła Aleksiejewa. thenews.pl. [dostęp 2018-12-13].
  3. Ludmiła Aleksiejewa nie żyje. Legendarna obrończyni praw człowieka zmarła w wieku 91 lat. wiadomosci.gazeta.pl, 2018-12-08. [dostęp 2018-12-08].
  4. a b c Aleksiejewa Ludmiła Michajłowna (ur. 1927). www.irekw.internetdsl.pl. [dostęp 2018-12-13].
  5. Rosyjska obrończyni praw człowieka Ludmiła Aleksiejewa kończy 90 lat. dzieje.pl. [dostęp 2018-12-13].
  6. a b c d e f Nie żyje Ludmiła Aleksiejewa. Obrończyni praw człowieka miała 91 lat. wp wiadomości. [dostęp 2018-12-13].
  7. Ludmiła Aleksiejewa nie żyje. Obrończyni praw człowieka miała 91 lat, wyborcza.pl [dostęp 2019-06-23].
  8. a b „Przywróciła honor ofiarom represji reżimów totalitarnych”. Pożegnanie Ludmiły Aleksiejewej. tvn24.pl. [dostęp 2018-12-13].
  9. a b c Биография Людмилы Алексеевой, РИА Новости, 2017 [dostęp 2019-06-23] (ros.).
  10. Людмила Алексеева получила высшую награду Германии, www.kommersant.ru, 6 listopada 2009 [dostęp 2019-06-23] (ros.).
  11. Vabariigi President, www.president.ee [dostęp 2019-06-23].
  12. Президент Польши посмертно наградил Алексееву, РИА Новости, 2018 [dostęp 2019-06-23] (ros.).
  13. Указ Президента Российской Федерации от 10.12.2017 г. № 588, Президент России [dostęp 2019-06-23] (ros.).
  14. Правозащитники из России получили премию Пальме, 12 stycznia 2005 [dostęp 2019-06-23] (ang.).
  15. Ludmiła Aleksiejewa laureatką nagrody imienia Vaclava Havla, PolskieRadio.pl [dostęp 2019-06-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]