Lwów (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lwów Główny)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lwów
Widok od strony placu Dworcowego
Widok od strony placu Dworcowego
Państwo  Ukraina
Miejscowość Lwów
Lokalizacja rejon kolejowy
Zarządca Kolej Lwowska
Data otwarcia 4 listopada 1861[1]
Dane techniczne
Liczba peronów 5
Liczba krawędzi
peronowych
8
Kasy T
Przejścia nadziemne N
Przejścia podziemne T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Lwowa
Mapa lokalizacyjna Lwowa
Lwów
Lwów
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Lwów
Lwów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Lwów
Lwów
Ziemia49°50′22,8″N 23°59′38,3″E/49,839667 23,993972
Portal Portal Transport szynowy

Lwów (ukr. Головний залізничний вокзал, Львів, gwarowo Двірець) – stacja kolejowa we Lwowie przy placu Dworcowym 1[2]. Eklektyczny dworzec został wzniesiony w latach 1899–1904 według projektu Władysława Sadłowskiego.

Stacja Lwów jest dworcem przelotowym, znajduje się na 3. paneuropejskim korytarzu transportowym łączącym Drezno z Kijowem przez Wrocław, Katowice i Kraków[3]. Na odcinku Lwów - Kijów kursują koreańskie dalekobieżne elektryczne zespoły trakcyjne Hyundai HRCS2 zakupione przed Mistrzostwami Europy w Piłce Nożnej 2012[4].

Historia[edytuj]

Dworzec z 1861 roku

Kolej dotarła do Lwowa dzięki budowie kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika. 4 listopada 1861 r. oddano do użytku odcinek Przemyśl – Lwów, a 12 lipca 1869 r. Lwów – Brody[5][1]. Sam dworzec został ukończony natomiast miesiąc wcześniej – w październiku 1861 r[1].

W pierwszych latach istnienia kolei następował dynamiczny wzrost liczby pasażerów, od 200 tys. rocznie tuż po otwarciu do 1,5 mln rocznie pod koniec XIX wieku[6]. W wyniku wzrastającego ruchu, zapadła decyzja o budowie nowego dworca w miejscu starego.

Dworzec zbudowała w latach 1901–1904[7] firma J. Sosnowskiego i A. Zachariewicza według projektu prof. Władysława Sadłowskiego z lat 1898-1899[8] (II wersja, 1900[9]), który powstał na podstawie specyfikacji i wymagań określonych przez Ludwika Wierzbickiego[10], inżyniera, architekta[11] i dyrektora Lwowskiej Kolei Państwowej (od 1897 r.)[12]. Dworzec został otwarty 26 marca 1904 roku[10] w obecności ministra kolei żelaznych Wittek[13].

Hala peronowa

20 czerwca 1915 r. dworzec podpaliły wycofujące się wojska Imperium Rosyjskiego. Następnie budynek został uszkodzony podczas obrony polskiej 1918-1919 w trakcie wojny polsko-ukraińskiej. Wówczas stanowił pierwszą polską placówkę obronną, zaś w związku z tym dworzec w 1922 został odznaczony Krzyżem Obrony Lwowa i w tym miejscu został wmurowany wizerunek tego odznaczenia[14].

Całkowity remont stacji zakończył się dopiero w roku 1930. Dworzec został zniszczony ponownie podczas II wojny światowej.

W okresie międzywojennym rozpoczęto elektryfikację kolei w Polsce. Linia Katowice - Kraków - Rzeszów - Lwów została wytypowana do elektryfikacji zaraz po ukończeniu prac na węźle warszawskim, jednak plany te nie zostały zrealizowane z powodu wybuchu wojny[15].

Dworcowa hala peronowa

Przed 1939 rokiem na dworcu została ustanowiona tablica upamiętniająca Bronisława Pierackiego, ministra spraw wewnętrznych, zabitego przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów w 1934 roku[16].

Lwowski dworzec jest obecnie najważniejszym punktem komunikacyjnym miasta, w jego otoczeniu znajduje się węzeł[17] z przystankami tramwajowym (linie 1, 6, 9 i 10, 11[18]) oraz autobusowym[19]. Bezpośrednie połączenia łączą Lwów m.in. z Kijowem, Odessą, Charkowem, Wrocławiem, Moskwą i Warszawą.

Nieopodal Dworca Głównego, w miejscu dawnego Dworca Czerniowieckiego z 1895 r., zbudowano w 1997 r. nowy dworzec podmiejski, z którego wyjeżdżają pociągi lokalne obsługujące miejscowości położone na zachodzie Ukrainy.

Architektura[edytuj]

W skład zespołu dworcowego wchodzą gmach główny dworca, hale remontowe lokomotyw, dom kolejarza (oficjalnie: Pałac Nauki i Techniki Kolejarzy, obecnie siedziba muzeum kolejnictwa otwarte w 2001 r.), hale dworca podmiejskiego (wybudowane na początku lat 1990.) i kamienice wybudowane dla pracowników kolei[11].

Rzeźby nad portalem wejściowym

Budynek dworcowy jest bryłą dwukondygnacyjną[20] o mocno wydłużonym korpusie, z wyższą środkową halą oraz dwoma pawilonami bocznymi[21] (ryzalitami) – pierwotnie tylko ryzality były dwukondygnacyjne, a reszta budowli jednokondygnacyjna, ale w czasach radzieckich dokonano nadbudowy[20].

Długa na 160 m fasada budowli utrzymana jest w neorenesansowo-secesyjnej stylistyce, elewacja jest zdobiona boniowaniem, pilastrami i attykami. Centralny ryzalit zaprojektowano z przeszklonym arkadowym portalem wejścia głównego[20], oryginalnie wypełnionym artystycznie trawionym szkłem w metalowych ramach[11]. W niszach po obu stronach wejścia stoją dwa alegoryczne posągi „Handel” i „Przemysł” autorstwa Antoniego Popiela, nad portalem znajdują się rzeźby dłuta Piotra Wójtowicza[22] symbolizujące Lwów i kolej. Fronton zwieńczony jest dwiema czworobocznymi wieżyczkami, a nad całą bryłą ryzalitu wznosi się[20] metalowa kopuła[11] z latarnią. Kopuły znajdują się także nad bocznymi ryzalitami[20], jednak ich dekoracje rzeźbiarskie nie zachowały się[11]. Secesyjne wnętrza budynku dworcowego zaprojektowali prof. Tadeusz Obmiński i arch. Alfred Zachariewicz[23]. W latach 1946–1951[potrzebny przypis] poczekalnie zostały przebudowane w stylu stalinowskiego socrealizmu[24].

Hala peronowa w stylu secesyjnym[20] jest ażurową konstrukcją z metalu i szkła[11]. Przęsła oraz stalowe użebrowanie do budowy hali zostało wykonane w Fabryce Wagonów i Maszyn L. Zieleniewski w Sanoku (od czasów PRL pod nazwą Autosan)[11]. Jest to najdoskonalsza konstrukcja inżynierska Lwowa epoki secesji. W momencie budowy był to największy dworzec Galicji[25]. Perony położone są 7 m powyżej poziomu ulicy. Na stacji znajduje się 5 peronów, z których pierwszy i ostatni to perony 1-krawędziowe, a pozostałe 2-krawędziowe.

Dojście do peronów z dworca zapewniają trzy przejścia podziemne. Do peronu 1. dodatkowo istnieją dwa wejścia wiodące bezpośrednio z placu Dworcowego[11]. Perony znajdują się w hali peronowej o szerokości 69 m i długości 159 m.

Budynek dworcowy mieści hotel składający się z 11 pokoi[11].

Przypisy

  1. a b c Львівська залізниця :: Історія (ukr.). [dostęp 2016-08-22].
  2. Dworcy miasta Lwów. Dworcy kolejowe i autobusowe., www.lviv.ua [dostęp 2016-08-21].
  3. Modernizacja E30: konieczne palowanie nasypów. [dostęp 2013-04-27].
  4. Ukraina: nowy rozkład pociągów 2012/2013 od końca maja. 2012-05-04. [dostęp 2013-04-27].
  5. Mapy ogólne. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2014. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2014, s. K8 i K9. ISBN 978-83-63652-12-8. (pol.)
  6. Historia kolei w Galicji, www.kresy.com [dostęp 2016-08-22].
  7. M. Rymar: Architektura dworców Kolei Karola Ludwika w Galicji w l. 1859-1910. Warszawa: 2009, s. 91-112. ISBN 978-83-7543-089-9.
  8. J. Lewicki:  Między tradycją a nowoczesnością: Architektura Lwowa lat 1893-1918. Warszawa: 2005, s. 244. ISBN 83-88372-29-7.
  9. M. Rymar: Architektura dworców Kolei Karola Ludwika w Galicji w l. 1859-1910. Warszawa: 2009, s. 96-97. ISBN 978-83-7543-089-9.
  10. a b Dworzec Główny, Lwów, www.lvivcenter.org [dostęp 2016-08-22].
  11. a b c d e f g h i AlinaA. Wozijan AlinaA., Jubileusz dworca kolejowego we Lwowie, kuriergalicyjski.com, 31 marca 2014 [dostęp 2016-08-22].
  12. Chluba Austro-Węgier, arch.przeglad-techniczny.pl [dostęp 2016-08-21].
  13. KrzysztofK. Szymański KrzysztofK., Jak to we Lwowie dworce otwierano, kuriergalicyjski.com [dostęp 2016-08-22].
  14. Odznaczenie dworca kolejowego we Lwowie. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 119 z 28 maja 1922. 
  15. PawełP. Niedomagała PawełP., POD SEMAFORKIEM - historia kolei na ziemiach polskich - dwudziestolecie międzywojenne, www.pod-semaforkiem.aplus.pl [dostęp 2016-08-23].
  16. 5-ta rocznica śmierci ś. p. Bronisława Pierackiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 134 z 17 czerwca 1939. 
  17. Dworzec Główny Kolejowy we Lwowie [dostęp 2016-08-22].
  18. Tramways - Public transport - Explore Lviv - lviv.travel - official city guide, lviv.travel [dostęp 2016-08-22].
  19. Map of Lviv with routes. Lviv buses, trams, trolleybuses, route taxis. Lviv public transport (ang.). [dostęp 2013-04-27].
  20. a b c d e f GrzegorzG. Rąkowski GrzegorzG., Przewodnik po Ukrainie Zachodniej IV. Lwów, Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2008, s. 220, ISBN 978-83-89188-70-8 [dostęp 2016-08-22] (pol.).
  21. Beata, Secesja we Lwowie, Arch.Pasja, 23 lipca 2014 [dostęp 2016-08-22].
  22. Glówny dworzec kolejowy, Lwów, www.lvivcenter.org [dostęp 2016-08-21].
  23. Cracovia Leopolis - historia i kultura Lwowa oraz Małopolski Wschodniej, www.cracovia-leopolis.pl [dostęp 2016-08-22].
  24. Lwów – kulturowy miszmasz [dostęp 2016-08-22] (pol.).
  25. Orłowicz M., Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim, Lwów 1919, s. 51.

Linki zewnętrzne[edytuj]