Młynówka Królewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Kraków COA.svg Kraków
Deptak
Młynówka Królewska
Krowodrza, Bronowice
Długość: 4465 m
Młynówka Królewska w okolicach ul. Podchorążych i Uniwersytetu Pedagogicznego.
Młynówka Królewska w okolicach ul. Podchorążych i Uniwersytetu Pedagogicznego.
Przebieg
Ikona deptak poczatek T.svg 0 m ul. Filtrowa
Ikona deptak deptak.svg 520 m Deptak
Ikona deptak ulica.svg 605 m ul. Jabłonkowska
Ikona deptak ulica.svg światła 690 m al. Armii Krajowej
Ikona deptak ulica.svg 1335 m ul. Wesele
Ikona deptak ulica.svg 1435 m ul. St. Przybyszewskiego
Ikona deptak z lewej deptak.svg 1660 m ul. Cicha
Ikona deptak ulica.svg 1910 m ul. Młodej Polski
Ikona deptak ulica.svg 2225 m ul. Piastowska
Ikona deptak ulica.svg światła 2560 m ul. Podchorążych
Ikona deptak ulica.svg 2595 m Wyjazd ze stacji benzynowej
Ikona deptak ulica.svg 2670 m Wjazd na stację benzynową
Ikona deptak z prawej deptak.svg 3155 m ul. L. Siemieńskiego
Ikona deptak ulica.svg światła 3395 m al. Kijowska
Ikona deptak ulica.svg 3590 m ul. Racławicka
Ikona deptak z prawej deptak.svg 3760 m ul. Urzędnicza
Ikona deptak koniec T ulica.svg 3930 m ul. Rzeczna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4260 m ul. H. Sienkiewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4390 m ul. Gzymsików
Ikona ulica koniec T.svg 4465 m al. J. Słowackiego
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
ulica  Młynówka Królewska
ulica Młynówka Królewska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
ulica  Młynówka Królewska
ulica Młynówka Królewska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Młynówka Królewska
ulica Młynówka Królewska
50,080075°N 19,855383°E/50,080075 19,855383

Młynówka Królewska – nieistniejące dziś sztuczne koryto rzeki Rudawy na obszarze Krakowa, obecnie Park Miejski „Młynówka Królewska” - jeden z najdłuższych w mieście.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Młynówce Królewskiej pochodzą z XIII w., gdy postanowiono doprowadzić wody Rudawy z Mydlnik do centrum Krakowa ziemnym akweduktem w celach gospodarczych, pitnych i obronnych. Woda została doprowadzona wówczas aż do kościoła dominikanów przemierzając Rynek Główny w poprzek.

W 1327 r. król Władysław Łokietek zlecił budowę w Mydlnikach jazu spiętrzającego wodę Rudawy, a także całego systemu zaopatrzenia w wodę nie tylko Krakowa, ale też podkrakowskich wsi, pobliskich stawów hodowlanych oraz młynów wodnych, z których największymi były:

Dzięki wybudowanemu w 1399 r. przy dzisiejszej ulicy Asnyka rurmusowi (urządzeniu windującemu kołami młyńskimi wodę), woda rozprowadzana była po mieście systemem drewnianych wodociągów; od 1533 r. nawet do komnat królewskich na Wawelu[1].

Ponadto wody Młynówki zasilały fosy obronne wokół obecnego Starego Miasta w miejscu dzisiejszych plant, a inne liczne jej rozlewiska stanowiły dodatkową zaporę dla nieprzyjaciela. Ten częściowo naturalny system obronny miasta został zniszczony wraz z systemem zasilającym miasto w wodę pitną przez Szwedów podczas potopu w 1655 r. W rezultacie aż do początku XX w. krakowianie zaopatrywali się w wodę jedynie ze studzien.

Decyzję o zasklepieniu koryta Młynówki podjęto po powodzi w 1903 r, podczas której jej cofki wyrządziły najwięcej zniszczeń w centrum Krakowa. W latach 1910–1912 przekierowano Rudawę do jej dzisiejszego obwałowanego kanału uchodzącego do Wisły przy bulwarze Rodła w okolicy klasztoru norbertanek. Kanał ten powstał dużo wcześniej, bo w XVII wieku, by zasilać w wodę folwarki klasztorne oraz stawy hodowlane.

Park miejski[edytuj]

W latach 1964–1966 Młynówka Królewska została w większości zasypana, częściowo skanalizowana, a częściowo zachowano jej otwarte koryto. W jej miejscu znajdują się obecnie parkowe ciągi zieleni z drzewostanem łęgowym, upamiętniające historyczny przebieg kanału. Główny chodnik w ciągu parku wyznacza historyczny przebieg rzeki. Obok chodnika położona jest droga rowerowa, będąca głównym ciągiem rowerowym, łączącym Bronowice z centrum Krakowa. Młynówka Królewska w swoim pełnym wymiarze jako park od ul. Na Błonie aż po Aleje Trzech Wieszczów jest jednym z najdłuższych miejskich użytków parkowych, liczącym w sumie ponad 4 km i przebiegającym przez dwie dzielnice - V Krowodrza i VI Bronowice.

W roku 2012 projekty zabudowy okolic parku wywołały protesty[2].

Przebieg[edytuj]

Pierwotne koryto Rudawy przebiegało wzdłuż dzisiejszej Alei 3 Maja, tworząc liczne rozlewiska na obszarze Błoń. Ze względu na powolny nurt w tym miejscu rzeka zwana była Niecieczą. Łączyła się ona z Młynówką Królewską u zbiegu dzisiejszych ulic Wenecja i Garncarskiej, by wspólnie dotrzeć do Wisły wzdłuż dzisiejszej ulicy Retoryka.

Sama Młynówka natomiast oddzielając się od Rudawy w Mydlnikach, płynęła wzdłuż następujących dzisiejszych ulic:

  1. ul. Zygmunta Starego
  2. ul. Filtrowa
  3. ul. Zarzecze
  4. ul. Jadwigi z Łobzowa
  5. ul. Podchorążych (odcinek)
  6. Aleja Artura Grottgera
  7. ul. Łobzowska
  8. ul. Garbarska
  9. ul. Krupnicza (odcinek)
  10. ul. Wenecja
  11. ul. Retoryka

Taki przebieg rzeki tłumaczy pochodzenie nazw następujących ulic Krakowa: Zarzecze, Garbarska (od garbarzy), Wenecja, Dolnych Młynów.

Galeria[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]


Linki zewnętrzne[edytuj]