Mącznica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mącznica
Ilustracja
Mącznica lekarska
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj mącznica
Nazwa systematyczna
Arctostaphylos Adanson
Fam. 2: 165. Jul-Aug 1763 (nom. cons.)[3]
Typ nomenklatoryczny

A. uva-ursi (Linnaeus) K. P. J. Sprengel[3]

Mącznica (Arctostaphylos) – rodzaj roślin należących do rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Należy tu 50–70 gatunków występujących w Ameryce Północnej i w Europie[4], z centrum zróżnicowania w południowo-zachodniej części Ameryki Północnej[2]. W Polsce rośnie w stanie dzikim tylko mącznica lekarska (A. uva-ursi)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Arctostaphylos confertiflora
Arctostaphylos franciscana
Arctostaphylos glauca
Pokrój
Zawsze zielone krzewinki, krzewy, nawet małe drzewa[4]. Część gatunków to pirofity o węzłowato zgrubiałych pędach okrytych grubą korą, łatwo regenerujące po przejściu ognia.
Łodyga
Płożąca lub prosto się wznosząca. U gatunków pirofitycznych kora gruba, szorstka, szara, u innych zwykle cienka, czerwonawa. Gałązki nagie lub omszone, rzadko gruczołowate.
Liście
Twarde, całobrzegie (drobnoząbkowane tylko u A. pacifica), o blaszce liściowej eliptycznej lub jajowatej, zwykle płaskiej lub podwiniętej na brzegach, ogonek liściowy jest krótki lub brak go zupełnie.
Kwiaty
Zebrane w liczbie od 5 do 20 w groniaste kwiatostany. Kwiaty za młodu bywają wzniesione, ale podczas kwitnienia zawsze są zwieszone. Przysadki są trwałe, łuskowate lub liściokształtne. Kwiaty są 5-krotne (4-krotne u A. nummularia i A. sensitiva). Płatki korony całobrzegie, białe lub różowe. Pręcików zwykle 10 (rzadko 8) z ciemnoczerwonymi pylnikami, u nasady zwykle owłosione. Zalążnia z 2–10 zalążkami. Znamię główkowate.
Owoce
Kuliste, czerwone lub brązowe pestkowce z grubym, rzadko cienkim egzokarpem, mezokarp zwykle suchy, mączysty, endokarp wielonasienny (1–10 nasion)[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne

Mairania Desvaux, J. Bot. Agric. 1: 36. Jan 1813, Uva-Ursi Duhamel du Monceau, Traité Arbres Arbust. 2: 371. 1755[3].

Pozycja systematyczna

W zależności od ujęcia systematycznego albo jedyny, albo jeden z sześciu rodzajów z podrodziny Arbutoideae Niedenzu w obrębie rodziny wrzosowatych (Ericaceae) z rzędu wrzosowców (Ericales)[2].

Wykaz gatunków[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-08-07] (ang.).
  3. a b c Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-08-07].
  4. a b Mieczysław Czekalski: Wrzosy, Wrzośce i inne rośliny wrzosowate. Poznań: PWRiL, 2008, s. 159-160. ISBN 978-83-09-01032-6.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. Arctostaphylos (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-08-09].
  7. Arctostaphylos. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-12-16].