Męskość

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rzeźba przedstawiająca Heraklesa – herosa w mitologii greckiej, któremu przypisywane są cechy tradycyjnie kojarzone z mężczyznami takie jak siła fizyczna i waleczność

Męskość – zbiór cech, zachowań i ról społecznych tradycyjnie związanych z chłopcami i mężczyznami. Chociaż męskość (podobnie jak kobiecość) jest społecznie skonstruowana[1], to pewne badania wskazują, że niektóre zachowania uważane za męskie są biologicznie uwarunkowane. W jakim stopniu męskość jest uwarunkowana biologicznie bądź społecznie, jest kwestią dyskusyjną[2][3][4]. Pojęcie męskości jest niezależne od biologicznej definicji płci męskiej[5][6], ponieważ zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą wykazywać typowo męskie cechy[7].

Machismo stanowi formę męskości, która podkreśla siłę i często wiąże się z lekceważeniem konsekwencji i odpowiedzialności[8].

Męskość w ujęciu tradycyjnym[edytuj | edytuj kod]

Cechy tradycyjnie przypisywane mężczyznom w zachodnim kręgu kulturowym to:

  • Gotowość do stosowania siły – mężczyzna postrzegany jest historycznie jako wojownik
  • Odwaga, gotowość do ponoszenia ryzyka i żądza przygód, powiązana z niską refleksyjnością
  • Siła fizyczna, chęć walki, duch konkurencji, grubiaństwo
  • Dominacja, dążenie do władzy
  • Samoopanowanie, nawet chłód
  • Zdolności techniczne i organizacyjne
  • Racjonalizm, myślenie abstrakcyjne, zatwardziałość[9][10][11].

Ponieważ w większości społeczności mamy do czynienia z dominacją mężczyzn, to cnoty są utożsamiane z cechami męskimi (łacińskie virtus – cnota – pochodzi od vir – mężczyzna).

Męskość w ujęciu współczesnym[edytuj | edytuj kod]

W badaniach nurtu gender od czasu publikacji australijskiej socjolożki Raewyn Connell(ang.) mówi się o męskości w liczbie mnogiej, to znaczy o męskościach[12][13]. Connell poprzez analizy historyczno-kulturowe utrzymuje, że w każdej kulturze nawet w tym samym czasie istnieją różne formy męskości[14]. Ta forma, która w danej kulturze ma znaczenie dominujące, jest określana przez Connell jako męskość hegemoniczna[15]. Connell dała nowe impulsy do rozważań o płci[16] i o męskości[17][18][19].

Niektórzy socjologowie postrzegają męskość (i kobiecość) jako rodzaj spektaklu (ang. performance)[20][21]. Performatywność płci niekoniecznie musi być celowa, a ludzie mogą nawet nie zdawać sobie sprawy z tego, w jakim stopniu pełnią rolę genderową, ponieważ jednym z rezultatów trwającej całe życie socjalizacji płci jest poczucie, że płeć jest „naturalna" lub ukształtowana biologicznie.

Toksyczna męskość[edytuj | edytuj kod]

Toksyczna męskość to pojęcie stosowane oryginalnie przez samopomocowe grupy aktywistów praw mężczyzn w USA w latach 1980. Według używających go autorów ma ona polegać na usilnym graniu stereotypów płciowych kultury[22][23]. Ma skutkować znacznym skróceniem życia mężczyzn, np. w kręgu zachodnim ze względu na wartościowanie zachowań ryzykownych, jak również presją, by lekceważyć zdrowie, w tym zdrowie psychiczne[24][25][26]. Toksyczna męskość jest proponowana jako wyjaśnienie wyższego odsetka samobójstw wśród mężczyzn[27][28][29], częstszego uzależnienia od alkoholu lub papierosów oraz wyższego ryzyka zachowań autodestrukcyjnych pośrednich[30][31].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Constance L. Shehan, Gale Researcher Guide for: The Continuing Significance of Gender, Gale, Cengage Learning, 30 sierpnia 2018, s. 1–5, ISBN 978-1-5358-6117-5 [dostęp 2020-01-01] (ang.).
  2. Stephen Edward. Finn, Masculinity and femininity in the MMPI-2 and MMPI-A, Minneapolis: University of Minnesota Press, 2010, s. 5–13, ISBN 978-0-8166-7520-3, OCLC 690211656 [dostęp 2020-01-01].
  3. Richard A. Lippa, Gender, nature, and nurture, s. 153–154, 218–225, ISBN 978-1-135-60425-7 [dostęp 2020-01-01].
  4. Amy S. Wharton, The sociology of gender : an introduction to theory and research, Malden, MA: Blackwell Pub, 2005, s. 29–31, ISBN 1-4051-4343-6, OCLC 61227711 [dostęp 2020-01-01].
  5. Ferrante-Wallace, Joan, 1955-, Sociology : a global perspective, wyd. 7th ed, Belmont, CA: Thomson Wadsworth, 2008, ISBN 978-0-495-39091-6, OCLC 190785236 [dostęp 2020-01-01].
  6. WHO, What do we mean by "sex" and "gender"?, who.int, 23 września 2014 [dostęp 2020-01-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-09-23].
  7. Kimmel i inni, Men and masculinities : a social, cultural, and historical encyclopedia, Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2004, s. 294–295, ISBN 1-57607-775-6, OCLC 53946980 [dostęp 2020-01-01].
  8. Machismo - exaggerated masculinity, Encyclopedia Britannica [dostęp 2020-01-01] (ang.).
  9. Michael S. Kimmel, Amy Aronson, Men and masculinities: a social, cultural, and historical encyclopedia, ABC-CLIO, 2004, ISBN 978-1-57607-774-0 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  10. Mary Vetterling-Braggin, "Femininity," "masculinity," and "androgyny": a modern philosophical discussion, Rowman and Littlefield, 1982, ISBN 978-0-8476-7070-3 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  11. Michael S. Kimmel, Masculinity as Homophobia: Fear, Shame, and Silence in the Construction of Gender Identity, Thousand Oaks: SAGE Publications, Inc., 1994, s. 119–141 [dostęp 2019-04-21].
  12. R.W. Connell, Masculinities, Polity, 2005, ISBN 978-0-7456-3426-5 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  13. Michael Flood, International Encyclopedia of Men and Masculinities, Routledge, 2007, ISBN 978-0-415-33343-6 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  14. Todd W. Reeser, Masculinities in Theory: An Introduction, John Wiley & Sons, 15 września 2011, ISBN 978-1-4443-5853-7 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  15. Mike Donaldson, What Is Hegemonic Masculinity?, „Faculty of Arts - Papers (Archive)”, 1993, DOI10.1007/BF00993540 [dostęp 2019-04-21].
  16. Ronald F. Levant, William S. Pollack, A new psychology of men, Basic Books, 23 marca 1995 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  17. R.W. Connell, James W. Messerschmidt, Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept, „Gender & Society”, 19 (6), 2005, s. 829–859, DOI10.1177/0891243205278639, ISSN 0891-2432 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  18. Demetrakis Z. Demetriou, Connell’s concept of hegemonic masculinity: A critique, „Theory and Society”, 30 (3), 2001, s. 337–361, DOI10.1023/A:1017596718715, ISSN 1573-7853 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  19. Steve Craig, Men, Masculinity and the Media, SAGE Publications, 26 lutego 1992, ISBN 978-1-5063-2047-2 [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  20. Krasuska i inni, Uwikłani w płeć : feminizm i polityka tożsamości, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2008, ISBN 978-83-61006-33-6, OCLC 297799846 [dostęp 2020-01-01].
  21. R.W. Connell, Masculinities, Polity, 2005, ISBN 978-0-7456-3426-5 [dostęp 2020-01-01] (ang.).
  22. The Classroom Origins of Toxic Masculinity, Longreads, 25 stycznia 2019 [dostęp 2019-06-06] (ang.).
  23. William Ming Liu: How Trump's 'Toxic Masculinity' Is Bad for Other Men (ang.). 2016-04-14. [dostęp 2019-01-30].
  24. Gabby Bess, Karolina Wróbel: Jak męskość zabija mężczyzn (pol.). Vice, 2016-04-05. [dostęp 2019-01-30].
  25. Magdalena Kunz: Chłopcy idą na wojnę. Co to jest toksyczna męskość? (pol.). newsweek.pl, 2019-02-12. [dostęp 2019-02-17].
  26. Terry A. Kupers, Toxic masculinity as a barrier to mental health treatment in prison, „Journal of Clinical Psychology”, 61 (6), 2005, s. 713–724, DOI10.1002/jclp.20105, ISSN 0021-9762, PMID15732090 [dostęp 2019-04-21].
  27. Dlaczego mężczyźni częściej popełniają samobójstwo?, medonet.pl, 28 kwietnia 2017 [dostęp 2019-06-06].
  28. GUS, Zamachy samobójcze w 2016 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  29. Samobójstwa mężczyzn. Rośnie zainteresowanie męskimi problemami, Systemowa Świadomość Związków, 25 marca 2018 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  30. Konstantinos Tsirigotis, Wojciech Gruszczyński, Marta Tsirigotis-Maniecka, Autodestruktywność pośrednia a płeć psychologiczna, „Psychiatria Polska”, 48 (4), 2014, s. 759–771, ISSN 0033-2674.
  31. SABINA KRÓLIKOWSKA, Rola stereotypów płci w kształtowaniu postaw kobiet i mężczyzn wobec zdrowia, „Nowiny Lekarskie”, 80 (5), 2011, s. 387–393.