Ludwik Berger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludwik Berger
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 stycznia 1911
Zakopane
Data i miejsce śmierci 22 listopada 1943
Warszawa
Zawód aktor, reżyser
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych
Grób Ludwika Bergera na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Tablica Miejskiego Systemu Informacji upamiętniająca aktora i reżysera Ludwika Bergera ps. "Goliat" , na ul. Śmiałej Warszawie, gdzie zginął

Ludwik Berger ps. Goliat, Michał, Hardy (ur. 13 stycznia 1911 w Zakopanem, zm. 22 listopada 1943 w Warszawie) – aktor i reżyser związany ze środowiskiem „Reduty”, harcerz, współtwórca oddziału konspiracyjnego, który stał się zalążkiem batalionu, późniejszego pułku AK „Baszta”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ludwik Berger urodził się 13 stycznia 1911 roku w Zakopanem w rodzinie robotniczej. Ojciec Adolf Kazimierz Berger i matka Michalina z domu Solecka związani byli z Polską Partią Socjalistyczną. Ludwik wzrastał w duchu niepodległościowo-socjalistycznym. Po ukończeniu szkoły średniej we Lwowie w 1928 roku, trafił pod opiekę zaprzyjaźnionego z rodziną Juliusza Osterwy. Związał się z Instytutem Reduty, w którym pełnił różne funkcje od gońca, poprzez inspicjenta po aktora i reżysera.

W 1933 roku ożenił się z Ireną Rogowską. W roku 1935 urodził się ich syn Marek. Małżeństwo przetrwało tylko kilka lat.

Ludwik Berger znany jako doskonały organizator, uczestniczył w pracach szkolnego teatru Reduty organizowanego przy niektórych warszawskich liceach. Szkolnymi teatrami kierowały Maria Dulęba i Ewa Kunina. Berger w 1937 został opiekunem i reżyserem kółka teatralnego przy Liceum im. Józefa Poniatowskiego.

„Poza teatrem pasją Ludwika Bergera było harcerstwo. Należał do tej organizacji już w czasie swego pobytu we Lwowie. Z dumą nosił w klapie krzyż harcerski. Miał stopień podharcmistrza, sympatyzował z lewicowym nurtem tej organizacji, skupionym w KIMB (Koło Instruktorów imienia Mieczysława Bema)”[1].

Po klęsce wrześniowej, pierwsze komórki konspiracji, organizujące harcerzy z 71 i 14 WDH utworzył Berger już w październiku 1939 roku. 8 listopada 1939 r. nawiązał kontakt z Komendą Główną Służby Zwycięstwu Polski. Oddział Bergera nabrał charakteru wojskowego i szybko się powiększał. Formalnie dowództwo objął Henryk Mitak - harcmistrz, przed wojną komendant hufca na Żoliborzu. Jeszcze w 1939 roku, „na Sylwestra, złożyli przysięgę na ręce Bergera wychowawcy i podopieczni „Dziadka” Kazimierza Lisieckiego z „Ogniska” przy ul. Długiej 13. Przewodził im ppor. rez. art. z 28 palu Jan Werda ps. „Fater”. Było to jego przezwisko, jakie nadali mu bursiści Lisieckiego, świadczące o ich uczuciach. Grupa liczyła 3 oficerów rezerwy i 20 chłopców, najmłodszy, Jerzy Kuziński ps. „Jeż”, miał zaledwie 14 lat."[2]

22 listopada 1943 roku Berger wraz z Jerzym Ukleją ps. „Lenin” zostali zaskoczeni przez łapankę przy zjeździe tramwaju z wiaduktu nad Dworcem Gdańskim, przy ul. Zajączka. Postanowili uciekać. Kula ścigających go Niemców trafiła Bergera. Zaatakował gołymi rękami najbliższego Niemca, ale został zastrzelony przez innego żandarma. Ciało Bergera zawieziono do Zakładu Medycyny Sądowej i następnie pochowano na kościelnym Cmentarzu Powązkowskim. W 1958 roku, szczątki Ludwika Bergera złożono w kwaterze „Baszty” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 26A-11-13)[3].

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym orderu wojennego Virtuti Militari V klasy oraz Krzyżem Walecznych. Od września 2011 patron skweru u zbiegu ulic gen. Zajączka, Śmiałej i Mickiewicza na Żoliborzu[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Dunin-Wąsowicz, Ludwik Berger - twórca pułku AK "Baszta", Warszawa 2008, s.8
  2. Lesław M. Bartelski, Mokotów. Warszawskie Termopile 1944, Warszawa 2004, s.47
  3. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  4. Uchwała nr XXI/432/2011 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 sierpnia 2011 r. w sprawie nadania nazwy skwerowi w Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. 161, 5 września 2011. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 37–38. ISBN 83-211-0758-3.