Málinec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Málinec
Ilustracja
Kościół Ewangelicki w Málincu
Państwo  Słowacja
Kraj bańskobystrzycki
Powiat Poltár
Starosta Igor Čepko[1]
Powierzchnia 50 km²
Wysokość 290 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

1519
30 os./km²
Nr kierunkowy 047
Kod pocztowy 985 26
Tablice rejestracyjne PT
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Málinec
Málinec
48°29′50″N 19°40′50″E/48,497222 19,680556
Strona internetowa

Málinecwieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Poltár.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Leży u południowych podnóży Rudaw Weporskich, w górnej części doliny Ipoli. Centrum wsi leży na wysokości 290 m n.p.m., lecz otaczające ją grzbiety sięgają 400-500 m wyżej. Najwyższym punktem jest szczyt Bykovo (1110 m n.p.m.), usytuowany na prawym brzegu Ipoli, ok. 9 km na północ od centrum wsi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1514[2]. Należała do feudalnego "państwa" z siedzibą na zamku Divín. Była bardzo rozległą wsią: jej obszar wynosił pierwotnie ok. 96 km2. Poza samym "centrum" wsi obejmowała 16 osad i przysiółków (miejsc. "łazów"), rozrzuconych w górze doliny i po otaczających ją stokach. Mieszkańcy zajmowali się hodowlą i pracą w lasach, ale także wydobyciem rud żelaza czy kamienia budowlanego. W XIX w. rozwinął się drobny przemysł: działała niewielka huta żelaza, huta szkła (od 1852 r.), warzelnia potażu, papiernia.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwały 1524 osoby, w tym 778 kobiet i 746 mężczyzn[3].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[4]:

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[4]:

    Zmiany liczby ludności w miejscowości Málinec od 1996 roku[5].
    Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky

Inne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie katastralnym Málinca znajduje się zbiornik wodny Málinec, utworzony przez przegrodzenie Ipoli zaporą wodną ok. 2,5 km powyżej centrum wsi.

Na lewym brzegu doliny Ipoli (dziś nad wschodnim brzegiem zbiornika zaporowego, poniżej nowej drogi) źródło mineralne "Šťavica" - naturalna szczawa żelazista. Jego lecznicze właściwości były znane już w XIX w. Przyjeżdżali korzystać z niego goście m. in. z Łuczeńca, Rymawskiej Soboty, a nawet z Budapesztu. Obecnie obudowane, z ogólnodostępnym ujęciem.

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Dzwonnica wiejska w Málincu
  • Dzwonnica wiejska późnobarokowa z 1763 r., murowana z drewnianym pięterkiem, nakrytym wysokim dachem wieżowym. Restaurowana w latach 1924 i 2004.[6]
  • Kościół ewangelicki tzw. tolerancyjny, klasycystyczny z 1795 r. z dzwonnicą dobudowaną w 1820 r. Murowany, jednonawowy, z koliście zamkniętym prezbiterium. Ołtarz, ambona i kamienna chrzcielnica z 1820 r., klasycystyczne.[7]
  • Chałupa drewniana, zrębowa, z połowy XIX w. Rekonstruowany w 2006 r. Obecnie muzeum wiejskie.[8]
  • Kapliczka w osiedlu Dobrý Potok (dawniej Ipeľský Potok) - murowana z 1932 r. z drewnianą wieżyczką. Gruntownie remontowana w roku 1975.[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lista wybranych wójtów, burmistrzów gmin i miast w wyborach do organów gminy (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  2. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  3. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  4. a b Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  5. Databáza (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  6. a b Wg strony wsi Málinec [1]
  7. Wg strony "Pamiatky na Slovensku" [2]
  8. Wg strony wsi Málinec [3]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Veporské vrchy, Turistická mapa 1:50 000, 3 wydanie, wyd. VKÚ Harmanec 2005,​ISBN 80-8042-377-6​;