MS-DOS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
MS-DOS
Rodzina systemów operacyjnych DOS
Interfejs
Interfejs użytkownika
Producent Microsoft
Architektura x86
Pierwsze wydanie Sierpień 1981; 35 lat temu
Aktualna wersja 8.0 (Windows ME)
(16 września 2000; 16 lat temu)
Jądro monolityczne
Środowisko pracy Wiersz poleceń
Wersja Live T dostępna
Następca Microsoft Windows
Instalator systemu MS-DOS 6.22

MS-DOS (ang. Microsoft Disk Operating System) – system operacyjny stworzony przez firmę Microsoft na podstawie nabytego przez nią kodu źródłowego systemu QDOS (ang. Quick and Dirty Operating System) stworzonego przez Seattle Computers. Jest to wersja systemu operacyjnego DOS przeznaczona dla komputerów IBM-PC.

Choć MS-DOS sam w sobie jest środowiskiem tekstowym, rolę graficznej nakładki działającej na tym systemie spełniać miał DOS Shell oraz wczesne wersje systemu Microsoft Windows. Od rozwiązań Microsoftu bardziej popularny okazał się jednak Norton Commander – napisany poza firmą Microsoft DOS-owy menedżer plików, korzystający z tzw. semigrafiki środowiska tekstowego DOS. Prócz tego istniały także inne programy będące graficznymi nakładkami na system, takie jak np. 1dir i XTree. Późniejsze wersje Windows (od 3.0 wzwyż w linii systemów 9x, kończącej się systemem Millennium Edition) stawały się coraz bardziej samodzielnymi systemami operacyjnymi, tworząc odrębną, własną platformę programistyczną. Jednak wszystkie systemy tej linii startowały z poziomu DOS-a i były z nim zgodne wstecz.

Wraz z pojawieniem się systemu Windows 95 firma Microsoft oficjalnie zaprzestała rozwoju MS-DOS jako autonomicznego systemu operacyjnego; ostatnia samodzielna jego wersja nosi numer 6.22. MS-DOS oznaczony jako 7, 7.1 i 8.0 jest bazą, na której zbudowane zostały systemy Windows 9x/Millenium, stanowiąc ich integralną część i z tego właśnie powodu nie były one sprzedawany jako oddzielny produkt[1].

W 1993 roku wprowadzony został system Microsoft Windows NT, gdzie Microsoft po raz pierwszy zrezygnował z używania MS-DOS-a jako podstawy systemu operacyjnego. Natomiast usunięcie systemu MS-DOS z linii Microsoft Windows przeznaczonych dla użytkowników domowych było trudnym krokiem, gdyż duża część istniejących wtedy programów, wśród nich wiele gier, było zaprojektowanych wyłącznie dla systemu DOS. Dlatego też Microsoft utrzymywał dwie linie systemów: Windows 9x/Windows Millennium Edition (Me) oraz linię Windows NT. W Windows Me system MS-DOS został ukryty przed użytkownikiem – bez odpowiednich modyfikacji nie istniała możliwość uruchomienia samego środowiska tekstowego przy starcie systemu – natomiast od wersji Microsoft Windows XP nie są już wydawane systemy operacyjne bazujące na MS-DOS.

Mimo jego braku w nowszych systemach operacyjnych, nadal można korzystać z niektórych poleceń MS-DOS-a po uruchomieniu interpretera poleceń instrukcją cmd. Większość aplikacji napisanych dla systemu operacyjnego MS-DOS w tym przypadku jednak nie będzie się uruchamiać albo będzie działać nieprawidłowo, lecz wtedy można skorzystać z pomocy emulatorów takich jak np. DOSBox.

Ważniejsze polecenia MS-DOS[edytuj]

Polecenie Opis
<litera>: zmiana bieżącego dysku (np. a:)
dir wyświetlanie zawartości bieżącego katalogu lub wyszukanie pliku o danym formacie albo nazwie np. dir *.txt
cd <katalog> zmiana bieżącego katalogu (np. cd windows)
copy <nazwa pliku> <miejsce docelowe> kopiowanie plików (np. copy c:\command.com c:\windows\command.com)
xcopy <nazwa pliku> <miejsce docelowe> polecenie zewnętrzne dla rozszerzonego kopiowania plików i katalogów
del <nazwa pliku> lub erase <nazwa pliku> usuwanie pliku (np. del c:\config.sys); erase jest używane w usuwaniu wielu plików
ren <nazwa pliku> <nowa nazwa> lub rename <nazwa pliku> <nowa nazwa> zmiana nazwy pliku (np. ren c:\config.sys c:\config1.sys)
move <nazwa> <miejsce docelowe> przenoszenie pliku lub katalogu (np. move c:\command.com c:\windows\command.com)
md <nazwa> lub mkdir <nazwa> tworzenie nowego katalogu (np. md c:\super)
rd <nazwa> lub rmdir <nazwa> usuwanie istniejącego katalogu (np. rd c:\super)
attrib <parametr> <nazwa pliku> wyświetlanie lub zmiana atrybutów plików i katalogów (np. attrib -A c:\config.sys)
fdisk polecenie zewnętrzne uruchamiające program zarządzania partycjami
format <litera>: <parametr> formatowanie partycji (np. format c: /q)
vol <litera>: wyświetlanie informacji o dysku (np. vol c:)
help wywołanie pomocy
help <polecenie> wyświetlanie pełnej pomocy dotyczącej danego polecenia
<polecenie> /? wyświetlanie podstawowej pomocy dotyczącej danego polecenia
date <rr-mm-dd> wyświetlanie i ustawianie bieżącej daty (np. date 2006-07-02)
time <gg:mm:ss> wyświetlanie i ustawianie czasu (np. time 16:25:30)
start <plik> uruchamianie pliku programu lub programu skojarzonego z plikiem (od MS-DOS 7.0)
ver wyświetlanie wersji systemu
mem wyświetlanie informacji o pamięci
edlin <nazwa pliku> edytor linii tekstu
edit <nazwa pliku> pełnoekranowy edytor tekstu
exit zamknięcie procesora poleceń (wtórnego lub okna konsoli)
cls czyszczenie ekranu konsoli
subst przydzielenie dysku logicznego do katalogu
qbasic pełnoekranowy edytor i interpreter QBasic służący do programowania w języku BASIC

Historia[edytuj]

Wersja Maksymalna wielkość
dysku twardego
Obsługiwane
systemy plików
Obsługa
dyskietek 3.5"
Obsługa
dyskietek 5.25"
Zintegrowany
program do kompresji
Zintegrowana obsługa
długich nazw plików
Data publikacji
MS-DOS 1.1 nieobsługiwane FAT12 nie 360 kB nie nie 1982
MS-DOS 2.0 10 MB FAT12 nie 360 kB nie nie 1983
MS-DOS 3.0 32 MB FAT12 nie 360 kB, 1,2 MB nie nie 1984
MS-DOS 3.2 32 MB FAT12 720 kB 360 kB, 1,2 MB nie nie 1986
MS-DOS 3.3 32 MB FAT12 720 kB, 1,44 MB 360 kB, 1,2 MB nie nie 1987
MS-DOS 4.0 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB 360 kB, 1,2 MB nie nie 1988
MS-DOS 5.0 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB nie nie 1991
MS-DOS 6.0 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB Doublespace nie 1994
MS-DOS 6.2 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB Doublespace nie 1994
MS-DOS 6.21 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB nie nie 1994
MS-DOS 6.22 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB DriveSpace nie 1994
MS-DOS 7.0 (Windows 95A) 2 GB FAT12, FAT 16 720 kB, 1.44 MB, 2.88 MB 360 kB, 1.2 MB DriveSpace nie (DOSLFN) 1995
MS-DOS 7.1x
(Windows 95B/OSR2, 95C/OSR2.5, 98, i 98SE)
124.55 GB FAT12, FAT 16, FAT 32 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB DriveSpace w Windows 95,
brak w Windows 98
nie (DOSLFN) 1996
MS-DOS 8.0 (Windows Me) 124.55 GB FAT12, FAT 16, FAT 32 720 kB, 1,44 MB, 2,88 MB 360 kB, 1,2 MB nie nie (DOSLFN) 2000

Konfiguracja[edytuj]

Cała konfiguracja MS-DOS znajduje się w zasadzie w 2 lub 3 plikach: CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT oraz w nowszych systemach – MSDOS.SYS. Plik CONFIG.SYS definiuje konfigurację systemu operacyjnego, AUTOEXEC.BAT pełni funkcję swoistego Autostartu, natomiast plik MSDOS.SYS był w samodzielnych wersjach systemu, czyli do wersji 6.22, plikiem binarnym zawierającym kod wykonywalny, a dopiero w późniejszych wersjach – tekstowym plikiem konfiguracyjnym.

Związek z CP/M[edytuj]

Pierwsze wersje tego DOS-a były zaprojektowane do odczytu plików systemu operacyjnego CP/M[2], a także odwołania systemowe (ang. system calls) zostały skopiowane bezpośrednio z CP/M-a. Istnieją ponadto dwie nagrody „Zeidman Challenges” o wysokości $100.000 każda za udowodnienie przy pomocy akceptowalnych metod naukowych tezy, że MS-DOS jest kopią CP/M-a, oraz za znalezienie w kodzie źródłowym funkcji pokazującej imię i nazwisko Gary'ego Kildalla lub informację o prawach autorskich DRI (autorów CP/M-a)[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Możliwe jest ręczne wyodrębnienie plików systemu MS-DOS z systemów Windows 9x/Millenium oraz stworzenie samodzielnej lub równoległej instalacji, jednak do pełnej funkcjonalności przydatne są programy narzędziowe z innych wersji systemu DOS. Więcej (po angielsku) tutaj.
  2. http://www.embedded.com/electronics-blogs/say-what-/4442498/2/Was-DOS-copied-from-CPM-
  3. http://www.embedded.com/electronics-blogs/say-what-/4442498/4/Was-DOS-copied-from-CPM-

Linki zewnętrzne[edytuj]