Ludmiła Pawliczenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludmiła Pawliczenko
Людмила Михайловна Павличенко
ilustracja
major major
Data i miejsce urodzenia 12 lipca 1916
Biała Cerkiew
Data i miejsce śmierci 10 października 1974
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1941–1942
Siły zbrojne Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Armia Czerwona
Jednostki 25 Dywizja Strzelecka
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Późniejsza praca instruktorka, historyk
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order LeninaOrder LeninaMedal „Za Zasługi Bojowe”Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945”

Ludmiła Pawliczenko z d. Biełowa[1] (ur. 12 lipca 1916 w Białej Cerkwi, zm. 27 października 1974 w Moskwie) – radziecki strzelec wyborowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pawliczenko urodziła się 12 lipca 1916 roku[2] w Białej Cerkwi[3]. W wieku 16 lat przeniosła się z rodziną do Kijowa, gdzie zapisała się do szkoły snajperskiej Osoawiachimu[4]. Mocno zaangażowała się w jej działalność, spędzając dużo czasu na ćwiczeniach, a następnie zdobywając w zawodach medale i dyplomy[3]. W 1932 roku wyszła za mąż za Aleksieja Pawliczenkę i w tym samym roku urodziła syna[5] Rostisława[6] (1932-2007)[7], wkrótce jednak rozwiodła się[5].

W młodości skakała ze spadochronem i pilotowała samolot, brała także z dobrym rezultatem udział zawodach strzeleckich[2]. W 1937 roku rozpoczęła studia historyczne na Uniwersytecie Kijowskim[5], które przerwał wybuch wojny (ukończyła wówczas 4. rok studiów)[4].

Ludmiła Pawliczenko na znaczku poczty ZSRR z 1976 roku

W chwili rozpoczęcia niemieckiego ataku na ZSRR przebywała w delegacji w Odeskiej Bibliotece Publicznej w charakterze starszego pracownika naukowego[4]. 23 czerwca 1941 roku Pawliczenko jako ochotnik zgłosiła się do służby w armii[2]. Dzięki ukończeniu szkoły snajperskiej w Kijowie zdołała przekonać urzędników rekrutacyjnych do skierowania jej do oddziału jako snajpera[4] i została przydzielona do 25. Dywizji Strzeleckiej[2].

Swoje pierwsze trafienie zaliczyła 8 sierpnia w pobliżu Bielajewki[2], używając karabinu Mosin[3]. Następnie walczyła dwa i pół miesiąca w obronie Odessy, gdzie uzyskała 187 trafień[3][niewiarygodne źródło?]. Gdy Rumuni zdobyli Odessę, została przeniesiona do Sewastopola. Podczas walk w Odessie została trzykrotnie ranna, za zasługi otrzymała awans na starszego sierżanta, a w czasie ośmiomiesięcznej obrony Sewastopola na podporucznika i została także przydzielona do szkolenia innych snajperów[3]. W maju 1942 roku miała już 257 trafień[potrzebny przypis], ale w czerwcu została ciężko ranna w wyniku eksplozji pocisku moździerzowego i ewakuowana z Sewastopola do Noworosyjska[4]. Wkrótce potem Sewastopol został zdobyty, a większość żołnierzy jej dywizji zginęła[3].

Po rehabilitacji nie powróciła na front, ale została wysłana w podróż po Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, by wygłaszać odczyty wzywające do zaangażowania się w wojnę i otwarcia frontu zachodniego. Była pierwszym obywatelem radzieckim przyjętym przez prezydenta USA, który wręczył jej rewolwer Colta, w Kanadzie podarowano jej strzelbę Winchester, którą można oglądać w Muzeum Broni w Moskwie. W czasie wizyty w USA zaprzyjaźniła się z prezydentową Eleonorą Roosevelt, która odwiedziła ją w 1957 roku w czasie podróży do ZSRR[3].

Pawliczenko po powrocie z USA została instruktorem w szkole snajperów pod Moskwą[5], uzyskała stopień majora oraz została odznaczona orderem Złotej Gwiazdy Bohatera Związku Radzieckiego[3].

Była jedną z 2000 kobiet-snajperów w Armii Czerwonej i jedną z 500, które przeżyły wojnę. Jej potwierdzona, całkowita liczba trafień w czasie II wojny światowej wynosiła 309, w tym 36 snajperów wroga[3].

W październiku 1944 roku powróciła na Uniwersytet Kijowski i podjęła studia na 5. roku historii, broniąc pracy magisterskiej poświęconej Bohdanowi Chmielnickiemu[4], a po ich ukończeniu do emerytury pracowała naukowo jako historyk dla dowództwa Marynarki Wojennej[2], a od 1956 roku udzielała się w nowo utworzonym Komitecie Weteranów Wojny[5].

Zmarła 27 października 1974 roku[4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci jej imieniem nazwano statek Ministerstwa Gospodarki Rybnej ZSRR, jedną z ulic w centrum Sewastopola oraz szkołę nr 3 w Białej Cerkwi[4]. Została również przedstawiona na dwóch znaczkach radzieckiej poczty[2].

O wojennych losach Ludmiły Pawliczenko opowiada rosyjsko-ukraiński film Bitwa o Sewastopol (Битва за Севастополь)[8], w ukraińskich kinach wyświetlany pod tytułem "Niezłomna" ("Незламна")[9]. Jego premiera miała miejsce 2 kwietnia 2015 roku, a rolę Pawliczenko zagrała rosyjska aktorka Julia Pieriesild.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Z powodu zniszczenia archiwum Samodzielnej Armii Nadmorskiej większość informacji o jej służbie z początkowego okresu wojny jest znana z jej własnej relacji. Z tego powodu w jej życiorysie historycy wykrywali nieścisłości, m.in. dotyczące miejsca w Odessie, w którym miał walczyć jej pułk, a także dotyczące organizacji jednostek snajperskich (podawała przydział do plutonu snajperskiego, chociaż nie istniały one wówczas w Armii Czerwonej) czy terminu ewakuacji z Sewastopola. Wątpliwość budziło również, że pierwsza relacja prasowa poświęcona Pawliczenko powstała, gdy miała już zlikwidować blisko 200 Niemców, a co więcej za swoje zasługi w walkach w Odessie nie została przedstawiona do żadnego odznaczenia, mimo że odznaczano żołnierzy, którzy zabili już 10 przeciwników. Po analizie fotografii z podróży po krajach zachodnich poddano w wątpliwość także brak blizn po czterech doznanych urazach głowy. Sama Pawliczenko początkowo twierdziła też, że w trakcie oblężenia Sewastopola zginął jej mąż i syn, jednak z mężem rozwiodła się jeszcze przed wybuchem wojny, a syn zmarł dopiero w 2007 roku[10].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Снайпер Людмила Павличенко (биография, 20 фото, видео) [dostęp 2017-12-10] (ros.).
  2. a b c d e f g Ludmiła Pawliczenko – najgroźniejsza kobieta świata, „Nowa Strategia” [dostęp 2017-12-10] (pol.).
  3. a b c d e f g h i Lady Sniper, polimaty.pl [dostęp 2017-12-10] (pol.).
  4. a b c d e f g h Ludmiła Pawliczenko, Pani Śmierć. Najsłynniejsza snajperka frontu wschodniego, z ros. przeł. Marcin Cybulski, Warszawa 2018.
  5. a b c d e Ludmiła Pawliczenko, rusotunio.blog.pl [dostęp 2017-12-10].
  6. Внучка снайперши Павличенко: На похороны прийти не решилась [dostęp 2017-12-10] (ros.).
  7. Мемориал - Павличенко Ростислав Алексеевич : Международная система поминовения усопших, ckorbim.com [dostęp 2017-12-10] (ros.).
  8. Bitva za Sevastopol. filmweb.pl. [dostęp 2015-06-28].
  9. Незламна. nezlamna.com. [dostęp 2015-06-28].
  10. Rafał Kuzak, Zmyślona bohaterka? Czy najskuteczniejsza snajperka w historii żyła naprawdę?, „kobieta.wp.pl”, 29 czerwca 2018 [dostęp 2018-07-02] (pol.).