Mór Déchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mór Déchy
Ilustracja z Kaukasus..., ok. 1905-7
Grób Móra Déchyego w Budapeszcie

Mór Déchy (wym. [moːr deːi], ur. 4 listopada 1847 w Budzie, zm. 8 lutego 1917 w Budapeszcie) – węgierski geograf i podróżnik, autor publikacji naukowych na temat gór, pionier fotografii wysokogórskiej, taternik i alpinista.

Urodził się jako syn inżyniera kolejowego. Rodzice dbali o jego wykształcenie, uczył się języków obcych, uczęszczał do liceum pijarów[1]. Studiował geografię i geologię na Uniwersytecie Wiedeńskim. Wiele podróżował m.in. po Alpach (w 1872, 1874 i 1876), Pirenejach, Kaukazie (siedmiokrotnie w latach 1884-1902) i Karpatach. Odwiedził między innymi Maroko i Algierię, brał udział w próbie zdobycia siedmiotysięcznika Muztagata w 1878[2]. W Alpach zdobył m.in. Jungfrau, Matterhorn i Mont Blanc, był pierwszym zdobywcą Trafoier Eiswand i Petersenspitze. Jako pierwszy przeszedł też północną ścianą Wildspitze. W późniejszych latach był jednym z największych znawców Kaukazu[1].

Jego najważniejszym dziełem była trzytomowa praca poświęcona Kaukazowi: Kaukasus, Reisen und Forschungen in kaukasischen Hochgebirge (1905-07)[3].

Mór Déchy był w Tatrach tylko w 1874, wspólnie z innymi taternikami i przewodnikami dokonał kilku pierwszych wejść m.in. na Wysoką i Gerlach przez Wielicką Próbę. Ponadto przypisywane są mu pierwsze znane turystyczne przejścia przez Wschodnie Żelazne Wrota, Siarkańską Przełęcz i Dolinę Kaczą. Plonem tych wypraw było opracowanie geograficzne Jelentés a Magas Tátrában tett utazásról w 1875 i kilka mniejszych publikacji w prasie taternickiej[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Grzegorz Folta. Mór Déchy w Tatrach, czyli krótka historia pewnych wakacji (cz. 1). „Tatry”. Nr 3 (41), s. 96-99, lato 2012. Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531. 
  2. a b Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  3. Kaukasus... w Archive.org (niem.). [dostęp 13.08.2009].