Luks (fotometria)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
luks [lx]
Układ SI
Wymiar
Jednostka natężenia oświetlenia
Typowe symbole wielkości E
w jednostkach SI

Luks (lx) – jednostka natężenia oświetlenia E w układzie SI (jednostka pochodna układu SI)[1]. Nazwa pochodzi od łac. lux – światło[2].

Objaśnienie i przykłady[edytuj | edytuj kod]

Luks (lx) określany jest jako oświetlenie wywołane przez równomiernie rozłożony strumień świetlny o wartości równej 1 lumen (lm) padający na powierzchnię 1 m2, a więc 1 lx = 1 lm / m2.

Podwielokrotność luksa, mililuks, nosi nazwę noks (nx)[3]. Nazwa pochodzi od łac. nox – noc[4].

1 nx = 0,001 lx = 1 mlx

Obiekt o jasności 1 luksa, obserwowany na niebie, miałby jasność (wyrażoną w magnitudo) ok. -14,2[5][6]. Słońce miałoby taką jasność, gdyby obserwować je z odległości ok. 48,7 mld km (324,7 AU)[7]

Przykładowe poziomy jasności w zależności od miejsca i warunków:

Jasność Przykład powierzchni
0,1 nx bezksiężycowe, pochmurne nocne niebo[8]
2 nx bezksiężycowe, przejrzyste nocne niebo wraz z poświatą niebieską[8]
50 nx – 300 nx księżyc w pełni podczas bezchmurnej nocy[9]
3 – 3,2 lx poziom jasności podczas końcówki zmierzchu cywilnego przy bezchmurnym niebie[10]
50 lx natężenie światła w pokoju dziennym (Australia, 1998)[11]
80 lx natężenie światła w biurowym korytarzu/toalecie[12][13]
100 lx bardzo pochmurny dzień[8]
320 – 400 lx oświetlenie w biurze[11][14][15][16]
400 – 500 lx wschód oraz zachód Słońca (przy bezchmurnym niebie)
1000 lx pochmurny dzień[8]; natężenie światła w typowym studiu TV
10 000 – 25 000 lx światło dzienne (lecz nie bezpośrednie światło słoneczne)[8]
32 000 – 100 000 lx promieniowanie słoneczne

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • lumen (lm) – jednostka miary strumienia świetlnego
  • kandela (cd) – jednostka światłości źródła światła

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. luks, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-10-15].
  2. Luks. Słownik wyrazów obcych PWN. [dostęp 2011-12-15].
  3. Przelicz: Natężenie oświetlenia, Noks (pol.). convertworld.com. [dostęp 2011-12-15].
  4. Noks. Słownik wyrazów obcych PWN. [dostęp 2011-12-15].
  5. Introduction to Astrophysics: The Stars – Jean Dufay, page 3
  6. Ian S. McLean, Electronic imaging in astronomy: detectors and instrumentation, wyd. 2nd ed, Berlin: Springer, 2008, s. 529, ISBN 3-540-76582-4, OCLC 288471358.
  7. przykładową odległość obliczono na podstawie wzoru, przedstawionego w artykule pt. "Absolutna wielkość gwiazdowa"
  8. a b c d e Paul Schlyter: Radiometry and photometry in astronomy - 10. How bright are natural light sources? (ang.).
  9. Christopher C. M. Kyba, Andrej Mohar, Thomas Posch. How bright is moonlight?. „Astronomy & Geophysics”. 58 (1), s. 1.31–1.32, 1 lutego 2017. DOI: 10.1093/astrogeo/atx025 (ang.). 
  10. D. Alfred Owens, Ellie L. Francis, Herschel W. Leibawitz, Visibility Distance with Headlights: A Functional Approach, 1 lutego 1989, s. 3, DOI10.4271/890684 [dostęp 2021-09-27], Cytat: (...) 0.3 fc(ang.) (3.2 lux).
  11. a b Chapter 7: Appliance technologies and scope for emission reduction - Lighting - Trends in lighting, [w:] Alan Pears, Strategic Study of Household Energy and Greenhouse issues, [w:] Sustainable Solutions Pty Ltd [online], Department of Industry and Science, Commonwealth of Australia, czerwiec 1998, s. 61 [dostęp 2008-06-26] [zarchiwizowane z adresu 2005-07-21].???
  12. Lighting: 5. Assessing lighting savings, [w:] Australian Greenhouse Office, Working Energy Program for Local Government - Resource and Training Kit, 2002 [dostęp 2007-03-17] [zarchiwizowane z adresu].
  13. Low-Light Performance Calculator for Fixed & Variable Power Scopes, www.scopecalc.com [dostęp 2021-09-26].
  14. How to use a lux meter (Australian recommendation), Sustainability Victoria (sustainability.vic.gov.au), kwiecień 2010 [dostęp 2016-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-07].
  15. 1926.56 - Illumination, Occupational Safety and Health Administration [dostęp 2021-09-26].
  16. European law UNI EN 12464