Ludobójstwo Asyryjczyków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Raport o masakrach dokonywanych przez Turków, opublikowany 26 marca 1915 w „The Washington Times

Ludobójstwo Asyryjczyków, znane również jako Sayfo lub Seyfo („miecz”) – masowa rzeź ludności asyryjskiej w Imperium Osmańskim i sąsiedniej Persji, dokonana przez wojska tureckie podczas I wojny światowej[1][2]. W tym samym czasie władze tureckie prowadziły również podobne ludobójczą politykę wobec Ormian i Greków. Dokładna liczba ofiar jest ciężka do oszacowania, przyjmuje się, że zamordowanych mogło zostać nawet do 300 tysięcy osób.

Sytuacja polityczna przed I wojną światową[edytuj | edytuj kod]

Druga połowa XIX w. przyniosła szereg zmian w przeżywającym kryzys Imperium osmańskim. Nieudany eksperyment z liberalizmem sułtana Abdülhamida II, który po początkowym zainteresowaniu parlamentaryzmem chciał powrócić do rządów absolutnych, co doprowadziło do konfliktu z młodoturkami. Zablokowanie przez sułtana reform zaowocowało niezadowoleniem społecznym, dlatego Abdülhamid (nazywany „krwawym sułtanem”) poprzez podsycanie niepokojów i wskazywanie na Ormian i innych chrześcijan jako źródła kryzysu państwa i chciał dać ujście niezadowoleniu społeczeństwa. Polityce wyniszczania mniejszości sprzyjał też nacjonalizm i nietolerancja religijna, które rozpowszechniły się wśród mieszkańców głównie „tureckiej” części imperium.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Pomnik ofiar ludobójstwa w Paryżu
Pomnik upamiętniający ofiary ludobójstwa Asyryjczyków w Erywaniu

Akcja wojsk tureckich i sprzymierzonych z nimi grup Kurdów polegała na pacyfikowaniu regionów (Hakkari, Şırnak, Mardin, Jeziora Wan, Urmia) zamieszkiwanych przez chrześcijańskich Asyryjczyków, w czasie których dokonywano masowych mordów mieszkańców. Stosowano także tzw. „deportacje” (przez świadków nazywane „marszami śmierci”), w czasie których ludność cywilna umierała z głodu i pragnienia, a celem ich były najczęściej pustynie syryjskie.

Oficjalne uznanie zbrodni za ludobójstwo[edytuj | edytuj kod]

11 marca 2010 zbrodnię na Asyryjczykach oficjalnie za ludobójstwo uznał szwedzki Riksdag[3][4]. W maju 2013 zrobił to również parlament australijskiej Nowej Południowej Walii[5]. W marcu 2015 podobną decyzję podjęło armeńskiej Zgromadzenie Narodowe[6]. W tym samym roku to samo uczyniły jeszcze parlamenty Austrii i Holandii[7][8]. 2 czerwca 2016 decyzję o uznaniu za ludobójstwo zbrodni na ludności asyryjskiej podjął niemiecki Bundestag[9][10]. 1 listopada 2016 to samo uczyniły władze stanu Indiana[11]. W kwietniu 2018 podobną decyzję podjęły także władze Kalifornii[12].

W lutym 2020 parlament Syrii przyjął rezolucję, która oficjalnie uznała ludobójstwo ludności asyryjskiej[13][14]. W marcu tego samego roku podobną deklarację przyjęły władze Arizony, uznając jednocześnie dzień 7 sierpnia za Dzień Pamięci o Ludobójstwie Asyryjczyków[15][16][17].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Pomniki upamiętniające ofiary ludobójstwa Asyryjczyków znajdują się we Francji, Australii, Szwecji, Armenii, Belgii, Grecji i Stanach Zjednoczonych[18][19][20]. Szwedzki rząd zobowiązał się pokryć wszystkie wydatki związane z budową pomnika, po silnym lobbingu ze strony licznej tamtejszej społeczności asyryjskiej.

Turecki konsul generalny w Sydney wyraził niezadowolenie z powodu odsłonięcia pomnika w mieście[21]. 30 sierpnia 2010, zaledwie 23 dni po odsłonięciu, pomnik został zdewastowany przez nieznanych sprawców, którzy namalowali na obiekcie półksiężyc i gwiazdę[22][23]. 15 kwietnia 2016 obiekt został zdemolowany do raz drugi[24].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alexander Laban Hinton, Thomas La Pointe, Douglas Irvin-Erickson, Hidden Genocides: Power, Knowledge, Memory, Rutgers University Press, 2013, ISBN 978-0-8135-6164-6 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  2. Richard G. Hovannisian, The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies, Transaction Publishers, 2011, ISBN 978-1-4128-3592-3 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  3. Sweden Recognizes Assyrian, Greek and Armenian Genocide, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  4. Motion 2008/09:U332 Genocide of Armenians, Assyrians/Syriacs/Chaldeans and Pontic Greeks in 1915 - Riksdagen, web.archive.org, 9 lipca 2011 [dostęp 2020-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-09].
  5. NSW Parliament recognises Assyrian genocide, www.dailytelegraph.com.au, 14 maja 2013 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  6. Adoption of declaration to certify that Armenia recognizes Greek and Assyrian genocide: Eduard Sharmazanov, armenpress.am [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  7. Dutch Parliament Recognizes Assyrian, Greek and Armenian Genocide, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  8. Austrian Parliament Recognizes Armenian, Assyrian, Greek Genocide, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  9. German Recognition of Armenian, Assyrian Genocide: History and Politics, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  10. Alison Smale, Melissa Eddy, German Parliament Recognizes Armenian Genocide, Angering Turkey, „The New York Times”, 2 czerwca 2016, ISSN 0362-4331 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  11. Guest Contributor, Indiana Becomes 48th State to Recognize the Armenian Genocide, The Armenian Weekly, 6 listopada 2017 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  12. California Recognizes Assyrian Genocide, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  13. Syria Passes Resolution Condemning Turkish Genocide of Assyrians, Armenians, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  14. Syrian Parliament Adopts Resolution Recognizing the Armenian Genocide, MassisPost, 13 lutego 2020 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  15. Assyrian Genocide Resolution Read in Arizona Assembly, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  16. Arizona HCR2006, trackbill.com [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  17. The State of Arizona Recognizes the Assyrian Genocide, Seyfocenter, 3 marca 2020 [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  18. Assyrian Genocide Monument Unveiled in Australia, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  19. The Assyrian Genocide Monument in Belgium, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  20. Seyfocenter, Seyfocenter [dostęp 2020-08-19] (ang.).
  21. Wayback Machine, web.archive.org, 2 września 2010 [dostęp 2020-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2010-09-02].
  22. Assyrian memorial vandalised, web.archive.org, 31 sierpnia 2010 [dostęp 2020-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2010-08-31].
  23. Assyrian Genocide Monument in Australia Vandalized, www.aina.org [dostęp 2020-08-19].
  24. Kate Aubusson, Assyrian memorial in Bonnyrigg vandalised, The Sydney Morning Herald, 16 kwietnia 2015 [dostęp 2020-08-19] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Reychman, Historia Turcji, s. 288-289, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1973,
  • Abed Mszicho Neman z Karabasz, SEYFO - ludobójstwo, o którym nie można mówić, ISBN 978-83-6774-03-4, Wydawnictwo Agape, Poznań 2015,
  • Matteo Spicuglia, Ziemia utracona, ​ISBN 978-83-7516-992-8​, Święty Wojciech Dom Medialny sp. z o. o., Poznań 2016,