Ludobójstwo Herero i Namaqua

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ocalali z pogromu członkowie plemienia Herero podczas ucieczki przez pustynię Omaheke
Herero skuci łańcuchami
Jeńcy z plemienia Herero

Ludobójstwo Herero i Namaqua – brutalne stłumienie przez wojska Cesarstwa Niemieckiego powstania afrykańskich ludów Herero i Namaqua, które uznawane jest za pierwsze ludobójstwo XX wieku[1][2].

Ludobójstwo miało miejsce w latach 1904–1907 w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej (dzisiejsza Namibia) podczas tzw. wyścigu o Afrykę. Doprowadziło do prawie całkowitego wyniszczenia Hererów, których liczba zmniejszyła się w okresie trwania konfliktu z 80 tysięcy do około 15 tys. „wygłodzonych uchodźców”[3]. Pod koniec 1905 roku powstanie wznieciło także plemię Nama, które spotkał podobny los.

Wybuch powstania[edytuj]

W styczniu 1904 roku członkowie plemienia Herero pod wodzą Samuela Maharera zbuntowali się przeciwko niemieckiej ekspansji kolonialnej na tereny przez nie zamieszkane. Powstańcy zaatakowali osiedla niemieckich kolonistów zabijając ponad 100 osób. Oszczędzili kobiety i dzieci. W pierwszych tygodniach powstania przewaga Hererów była wyraźna. Zagrozili oni nawet stolicy Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej – Windhuk[4].

W sierpniu 1904 w Afryce wylądował przysłany z Europy 15-tysięczny niemiecki korpus ekspedycyjny, na którego czele stanął generał Lothar von Trotha[4], który wydał wydał pierwszy udokumentowany rozkaz ludobójstwa. Trotha głosił, że: „moja polityka polegała i polega na stosowaniu siły, skrajnego terroru, a nawet okrucieństwa”. W decydującej bitwie pod Waterbergiem Niemcy pokonali rebeliantów. Trotha rozmyślnie pozwolił wojownikom Herero wymknąć się z okrążenia wraz z towarzyszącymi im rodzinami, po czym wyparł ich na skraj pustyni Omaheke (zachodnia odnoga pustyni Kalahari), zagradzając równocześnie rebeliantom dostęp do źródeł wody[4].

Eksterminacja Herero i Namaqua[edytuj]

Po zepchnięciu Herero na tereny pustynne Trotha rozkazał odczytać im proklamację, w której ogłaszał, że utracili oni status poddanych niemieckiego cesarza i muszą opuścić tereny Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Zagroził jednocześnie, że każdy Herero, który pozostanie na terytorium kolonii zostanie zabity – bez względu na wiek, czy płeć[4]. W rozmowach z gubernatorem Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej Trotha nie ukrywał, że jego celem jest całkowita eksterminacja zbuntowanego ludu.

Przez dwa miesiące Hererowie wegetowali na pustyni Omaheke. Niemieckie wojsko blokowało im dostęp do źródeł wody i zabijało każdego, kto usiłował się do nich zbliżyć. W efekcie tysiące Herero zginęło na skutek głodu i pragnienia. Pod wpływem protestów niemieckiej i międzynarodowej opinii publicznej cesarz Wilhelm II rozkazał przerwanie akcji pacyfikacyjnej[4]. Wbrew dyrektywom z Berlina Trotha kontynuował jednak politykę represji. Pozostali przy życiu członkowie plemienia Herero zostali umieszczeni w obozach pracy, gdzie oznakowano ich literami GH (niem. Gefangene Herero). Byli zmuszani do katorżniczej pracy przy budowie linii kolejowej z Lüderitzbucht do Keetmanshoop[5], a niemieccy koloniści dokonywali na nich licznych mordów i gwałtów[4]. Przede wszystkim zabijano niezdolnych do pracy Herero, których zakłuwano bagnetami aby zaoszczędzić amunicję. Dużą część jeńców, którzy nie mogli pracować została umieszczona na tzw. Shark Island w pobliżu miasta Lüderitz[6], gdzie znajdował się jeden z pierwszych na świecie obozów śmierci[7][8]. W obozie tym zmarło ok. 3500 Afrykanów.

W Namibii niemieccy lekarze Eugen Fischer, Fritz Lenz oraz Erwin Baur prowadzili na ocalałych z pogromu Herero rasowe badania medyczne. Niemieccy naukowcy analizowali w nich 778 głów Herero oraz Nama uciętych jeńcom, które posłużyły im jako pomoce naukowe w pseudonaukowych opracowaniach dotyczących teorii i higieny ras[9].

Podsumowanie[edytuj]

W sumie w wyniku tego konfliktu według różnych szacunków zginęło od 24 do ponad 100 tysięcy Herero oraz 10 tys. Nama[10][11][12][13][14]. Po zakończeniu powstania przy życiu pozostawało zaledwie 15 tys. Herero. Zostali oni całkowicie wywłaszczeni, poddani nadzorowi policyjnemu i zmuszeni do przymusowej pracy na farmach należących do białych kolonistów. Jedną czwartą ocalałych wysiedlono do innych regionów Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej lub do innych niemieckich posiadłości kolonialnych w Afryce[4].

Ludobójstwo to polegało na skazaniu całej społeczności na pewną śmierć poprzez wygnanie na pustynię Namib i blokowanie dostępu do żywności i źródeł wody[15][16].

W 1985 podkomisja praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych opublikowała tzw. Raport Whitakera, który zakwalifikował eksterminację plemion Herero i Nama z Afryki Południowo-Zachodniej jako pierwsze ludobójstwo XX wieku na świecie. W 2004 roku niemiecki rząd przyznał się do odpowiedzialności za te wydarzenia i oficjalnie za nie przeprosił[17].

Film dokumentalny o ludobójstwie w Namibii[edytuj]

W 2005 r. powstał film dokumentalny o eksterminacji namibijskich ludów pt.: Namibia. Genocide and the Second Reich (pol. Namibia. Ludobójstwo a II Rzesza) w reż. Davida A. Olusogiego[18].

Przypisy

  1. Olusoga, Erichsen 2012 ↓.
  2. Mahmood Mamdani: When Victims Become Killers: Colonialism, Nativism, and the Genocide in Rwanda. Princeton: Princeton University Press, 2001, s. 12. (ang.)
  3. UN Whitaker Report on Genocide, 1985, paragraphs 14 to 24, pages 5 to 10. Prevent Genocide International.
  4. a b c d e f g Piotr Szlanta: Ostatnie dni Hererów (pol.). Newsweek.pl, 25 maja 2003. [dostęp 1 lipca 2011].
  5. Andrzej Solak: Myśl Polska. 15.01.2006.
  6. Michael Williams, "Hitler's Holocaust blueprint: A new book reveals how the Kaiser's Germany used concentration camps in Africa to advance their theories of racial supremacy", Daily Mail 2010-09-23
  7. Niemieckie obozy śmierci w Afryce
  8. Olusoga, Erichsen 2012 ↓, Rozdz. 12.
  9. Olusoga, Erichsen 2012 ↓, rozdz. 13.
  10. Jeremy Sarkin-Hughes: Colonial Genocide and Reparations Claims in the 21st Century: The Socio-Legal Context of Claims under International Law by the Herero against Germany for Genocide in Namibia, 1904–1908. PSI Reports. (ang.)
  11. A. Dirk Moses: Empire, Colony, Genocide: Conquest, Occupation and Subaltern Resistance in World History (War and Genocide). s. 296. (ang.) za Dominik J. Schaller: From Conquest to Genocide: Colonial Rule in German Southwest Africa and German East Africa. (ang.)
  12. Sara L. Friedrichsmeyer, Sara Lennox, Susanne M. Zantop: The Imperialist Imagination: German Colonialism and Its Legacy (Social History, Popular Culture, and Politics in Germany). University of Michigan Press, 1999, s. 87. (ang.)
  13. Walter Nuhn: Sturm über Südwest. Der Hereroaufstand von 1904. Koblenz: Bernhard & Graefe-Verlag, 1989. ISBN 3-7637-5852-6. (niem.)
  14. Marie-Aude Baronian, Stephan Besser, Yolande Jansen: Diaspora and memory: figures of displacement in contemporary literature, arts and politics. Rodopi, 2007, s. 33. [dostęp 2011-07-01]. (ang.)
  15. Samuel Totten, Parsons: Century of genocide: critical essays and eyewitness accounts. Routledge, 2004, s. 51. [dostęp 2011-07-01]. (ang.)
  16. Dan Kroll: Securing our water supply: protecting a vulnerable resource. PennWell Corp/University of Michigan Press, 22. (ang.)
  17. BBC News: Germany admits Namibia genocide (ang.). 2004-08-14. [dostęp 2011-07-01].
  18. Strona flmu na www.stopklatka.pl

Bibliografia[edytuj]

  • DavidD. Olusoga DavidD., Casper WC. W Erichsen Casper WC. W, Zbrodnia Kajzera, „Wielka Litera”, 2012.


Linki zewnętrzne[edytuj]