Maciej Urbaniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Maciej Urbaniec
Imię i nazwisko

Maciej Jerzy Zdzieblan-Urbaniec

Data i miejsce urodzenia

1 września 1925
Zwierzyniec

Data i miejsce śmierci

19 maja 2004
Nowy Sącz

Narodowość

polska

Alma Mater

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

Dziedzina sztuki

grafika

Ważne dzieła
Cykl plakatów Cyrk
Nagrody

1958
Nagroda im. Tadeusza Trepkowskiego
1969
Wyróżnienie PKOl
1973
Złoty Medal na MBP

Maciej Urbaniec, właśc. Maciej Jerzy Zdzieblan-Urbaniec[1] (ur. 1 września 1925 w Zwierzyńcu, zm. 19 maja 2004 w Nowym Sączu)[2] – polski artysta grafik, jeden z współtwórców polskiej szkoły plakatu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Jan Zdzieblan-Urbaniec, był dyplomatą. Zmarł w Libanie w 1949. Matka zaś, Zofia Jadwiga Buttowt Andrzeykowicz[3], związana (podobnie jak dzieci) z konspiracją, umarła w 1943, w niemieckim obozie zagłady Auschwitz[2].

W 1935 wraz z rodzicami i rodzeństwem przyjechał do Warszawy, gdzie uczęszczał do gimnazjum. Do małej matury przygotowywał się podczas okupacji. Kiedy wybuchło powstanie warszawskie, wziął w nim czynny udział. Był członkiem Armii Krajowej i nosił pseudonim „Bartek”[3]. Po wojnie skończył liceum i zdał maturę w 1951.

Pierwsze kroki na drodze artystycznej stawiał pod okiem rzeźbiarza Alfonsa Karnego. Rysunku uczył go Zygmunt Kamiński. W 1954 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Studiował też w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, będąc jednym z pierwszych uczniów Henryka Tomaszewskiego[2]. W 1958 ukończył tę uczelnię, otrzymując dyplom z wyróżnieniem. Później został dyrektorem artystycznym w Wydawnictwach CRS (Centrala Rolnicza Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”), gdzie projektował opracowania graficzne folderów, katalogów i książek, które następnie kierował do druku. Współpracował także z takimi wydawnictwami jak Czytelnik, Iskry i PIW. W latach 70. podjął współpracę z warszawskimi teatrami: Wielkim, Narodowym, Małym, Ateneum i Na Woli.

Od 1970 do 1975 był wykładowcą we wrocławskiej PWSSP. Następnie powrócił do Warszawy, by podjąć obowiązki nauczyciela akademickiego w ASP, w której pełnił funkcję m.in. kierownika Katedry Projektowania. Ponadto uzyskał tytuł profesora.

Tworzył grafikę użytkową, przede wszystkim plakaty oraz grafikę książkową. Debiutował w 1957 plakatem Nie moje, wydanym i nagrodzonym przez WAG (Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa-Książka-Ruch”)[2]. Miał kilka wystaw indywidualnych (Warszawa 1968 i 1977, Szczecin 1969, Poznań 1976, Radom 1977), brał także udział w licznych wystawach zbiorowych – krajowych i międzynarodowych. Był laureatem wyróżnień na wystawach i konkursach. Od 1974 należał do Alliance Graphique Internationale. Ponadto projektował znaczki dla Poczty Polskiej.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

W 1952 poślubił Marię Kotarbińską, ówczesną wykładowczynię w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie[2].

Ostatni spoczynek[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie lata życia spędził w Łącku na południu Polski. Zmarł w Nowym Sączu, lecz został pochowany w Warszawie w grobowcu na Cmentarzu Prawosławnym na Woli.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Plakaty[edytuj | edytuj kod]

  • Nie moje, 1957
  • PZPR–KPP • 40 lat walki i zwycięstw, 1958 – Nagroda im. Tadeusza Trepkowskiego
  • Nie hałasuj niepotrzebnie, 1961
  • Cyrk – Mężczyzna ponad koniem, 1962
  • Uważaj! Głowa nie z gumy, 1963
  • Cyrk – Niedźwiedź w kapeluszu na piłce, 1963
  • Cyrk – Akrobatka, 1964
  • Słoń na piłce, 1964
  • Cyrk – Trzy postacie pod kopułą, 1965
  • Człowiek kulturalny nie upija się, 1965
  • XVII Międzynarodowy Kolarski Wyścig Pokoju, 1965
  • Choroby weneryczne grożą, 1966
  • Cyrk radziecki – Kozak na koniu, 1966
  • Cyrk – Para szympansów, 1966
  • Cyrk – Gimnastyczka, 1968
  • Cyrk – Żonglerka, 1968
  • Finał I Ogólnopolskiej Spartakiady Młodzieży • Poznań 1969 , 1969
  • Finał I Ogólnopolskiej Spartakiady Młodzieży • Wrocław 1969, 1969
  • 50 lat Polskiego Związku Piłki Nożnej 1919–1969, 1969
  • Polski Związek Motorowy, 1969
  • Cyrk – Mona Lisa, 1970
  • Un caprice • Alfred de Musset, 1971
  • Cyrk – Akrobatka na monocyklu, 1972
  • ABC abc, 1972
  • Międzynarodowy Dzień Dziecka, 1973
  • Cyrk – Żongler, 1973
  • Wieczór Trzech Króli, 1973
  • 5 Międzynarodowe Biennale Plakatu • Warszawa 1974, 1974
  • Iredyński • Teatr Mały, 1975
  • Cyrk – Koń z kokardami, 1975
  • Auschwitz 1945-1965, 1976
  • Pamięci ludzkiej tragedii, 1976
  • Mutter Courage und ihre Kinder, 1978
  • Cyrk – Koń cyrkowy, 1978
  • 12 Międzynarodowe Biennale Plakatu • Warszawa 1988, 1988

Znaczki pocztowe[edytuj | edytuj kod]

  • VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie • Lillehammer ’94 (seria), 1994

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 2006 nakładem wydawnictwa Rytm ukazał się album monograficzny Maciej Urbaniec. Publikacja zawiera esej artysty, kalendarium oraz zestawienie jego wybranych plakatów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Maciej Urbaniec [online], plakatpolski.pl [dostęp 2023-12-31].
  2. a b c d e Maciej Urbaniec [online], culture.pl [dostęp 2023-12-25].
  3. a b Powstańcze biogramy • Maciej Urbaniec [online], Muzeum Powstania Warszawskiego [dostęp 2023-12-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]