Mały Nefud

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mały Nefud
Ad-Dahnā
Mały Nefud, zdjęcie satelitarne NASA, 2006
Mały Nefud, zdjęcie satelitarne NASA, 2006
Państwo  Arabia Saudyjska
Powierzchnia 34 390 km²
Rodzaj obiektu Pustynia
Położenie na mapie Arabii Saudyjskiej
Mapa lokalizacyjna Arabii Saudyjskiej
Mały Nefud
Mały Nefud
Ziemia24°06′N 45°26′E/24,100000 45,433333
Karawana na pustyni Mały Nefud, 2008

Mały Nefud[1] (arab. الدهناء, Ad-Dahnāʾ) – pustynia piaszczysta w środkowej części Półwyspu Arabskiego na terytorium Arabii Saudyjskiej.

Opis[edytuj]

Mały Nefud to pustynia piaszczysta w środkowej części Półwyspu Arabskiego[2]. Rozciąga się w obniżeniu przed Dżabal Tuwajk na długości ok. 1200 km; jej szerokość sięga 25–80 km[3][a]. Jej powierzchnia szacowana jest na ok. 34 390 km², nie licząc sąsiadujących obszarów piaszczystych koło Burajdy[4].

Pustynia tworzy łuk łączący pustynie Wielki Nefud na północy i Ar-Rab al-Chali na południu[2]. Obejmuje siedem większych grzbietów wydm podłużnych (uruk) oddzielonych od siebie równinnymi, szerokimi korytarzami (szukuk) pokrytymi często piaskiem i trawą[2][4][5]. Największe wydmy podłużne to: Irk as-Simam, Irk al-Humrani, Irk Imir, Irk ar-Ruwajkib, Irk Dżaham, Irk al-Kahhab, Irk Huwajmil i Irk Hiruri[5]. Grzbiety zajmują jedną trzecią powierzchni pustyni[4]. W środkowej części grzbiety wznoszą się na wysokość 30–120 m i są szerokie na ok. 1,5 km; korytarze pomiędzy nimi mają 3–8 km szerokości[4]. W części północnej grzbiety ciągną się na długości 10–100 km w odległości 3–10 km od siebie[4]. Wydmy w części południowej są mniejsze i mają 10–20 km długości[4]. Występują tu wydmy wędrujące[3]. W okolicach Haumat an-Nakajan występują duże wydmy gwiaździste (ok. 100 m wysokości)[4].

Wydmy Małego Nefudu zbudowane są z miałkiego piasku kwarcowego o zabarwieniu żółto-czerwonym z uwagi na dużą zawartość tlenku żelaza[4].

Na zachód od Churajs znajdują się dwie warstwy gleb kopalnych, które świadczą o przynajmniej dwóch okresach wilgotnych ok. 20–30 tys. BP i we wczesnym holocenie[4]. Wydmy pustyni powstały najprawdopodobniej ok. 160 tys. BP, formując się podczas suchych i zimnych okresów czwartorzędu[4].

Wiosną i zimą na pustyni wypasane są zwierzęta[2][5]. Mały Nefud przecinają drogi łączące Kuwejt z Az-Zulfi i Rijadem oraz Rijad z Al-Ahsą[2].

Uwagi

  1. Edgell (2006) podaje długość prawie 1300 km i szerokość od 10 do 70 km.

Przypisy

  1. Nazewnictwo Geograficzne Świata. Zeszyt 2. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, 2004, s. 21. ISBN 83-239-7552-3. [dostęp 2017-07-30]. (pol.)
  2. a b c d e Al-Dahnāʾ. W: The Editors of Encyclopædia Britannica: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, inc., 2012-10-04. [dostęp 2017-07-30]. (ang.)
  3. a b Nefud, Mały (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2017-07-30].
  4. a b c d e f g h i j H. Stewart Edgell: Arabian Deserts: Nature, Origin and Evolution. Springer Science & Business Media, 2006, s. 150–154. ISBN 9781402039706. [dostęp 2017-07-30]. (ang.)
  5. a b c David Watts, Abdulatif H. Al-Nafie: Vegetation & Biogeographyof The Sand Seas Of Arabia. Routledge, 2014. ISBN 9781317847847. [dostęp 2017-07-30]. (ang.)