Lwów (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lwów Główny)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lwów
Widok od strony placu Dworcowego
Widok od strony placu Dworcowego
Państwo  Ukraina
Miejscowość Lwów
Lokalizacja rejon kolejowy
Zarządca Kolej Lwowska
Data otwarcia 4 listopada 1861[1]
Dane techniczne
Liczba peronów 5
Liczba krawędzi
peronowych
8
Kasy T
Przejścia nadziemne N
Przejścia podziemne T
Linie kolejowe
brak współrzędnych
Portal Portal Transport szynowy

Lwów (ukr. Головний залізничний вокзал, Львів, gwarowo Двірець) – stacja kolejowa we Lwowie przy placu Dworcowym 1[2]. Eklektyczny dworzec został wzniesiony w latach 1899–1904 według projektu Władysława Sadłowskiego.

Stacja Lwów jest dworcem przelotowym, znajduje się na 3. paneuropejskim korytarzu transportowym łączącym Drezno z Kijowem przez Wrocław, Katowice i Kraków[3]. Na odcinku Lwów - Kijów kursują koreańskie dalekobieżne elektryczne zespoły trakcyjne Hyundai HRCS2 zakupione przed Mistrzostwami Europy w Piłce Nożnej 2012[4].

Historia[edytuj]

Dworzec z 1861 roku

Kolej dotarła do Lwowa dzięki budowie kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika. 4 listopada 1861 r. oddano do użytku odcinek Przemyśl – Lwów, a 12 lipca 1869 r. Lwów – Brody[5][1]. Sam dworzec został ukończony natomiast miesiąc wcześniej – w październiku 1861 r[1].

W pierwszych latach istnienia kolei następował dynamiczny wzrost liczby pasażerów, od 200 tys. rocznie tuż po otwarciu do 1,5 mln rocznie pod koniec XIX wieku[6]. W wyniku wzrastającego ruchu, zapadła decyzja o budowie nowego dworca w miejscu starego.

Dworzec zbudowała w latach 1899–1904 firma Iwana Lewińskiego według projektu prof. Władysława Sadłowskiego z 1890 r., który powstał na podstawie specyfikacji i wymagań określonych przez Ludwika Wierzbickiego[7], inżyniera, architekta[8] i dyrektora Lwowskiej Kolei Państwowej (od 1897 r.)[9]. Dworzec został otwarty 26 marca 1904 roku[7] w obecności ministra kolei żelaznych Wittek[10].

Hala peronowa

20 czerwca 1915 r. dworzec podpaliły wycofujące się wojska Imperium Rosyjskiego. Następnie budynek został uszkodzony w wyniku wojny polsko-ukraińskiej (1918–1919). Całkowity remont stacji zakończył się dopiero w roku 1930. Dworzec został zniszczony ponownie podczas II wojny światowej.

W okresie międzywojennym rozpoczęto elektryfikację kolei w Polsce. Linia Katowice - Kraków - Rzeszów - Lwów została wytypowa do elektryfikacji zaraz po ukończeniu prac na węźle warszawskim, jednak plany te nie zostały zrealizowane z powodu wybuchu wojny[11].

Dworcowa hala peronowa

Przed 1939 rokiem na dworcu została ustanowiona tablica upamiętniająca Bronisława Pierackiego, ministra spraw wewnętrznych, zabitego przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów w 1934 roku[12].

Lwowski dworzec jest obecnie najważniejszym punktem komunikacyjnym miasta, w jego otoczeniu znajduje się węzeł[13] z przystankami tramwajowym (linie 1, 6, 9 i 10, 11[14]) oraz autobusowym[15]. Bezpośrednie połączenia łączą Lwów m.in. z Kijowem, Odessą, Charkowem, Wrocławiem, Moskwą i Warszawą.

Nieopodal Dworca Głównego, w miejscu dawnego Dworca Czerniowieckiego z 1895 r., zbudowano w 1997 r. nowy dworzec podmiejski, z którego wyjeżdżają pociągi lokalne obsługujące miejscowości położone na zachodzie Ukrainy.

Architektura[edytuj]

W skład zespołu dworcowego wchodzą gmach główny dworca, hale remontowe lokomotyw, dom kolejarza (oficjalnie: Pałac Nauki i Techniki Kolejarzy, obecnie siedziba muzeum kolejnictwa otwarte w 2001 r.), hale dworca podmiejskiego (wybudowane na początku lat 1990.) i kamienice wybudowane dla pracowników kolei[8].

Rzeźby nad portalem wejściowym

Budynek dworcowy jest bryłą dwukondygnacyjną[16] o mocno wydłużonym korpusie, z wyższą środkową halą oraz dwoma pawilonami bocznymi[17] (ryzalitami) – pierwotnie tylko ryzality były dwukondygnacyjne, a reszta budowli jednokondygnacyjna, ale w czasach radzieckich dokonano nadbudowy[16].

Długa na 160 m fasada budowli utrzymana jest w neorenesansowo-secesyjnej stylistyce, elewacja jest zdobiona boniowaniem, pilastrami i attykami. Centralny ryzalit zaprojektowano z przeszklonym arkadowym portalem wejścia głównego[16], oryginalnie wypełnionym artystycznie trawionym szkłem w metalowych ramach[8]. W niszach po obu stronach wejścia stoją dwa alegoryczne posągi „Handel” i „Przemysł” autorstwa Antoniego Popiela, nad portalem znajdują się rzeźby dłuta Piotra Wójtowicza[18] symbolizujące Lwów i kolej. Fronton zwieńczony jest dwiema czworobocznymi wieżyczkami, a nad całą bryłą ryzalitu wznosi się[16] metalowa kopuła[8] z latarnią. Kopuły znajdują się także nad bocznymi ryzalitami[16], jednak ich dekoracje rzeźbiarskie nie zachowały się[8]. Secesyjne wnętrza budynku dworcowego zaprojektowali prof. Tadeusz Obmiński i arch. Alfred Zachariewicz[19]. W latach 1946–1951[potrzebny przypis] poczekalnie zostały przebudowane w stylu stalinowskiego socrealizmu[20].

Hala peronowa w stylu secesyjnym[16] jest ażurową konstrukcją z metalu i szkła[8]. Przęsła oraz stalowe użebrowanie do budowy hali zostało wykonane w Fabryce Wagonów i Maszyn L. Zieleniewski w Sanoku (od czasów PRL pod nazwą Autosan)[8]. Jest to najdoskonalsza konstrukcja inżynierska Lwowa epoki secesji. W momencie budowy był to największy dworzec Galicji[21]. Perony położone są 7 m powyżej poziomu ulicy. Na stacji znajduje się 5 peronów, z których pierwszy i ostatni to perony 1-krawędziowe, a pozostałe 2-krawędziowe.

Dojście do peronów z dworca zapewniają trzy przejścia podziemne. Do peronu 1. dodatkowo istnieją dwa wejścia wiodące bezpośrednio z placu Dworcowego[8]. Perony znajdują się w hali peronowej o szerokości 69 m i długości 159 m.

Budynek dworcowy mieści hotel składający się z 11 pokoi[8].

Przypisy

  1. a b c Львівська залізниця :: Історія (ukr.). [dostęp 2016-08-22].
  2. Dworcy miasta Lwów. Dworcy kolejowe i autobusowe., www.lviv.ua [dostęp 2016-08-21].
  3. Modernizacja E30: konieczne palowanie nasypów. [dostęp 2013-04-27].
  4. Ukraina: nowy rozkład pociągów 2012/2013 od końca maja. 2012-05-04. [dostęp 2013-04-27].
  5. Mapy ogólne. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2014. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2014, s. K8 i K9. ISBN 978-83-63652-12-8. (pol.)
  6. Historia kolei w Galicji, www.kresy.com [dostęp 2016-08-22].
  7. a b Dworzec Główny, Lwów, www.lvivcenter.org [dostęp 2016-08-22].
  8. a b c d e f g h i AlinaA. Wozijan AlinaA., Jubileusz dworca kolejowego we Lwowie, kuriergalicyjski.com, 31 marca 2014 [dostęp 2016-08-22].
  9. Chluba Austro-Węgier, arch.przeglad-techniczny.pl [dostęp 2016-08-21].
  10. KrzysztofK. Szymański KrzysztofK., Jak to we Lwowie dworce otwierano, kuriergalicyjski.com [dostęp 2016-08-22].
  11. PawełP. Niedomagała PawełP., POD SEMAFORKIEM - historia kolei na ziemiach polskich - dwudziestolecie międzywojenne, www.pod-semaforkiem.aplus.pl [dostęp 2016-08-23].
  12. 5-ta rocznica śmierci ś. p. Bronisława Pierackiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 134 z 17 czerwca 1939. 
  13. Dworzec Główny Kolejowy we Lwowie [dostęp 2016-08-22].
  14. Tramways - Public transport - Explore Lviv - lviv.travel - official city guide, lviv.travel [dostęp 2016-08-22].
  15. Map of Lviv with routes. Lviv buses, trams, trolleybuses, route taxis. Lviv public transport (ang.). [dostęp 2013-04-27].
  16. a b c d e f GrzegorzG. Rąkowski GrzegorzG., Przewodnik po Ukrainie Zachodniej IV. Lwów, Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2008, s. 220, ISBN 978-83-89188-70-8 [dostęp 2016-08-22] (pol.).
  17. Beata, Secesja we Lwowie, Arch.Pasja, 23 lipca 2014 [dostęp 2016-08-22].
  18. Glówny dworzec kolejowy, Lwów, www.lvivcenter.org [dostęp 2016-08-21].
  19. Cracovia Leopolis - historia i kultura Lwowa oraz Małopolski Wschodniej, www.cracovia-leopolis.pl [dostęp 2016-08-22].
  20. Lwów – kulturowy miszmasz [dostęp 2016-08-22] (pol.).
  21. Orłowicz M., Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim, Lwów 1919, s. 51.

Linki zewnętrzne[edytuj]