Ludwik Adam Jucewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludwik Adam Jucewicz
Herb
Juńczyk
Rodzina Jucewicz
Data i miejsce urodzenia 15 grudnia 1813
Pokiewie, Powiat szawelski
Data i miejsce śmierci 24 marca 1846
Lepel
Ojciec Dominik Jucewicz
Matka Ewa Gimbut
Żona

Malwina Żurawska

Ludwik Adam Jucewicz herbu Juńczyk (ur. 15 grudnia 1813 roku w Pokiewiu – zm. 24 marca 1846 roku w Leplu) – żmudzki szlachcic, ksiądz, pisarz, etnograf, historyk, folklorysta, opisywał życie codzienne na Żmudzi.

W 1842 roku jako pierwszy zapisał legendę o Juracie i Kastytisie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie szlacheckiej zamieszkałej na Żmudzi. Jego ojciec Dominik nie miał ziemi i pracował jako ekonom i dzierżawca w dworze pokiewskim Rodowicza[1]. Matką Ludwika była pochodząca ze żmudzkiej szlachty Ewa Gimbut herbu Nałęcz[2]. W latach 1823–1829 uczęszczał do gimnazjum w Krożach. W 1829 roku zapisał się na wydział medyczny Uniwersytetu Wileńskiego, ale nie ukończył studiów. Następnie zapisał się na Wileńską Akademię Duchowną, którą ukończył w 1838 roku. Jako ksiądz został przydzielony do parafii w Święcianach, a w latach 1840–1842 był księdzem w Świadościu. W 1840 roku został zaproszony do dworu w Janowie, jako nauczyciel dzieci marszałka Jana Żurawskiego. W tym czasie zakochał się w córce marszałka, Malwinie Żurawskiej, która później zaszła z nim w ciążę. Zdecydował, że nie może zostawić kobiety samej z dzieckiem i by ją poślubić, przeszedł z katolicyzmu na prawosławie. W tamtych czasach była to bardzo radykalna decyzja i w oczach litewskiego społeczeństwa Ludwik Jucewicz został uznany za zdrajcę na rzecz Rosji. Po ślubie udał się z żoną do Lepla na Białorusi, gdzie nauczał w dworach szlacheckich. W 1842 roku oficjalnie zrzekł się posługi kapłańskiej.

Działalność literacka i kulturowa[edytuj | edytuj kod]

Ludwik Adam Jucewicz reprezentował rodzącą się dwujęzyczną litewską inteligencję, której reprezentantem byli również Mikołaj Akielewicz i Maciej Wołonczewski. Ludwik uważał za swój ojczysty język zarówno żmudzki jak i polski. W języku polskim pisał swoje prace etnograficzne, artykuły i tłumaczenia żmudzkich pieśni ludowych. W języku żmudzkim publikował tłumaczenia poezji z polskiego. Był pierwszym człowiekiem, który przetłumaczył utwory Adama Mickiewicza na język litewski[3]. Jucewicz w swojej twórczości odzwierciedlał tendencje litewskiego odrodzenia narodowego i początki kształtowania się kultury litewskiej opartej na dwóch językach. Posługiwał się pseudonimami i kryptonimami: "L. A. J.", "Ludwik z Pokiewia", "L. J.", "N. N.".

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Pisma Ludwika Adama Jucewicza. Wilno, 1834 rok.
  • Historyja litewska dla dzieci przez L. A. J. Wilno, 1836 rok.
  • Wyjątki z nowoczesnych poetów polskich. Wilno, 1837 rok.
  • Rysy Żmudzi. Wilno, 1840 rok.
  • Wspomnienia Żmudzi. 1841 rok, poświęcone Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu w dowodzie uwielbienia i bratniej przyjaźni[4].
  • Pieśni litewskie, 1844 rok.
  • Litwa pod względem starożytnych zabytków, obyczajów i zwyczajów skreślona przez Ludwika z Pokiewia. Wilno, 1846 rok.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Błaszczyk: Herbarz szlachty żmudzkiej, tom II. Warszawa: DiG, 2014, s. 475. ISBN 978-83-7181-898-1.
  2. Grzegorz Błaszczyk: Herbarz szlachty żmudzkiej, tom II. Warszawa: DiG, 2014, s. 99. ISBN 978-83-7181-898-1.
  3. Czesław Miłosz: Wiek Miłosza. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2011, s. 187. ISBN 978-83-7453-021-7.
  4. "Wspomnienia Żmudzi" w serwisie Polona. [dostęp 10.02.2018].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lietuvių rašytojai. Biobibliografinis žodynas: A–J. Wilno: Vaga, 1979 rok. str. 742–746.
  • Historia litewskiej literatury. Wilno: Vaga, 1977 rok. str. 21–22.

Linki[edytuj | edytuj kod]

Dzieła Jucewicza w Polonie