Ludwik Ehrlich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Ehrlich
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1889
Tarnopol
Data i miejsce śmierci 31 października 1968
Kraków
Profesor nauk nauk prawnych
Specjalność: prawo międzynarodowe publiczne
Alma Mater Uniwersytet Oksfordzki
Uczelnia Uniwersytet Lwowski
Okres zatrudn. 1920–1939
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Okres zatrudn. 1945–1961
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Ludwik Ehrlich (ur. 11 kwietnia 1889 w Tarnopolu, zm. 31 października 1968 w Krakowie) – prawnik polski, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Jagiellońskiego, sędzia ad hoc Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej w Hadze.

Życiorys[edytuj]

Był synem Arnolda (adwokata) i Flory z Bernsteinów, bratem ciotecznym Jakuba Parnasa (profesora biochemii Uniwersytetu Lwowskiego), kuzynem Szymona Rundsteina (profesora prawa narodów Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie).

Uczęszczał do szkół powszechnej i średniej w Tarnopolu i Lwowie, w 1907 podjął studia na Uniwersytecie Lwowskim; kształcił się w zakresie prawa, filozofii i historii literatury (do 1911), m.in. pod kierunkiem Oswalda Balzera. Uzupełniał studia na uniwersytetach w Halle (1912–1913), Berlinie (1913), Oksfordzie (1913–1916). W 1915 uzyskał stopień bachelor of letters na Uniwersytecie Oksfordzkim i w latach 1916–1917 prowadził tam wykłady z historii nowożytnej. W 1917 przeniósł się na trzy lata na University of California w Berkeley; prowadził w tym okresie działalność agitacyjną na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości wśród poborowych armii amerykańskiej.

W 1920 podjął pracę na Uniwersytecie Lwowskim jako docent w Katedrze Prawa Narodów; w 1924 został mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem tej Katedry (przyjmując nominację odrzucił jednocześnie ofertę pracy ponownie w Berkeley). W 1929 awansowany na profesora zwyczajnego; od 1930 do września 1939 kierował Studium Dyplomatycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[1]. Jego wychowankami byli m.in. Stanisław Hubert, Kazimierz Grzybowski, Zenon Wachlowski[2]. W latach 1934–1937 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa[3] . Głosił wykłady gościnnie z interpretacji traktatów w Akademii Prawa Międzynarodowego w Hadze (1927–1928, 1962) oraz z prawa międzynarodowego na uniwersytetach w Pradze (1929), Jassach (1934), Londynie (1937). W latach 1927-1928 pełnił funkcję sędziego ad hoc w Stałym Trybunale Sprawiedliwości Międzynarodowej w Hadze. W okresie międzywojennym często odwiedzał Sanok i przebywał w Falejówce, gdzie posiadał majątek ziemski wraz z dworem i parkiem o powierzchni 175 ha[4][5]. Był ostatnim właścicielem Falejówki[6].

Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 oraz kapitulacji Lwowa Ludwik Ehrlich wraz z prezydentem miasta, Stanisławem Ostrowskim opracował dokument zawierający szczegóły oddania Lwowa sowietom[7]. 3 stycznia 1940 został zwolniony z pracy na Wydziale Prawa uniwersytetu we Lwowie[8]. Jak twierdzi Zygmunt Klukowski, podczas okupacji hitlerowskiej Ludwik Ehrlich dokonywał dokumentowania zbrodni nazistowskich na terenie Zamojszczyzny[5]. W połowie września 1943 został aresztowany przez Niemców w Hucie Krzeszowskiej i osadzony w więzieniu w Biłgoraju. 24 września 1943 został uwolniony przez oddział AK, dowodzony przez mjra Tadeusza Sztumberka-Rychtera (wolność odzyskało wówczas 72 innych więźniów). Potem był w szeregach oddziału "Podkowy" por. Tadeusza Kuncewicza w Puszczy Solskiej (prowadził nasłuch radiowy).

Po wojnie współpracował ze Stałym Trybunałem Rozjemczym w Hadze i Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. W 1945 został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego[9], kierownikiem Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego i dyrektorem Szkoły Nauk Politycznych Wydziału Prawa tej uczelni. Podczas pracy na UJ był prześladowany przez komunistyczne służby bezpieczeństwa PRL[10]. Przeszedł na emeryturę w 1961.

W 1947 został członkiem-korespondentem PAU; był również członkiem przybranym Towarzystwa Naukowego we Lwowie i prezesem Centralnego Komitetu Polskich Instytucji Politycznych (1934–1937). W 1963 otrzymał nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka.

Specjalizował się w prawie międzynarodowym publicznym, historii prawa międzynarodowego w Polsce, historii doktryn politycznych i prawnych. Opracował pierwszy polski podręcznik prawa międzynarodowego publicznego (Prawo narodów, 1927). Przedstawił teorię o powstaniu polskiej szkoły prawa narodów w Krakowie na początku XV wieku. Opracował doktrynę odpowiedzialności za zbrodnie popełnione przez Niemców na ziemiach polskich, opartą na założeniu, że rozpoczęcie II wojny światowej miało nielegalny charakter; doktrynę tę przyjął Trybunał Norymberski przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności indywidualnej. Po wojnie był również kilkakrotnie biegłym w procesach niemieckich zbrodniarzy wojennych. Przygotował wydanie rozprawy De bellis iustis Stanisława ze Skarbimierza z 1410, pracował również nad edycją dzieł Pawła Włodkowica.

Zmarł 31 października 1968 w Krakowie. Został pochowany na tamtejszym Cmentarzu Rakowickim 5 listopada 1968 (pas 8)[11].

Jego żoną była Frances Safe, z domu Lawton (1889–1968), która nie nauczyła się języka polskiego[12]. Mieli dwoje dzieci: Krystynę (Constance), później pod przybranym imieniem zakonnym Emilia Ehrlich (1924–2006) i Andrzeja (Andrew, ur. 1928, uczestnika powstania warszawskiego, ps. "Kot"[13]).

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Starostwa w Halickiem w stosunku do starostwa lwowskiego w wiekach średnich (1390-1501) (1914)
  • Gdańsk. Zagadnienia prawno-publiczne (1926)
  • Petitions of Right (1929)
  • The Positivism in International Law (1938)
  • Paweł Włodkowic i Stanisław ze Skarbimierza (1954)
  • Polski wykład prawa wojny XV wieku, Wydawnictwo Prawnicze (1955)
  • Interpretacja traktatów (1957)
  • Prawo międzynarodowe (1958)
  • Suwerenność a morze w prawie międzynarodowym (1961)
  • Suwerenność Polski na ziemiach zachodnich i północnych (1962)
  • Rektor Paweł Włodkowic, rzecznik obrony przeciw Krzyżakom (1963)

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 22.
  2. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 35.
  3. Kronika miejska. Nowi dziekani na U. J. K.. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 159 z 15 lipca 1936. 
  4. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 20. ISBN 83-221-0158-9.
  5. a b Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, s. 30.
  6. Falejówka. Historia (pol.). bieszczady24.pl. [dostęp 2013-07-31].
  7. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 72.
  8. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 79.
  9. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 190.
  10. J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza…, s. 191.
  11. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Ludwik Ehrlich. rakowice.eu. [dostęp 2016-12-31].
  12. Papież i zakonnica (pol.). wyborcza.pl, 2011-04-26. [dostęp 2013-07-31].
  13. Andrzej Ehrlich (pol.). 1944.pl. [dostęp 2013-07-31].

Bibliografia[edytuj]

  • Ludwik Ehrlich. Nekrologi. „Dziennik Polski”, s. 2, Nr 262 z 3-4 listopada 1968. 
  • Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007. ISBN 978-83-7188-964-6.
  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983
  • Adam Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939-1946, Lublin 2006.
  • Adam Redzik, Lwowska szkoła dyplomatyczna. Zarys historii Studium Dyplomatycznego przy Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (1930-1939), „Polski Przegląd Dyplomatyczny” 2006, t. 6, nr 5 (33).
  • Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 30-31. ISBN 83-909787-0-9.