Møns Klint

Møns Klint^[a]
	Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Państwo	Dania
Typ	przyrodniczy
Spełniane kryterium	VIII
Numer ref.	1728
Region	Europa i Ameryka Północna
	Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	2025; na 47. sesji
	54,96417°N 12,55222°E/54,964167 12,552222
	↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO; ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO;

Møns Klint
	; Widok ogólny
Państwo	Dania
Lokalizacja	Morze Bałtyckie
	Położenie na mapie Danii Møns Klint
	54°59′07,9512″N 12°32′34,9332″E/54,985542 12,543037

Møns Klint – klif zlokalizowany na wschodnim wybrzeżu duńskiej wyspy Møn. Uważany bywa za jedną z głównych atrakcji krajobrazowych Danii^[1].

Geologia

Klif wyrasta wprost z Morza Bałtyckiego na wysokość 102–128 m. Stanowi kulminację filarowych bastionów kredowych, m.in. Dronningestolen (Tron Królowej). Ścina na długości około 8 kilometrów wschodnią część kredowego cokołu wyspy z kulminacją Aborrebjerg (143 m n.p.m.). W kilku miejscach ławice kredowe poprzecinane są wprasowanymi między nie osadami lodowcowymi i międzylodowcowymi. Osadziły się one na płaskiej wierzchowinie cokołu i pod koniec ostatniego zlodowacenia, pod naciskiem lądolodu, miękki cokół wyspy uległ potrzaskaniu na poszczególne kry, które się na siebie ponasuwały. Kolejne (tektoniczne) nasunięcia nastąpiły w holocenie (około 6.000 lat temu). Pogrzebaniu uległy wtedy liczne pnie dębowe^[1]. W klifach można odnaleźć również pozostałości organizmów coccolithophores żyjących tutaj 70 mln lat temu^[2].

Turystyka

Malowniczy klif jest popularnym celem wycieczek turystycznych. Turyści podziwiają zwłaszcza oślepiająco białe ściany klifu, ocieniane od góry soczystą zielenią starych lasów bukowych, które jesienią przybierają barwę intensywnej czerwieni^[1]. W pobliżu klifów funkcjonuje muzeum GeoCenter Møns Klint, którego otwarcia dokonała królowa Danii Małgorzata II^[2].

Erozja i wypadki

Skały tworzące Møns Klint podlegają nieustannie procesowi erozji, przez co regularnie, w różnych odstępach czasu, dochodzi tu do osuwisk, które bywają niebezpieczne dla turystów. W 1994 roku w ten sposób zginął francuski turysta^[2]. W październiku 2023 roku wody Morza Bałtyckiego podmyły również schody służące turystom do przejścia między szczytem klifów a brzegiem Morza Bałtyckiego u podstawy klifów^[3].

Galeria

Widok z dołu
Barwa morza
Geo Center przy klifach

Møns Klint w sztuce

C. W. Eckersberg, widok na Møns Klint i Sommersspiret
Frederik Sødring, widok na Sommersspiret nocą
Louis Gurlitt, widok na Sommersspiret
P.C. Skovgaard, Widok na morze z Møens Klint, 1850
Janus la Cour, Sommersspiret, 1891

Przypisy

1 2 3 Wojciech Walczak, Duńskie wybrzeża klifowe, w: Poznaj Świat, nr 10/1983, s.7, ISSN 0032-6143
1 2 3 TomaszT. Merwiński TomaszT., Møns Klint: białe klify w Danii | Tomasz Merwiński [online], 9 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-11] (pol.).
↑ Frygter for turismen, efter at ikonisk attraktion er smadret - TV 2 [online], nyheder.tv2.dk, 31 października 2023 [dostęp 2024-08-11] (duń.).

[1] Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO

[2] Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

[Walcz-3] 1 2 3 Wojciech Walczak, Duńskie wybrzeża klifowe, w: Poznaj Świat, nr 10/1983, s.7, ISSN 0032-6143

[:0-4] 1 2 3 TomaszT. Merwiński TomaszT., Møns Klint: białe klify w Danii | Tomasz Merwiński [online], 9 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-11] (pol.).

[5] Frygter for turismen, efter at ikonisk attraktion er smadret - TV 2 [online], nyheder.tv2.dk, 31 października 2023 [dostęp 2024-08-11] (duń.).

[a]

[b]

[1]

[2]

[3]