Ludwik Finkel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Finkel
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 marca 1858
Bursztyn
Data i miejsce śmierci 24 października 1930
Lwów
Miejsce spoczynku Cmentarz Łyczakowski we Lwowie
Zawód historyk, bibliograf
Narodowość Polska polska
Tytuł naukowy profesor zwyczajny
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Uczelnia Uniwersytet Lwowski
Stanowisko kierownik Katedry Historii Austriackiej, dziekan Wydziału Filozoficznego, prorektor, rektor, kierownik Katedry Historii Nowożytnej
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

Ludwik Michał Emanuel Finkel (ur. 20 marca 1858 w Bursztynie, ob. obwód iwanofrankiwski, zm. 24 października 1930 we Lwowie) – polski historyk, bibliograf, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego.

Życiorys[edytuj]

Był synem Jakuba (adiunkta sądowego) i Anny z Warnickich. Uczęszczał do szkoły ludowej w Grzymałowie, następnie do c.-k. gimnazjum w Tarnopolu; w latach 1877-1881 studiował historię, filozofię i historię literatury na Uniwersytecie Lwowskim, m.in. pod kierunkiem Aleksandra Hirschberga, Juliana Ochorowicza i Romana Pilata. Jego mentorem i mistrzem był, teraz już trochę zapomniany, Ksawery Liske. Serdecznym przyjacielem był, przedwcześnie zmarły, wspaniale się zapowiadający historyk, Stanisław Lukas. Na podstawie pracy Marcin Kromer, historyk polski XVI wieku obronił w 1882 doktorat filozofii na Uniwersytecie Lwowskim; uzupełniał studia na uniwersytetach w Berlinie (m.in. pod kierunkiem Theodora Mommsena) i w Paryżu (1882-1884). Pracował przez krótki czas jako asystent w Archiwum Krajowym Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie, w 1885 został wykładowcą historii nowożytnej Polski i powszechnej oraz historii literatury polskiej w Wyższej Szkole Rolniczej w Dublanach; w 1886 habilitował się. Pozostawał związany z Akademią w Dublanach do 1899, ale już w 1892 podjął pracę na Uniwersytecie Lwowskim jako profesor nadzwyczajny i kierownik Katery Historii Austriackiej. W 1899 został profesorem zwyczajnym, pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego (1901/1902), prorektora (1912/1913), rektora (1911/1912); w 1918 objął Katedrę Historii Nowożytnej, którą kierował do końca życia. W 1900 zainicjował działalność Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich we Lwowie.

Od 1900 był członkiem-korespondentem AU (późniejszej PAU), od 1910 jej członkiem czynnym; od 1888 brał udział w pracach Komisji Historycznej AU. Należał także do Towarzystwa Historycznego we Lwowie (1890-1903 sekretarz, 1914-1923 prezes), Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1920 członek czynny), Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1928 członek honorowy); był członkiem-korespondentem Muzeum w Rapperswilu (1900) oraz prezesem Macierzy Polskiej. Uniwersytet Wileński uhonorował go doktoratem honoris causa w 1927, otrzymał ponadto Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta (1927)[1] oraz Medal Polskiego Towarzystwa Historycznego "Za Bibliografję Historji Polskiej" autorstwa profesora Wojciecha Przedwojewskiego; w ten sposób wyróżniono najbardziej znaczącego dzieło Finkla.

Prace nad Bibliografią historii Polski Ludwik Finkel zainicjował w połowie lat 80. XIX wieku wspólnie z Henrykiem Sawczyńskim. Pierwszy tom ukazał się w 1891, tom trzeci - w 1906. Bibliografia obejmowała materiały źródłowe oraz prace naukowe, dotyczące dziejów Polski do 1815, opublikowane do 1900; było to łącznie 34305 pozycji. Ponadto Finkel zajmował się w pracy naukowej dziejopisarstwem Marcina Kromera, polityką zagraniczną ostatnich Jagiellonów, historią Uniwersytetu Lwowskiego. Badał twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego oraz poetów romantycznych, przygotował krytyczne wydanie kroniki Galla Anonima. Brał udział w zjazdach polskich historyków i historyków literatury, dokonał analizy dorobku wszystkich Zjazdów Historyków Polskich do 1925.

W 1929 otrzymał tytuł honorowego obywatela Lwowa[2].

27 października 1930 został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim[3][4].

Uczniowie[edytuj]

Do grona jego uczniów należeli m.in. Janina Franklówna, Natalia Gąsiorowska, Kazimierz Hartleb, Stanisław Kot, Stanisław Loewenstein, Henryk Mościcki, Irena Porębska, Kazimierz Tyszkowski[5]. Wysoko dorobek Finkla oceniał m.in. Oswald Balzer.

Publikacje[edytuj]

Ogłosił ponad 300 prac. Był redaktorem "Kwartalnika Historycznego" i pisma "Muzeum", a już w czasach szkolnych kierował kółkiem samokształceniowym "Echo Wolności" i redagował tygodnik "Echo" (1875-1877). Niektóre publikacje:

  • Poselstwa Jana Dantyszka (1879)
  • Marcin Kromer historyk polski XVI w. Rozbiór krytyczny (1883)
  • Elekcja Leszczyńskiego w roku 1704 (1884)
  • Okopy św. Trójcy (1889)
  • Napad Tatarów na Lwów w roku 1695 (1890)
  • Bibliografia historii polskiej (1891, 1895, 1906, 3 tomy) (we współpracy z prof. Stanisławem Starzyńskim)
  • Konstytucja 3 Maja (1891)
  • Miasto Tarnopol w roku 1672 (1892)
  • Księstwo warszawskie (1893)
  • O pieśni Legionów (1894), wyd. 2 pt. Pieśń Legionów (1910) (z ilustracjami Juliusza Kossaka)
  • Historya Uniwersytetu Lwowskiego (1894, 2 tomy z prof. Stanisławem Starzyńskim)
  • O tzw. metodzie regressywnej w nauczaniu historyi (1894)
  • Elekcja Zygmunta I. Sprawy dynastyi Jagiellońskiej i Unii Polsko-Litewskiej (1910)
  • Króla Jana Kazimierza dyplom erekcyjny Uniwersytetu Lwowskiego z r. 1661 (z 3 tablicami podobizn dyplomu) tekst oryginalny z tłumaczeniem i komentarzem (1912)
  • O sprawie udziału lenników w elekcjach jagiellońskich (1913)
  • Karol Szajnocha bibliotekarzem : Zakładowi Narodowemu imienia Ossolińskich w stulecie pracy i zasług (1928)
  • Pojęcie, zakres i zadania dziejów powszechnych (1931)

Przypisy

  1. Odznaczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 103 z 6 maja 1927. 
  2. Wręczenie dyplomów obywatelom honorowym miasta. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 300 z. 
  3. Pogrzeb wielkiego uczonego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 250 z 29 października 1930. 
  4. Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786-1986. Ossolineum, 1988. ISBN 83-04-02817-4.
  5. Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918-1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249

Bibliografia[edytuj]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.
  • Oskar Halecki, Ludwik Finkel jako historyk ostatnich Jagiellonów, "Kwartalnik Historyczny" 45 (1931), s. 235-253.
  • Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska: Historia i kultura Żydów polskich. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 2000. ISBN 83-02-07813-1.
  • Adam Nowak, Złote lata Bibliografii Polskiej. Ludwik Finkel i jego dzieło, Warszawa: SBP 1977.
  • M. Hoszowska, Ludwik Finkel i Akademia Umiejętności: z dziejów współpracy naukowej Lwowa i Krakowa na przełomie XIX i XX wieku, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2011
  • Agnieszka Wałęga, Finkel Ludwik Michał Emanuel (1858-1930), pseud. Ludwik Warnicki. [w:] „Słownik biograficzny polskiej historii wychowania”, Praca zbiorowa pod red..Andrzeja Meissnera i Władysławy Szulakiewicz, Toruń 2008 ss. 230-235

Linki zewnętrzne[edytuj]