Ludwik Szymon Gutakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Szymon Gutakowski
Ilustracja
Herb
Gutak
Data i miejsce urodzenia 28 października 1738
Kierogaliszki
Data i miejsce śmierci 1 grudnia 1811
Warszawa
Dzieci

Wacław Gutakowski

Odznaczenia
Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)

Ludwik Szymon Gutakowski herbu Gutak (ur. 28 października 1738 w Kierogaliszkach, Województwo trockie na Litwie, zm. 1 grudnia 1811 w Warszawie) – prezes Senatu i senator-wojewoda Księstwa Warszawskiego w 1809 roku[1], prezes Rady Stanu i Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego, prezes Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej w 1806 roku[2], asesor sejmiku powiatowego warszawskiego w 1809 roku[3], szambelan Jego Królewskiej Mości w 1766 roku[4], poseł sejmowy, członek Komisji Edukacji Narodowej w latach 1791-1792[5].

Kształcił się w pijarskim Collegium Nobilium w Warszawie. Jego rodzina poparła podczas elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego, za co został mianowany szambelanem królewskim (wcześniej już był szambelanem Augusta III). W początkach lat 70. wyjeżdżał do Londynu i Petersburga (w misjach dyplomatycznych). W 1775 został asesorem sądów królewskich. W 1778 został konsyliarzem Rady Nieustającej, w 1779 był przejściowo, w zastępstwie Ignacego Potockiego, jej marszałkiem. W 1780 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[6].Poseł z powiatu orszańskiego na Sejm Czteroletni w 1788 roku|[7], aktywny zwolennik stronnictwa królewskiego i zwolennik Konstytucji 3 maja. 29 kwietnia 1791 roku przyjął obywatelstwo miejskie na Ratuszu Miasta Warszawy[8].W 1791 mianowany podkomorzym wielkim litewskim i członkiem Komisji Edukacji Narodowej. Był członkiem konfederacji targowickiej[9].W czasie powstania kościuszkowskiego wszedł w październiku 1794 w skład Rady Najwyższej Narodowej.

Po rozbiorach sprzedał swe majątki na Litwie i nabył dobra Góra i Nowy Dwór pod Warszawą; był jednym z założycieli Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk; starał się też bezskutecznie o otrzymanie zezwolenia władz pruskich na założenie Towarzystwa Rolniczego (1800).

W listopadzie 1806, jako najstarszy wiekiem poseł Sejmu Czteroletniego, witał wjeżdżającego do Warszawy Joachima Murata. W grudniu 1806 przewodniczył zorganizowanej na polecenie Napoleona Najwyższej Izbie Wojennej i Administracyjnej, organizując i zaopatrując wojsko narodowe, Następnie znalazł się w Komisji Rządzącej, gdzie powierzono mu wydział skarbowy. W tym czasie występował przeciw projektowanej przez Feliksa Łubieńskiego organizacji sądownictwa na wzór francuski. 14 grudnia 1807 mianowany został prezesem Rady Stanu i Rady Ministrów na miejsce Stanisława Małachowskiego, pod którego wpływami pozostawał. Z powodu wieku nie potrafił wywiązywać się z tak ważnych obowiązków i w listopadzie 1808 zrezygnował z tych godności; w marcu 1809 został senatorem, a w grudniu 1809 prezesem senatu.

Jednocześnie w swym majątku prowadził nowoczesne gospodarstwo rolne; w 1810 został prezesem Królewskiego Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego.

Czynny członek wolnomularstwa polskiego od 1781; m.in. założyciel loży Przesąd Zwyciężony w Krakowie (1786). Po wskrzeszeniu polskiej masonerii od marca 1810 namiestnik, a potem (od lata 1810) Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu Narodowego. Po śmierci Gutakowskiego Wielkim Mistrzem został Stanisław Kostka Potocki.

Przypisy

  1. Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 458.
  2. Barbara Grochulska, Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966, s. 52.
  3. Gazeta Warszawska 24 stycznia 1809, nr 7, s. 119.
  4. Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku spisy opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Kórnik 1994, s. 209.
  5. Ambroise Jobert, Komisja Edukacji Narodowej w Polsce (1773–1794). Jej dzieło wychowania obywatelskiego, przełożyła i uzupełniła Mirosława Chamcówna, przedmową opatrzył Henryk Barycz, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1979, s. 278.
  6. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 186.
  7. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 326.
  8. Leon Potocki, Wincenty Wilczek i pięciu jego synów, dwa tomy w jednym, Poznań 1859, s. 143.
  9. Korwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 122.