Macierz Ziemi Cieszyńskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Ilustracja
Siedziba Zarządu Głównego w Cieszynie
Państwo  Polska
Siedziba Cieszyn
Data założenia 9 listopada 1885
Rodzaj stowarzyszenia patriotyczne, regionalne
Profil działalności edukacyjne
Zasięg międzynarodowe
Członkowie 1000
Położenie na mapie Cieszyna
Mapa lokalizacyjna Cieszyna
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Położenie na mapie powiatu cieszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu cieszyńskiego
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Macierz Ziemi Cieszyńskiej
Ziemia49°44′42″N 18°38′05″E/49,745089 18,634650
Strona internetowa

Macierz Ziemi Cieszyńskiej (początkowo: Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego, po 1918 Macierz Szkolna Ziemi Cieszyńskiej) – jedna z najstarszych śląskich organizacji patriotycznych, powstała 9 listopada 1885 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Inicjatorem i założycielem był Paweł Stalmach. W 1903 przewodniczącym zarządu był ks. Józef Londzin[1]. Od początku swojego istnienia Macierz stawiała sobie za cel kultywowanie polskości Śląska Cieszyńskiego (w 1914 roku istniało już 71 szkół założonych z jej inicjatywy). W okresie międzywojennym, koncentrowała się na wspomaganiu Polaków na Zaolziu. Obecnie stara się pielęgnować cieszyńskie tradycje regionalne.

W roku 1998 Macierzy została przyznana przez Związek Górnośląski Nagroda im. Wojciecha Korfantego[2], natomiast w 2005 Nagroda im. ks. Leopolda Jana Szersznika.

Koło w Katowicach[edytuj | edytuj kod]

W 1949 w Zabrzu na koleżeńskim spotkaniu pod przewodnictwem Feliksa Olszaka zebrało się około 100 cieszyniaków, mieszkających w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Władze nie pozwoliły na utworzenie organizacji, ponieważ obawiała się, że naruszy to postanowienia porozumienia polsko-czechosłowackiego z 1948. Sytuacja zmieniła się, gdy statut Macierzy dopuścił tworzenie kół poza Śląskiem Cieszyńskim. W efekcie 23 listopada 1979 w Katowicach zawiązało się nowo koło MZC. W 1980 odbyło się walne zebranie Koła Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Katowicach, na którym do zarządu powołano Kazimierza Popiołka, Tadeusza Kaszpera, Leszka Ogiegłę, Władysława Sabelę i Pawła Tenderę[3].

Koło w Kostkowicach[edytuj | edytuj kod]

Koło Macierzy Szkolnej w Kostkowicach zostało założone w 1921 przez kierownika miejscowej szkoły, Floriana Pohla. Został on też jego pierwszym prezesem. W skład zarządu wchodził m.in. bednarz i bibliofil Karol Szczurek[4].

Koło w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone w 1979 roku i skupia ponad dwudziestu członków, pochodzących zarówno ze wschodniego jak i zachodniego brzegu Olzy. Pierwszą organizacją był Klub Orłowiaków, który powstał spontanicznie pod koniec lat pięćdziesiątych. Jerzy Berek z Cisownicy został pierwszym prezesem[5].

Koło w Olsztynie[edytuj | edytuj kod]

Pojawiło się na Warmii w 1950 roku zaraz po likwidacji Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie i powstaniu placówki w Olsztynie pod nazwą Wyższa Szkoła Rolnicza. Jednakże w sposób zorganizowany olsztyńscy cieszyniacy działają dopiero od trzydziestu lat, a dokładnie od października 1983 roku. Inicjatorami powstania Koła MZC w Olsztynie byli Emanuel Guziur oraz jego syn Janusz, który od początku, aż do 2009 roku pełnił funkcję prezesa[6]. Działaczem Koła był prof. Jan Kisza[7].

Koło w Mnisztwie[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone 29 marca 1925 roku. Jego prezesami byli kolejno Franciszek Czapek (1925-1930), Rudolf Krzystek, Karol Raszka, Andrzej Olszar i Jan Foltyn (od 1932)[8]. W 1939 koło wystawiło własny Dom Macierzy w Mnisztwie[9].

Koło w Ropicy[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone w 1909 roku. Poprzedniczką koła Macierzy w tej wsi było istniejąca w latach 1905-1909 Czytelnia Polska. Koło Macierzy w Ropicy zaprzestało działalności po wybuchu I wojny światowej. Reaktywowane w 1920, zostało rozwiązane przez hitlerowskie władze w 1939. Po zakończeniu II wojny światowej władze czechosłowackie nie wyraziły zgody na wznowienie działalności koła Macierzy w Ropicy. Ze względu na sytuację, Koło Macierzy w Ropicy mogło ponownie zacząć działać dopiero w 1991[10].

Członkowie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Macierzy Ziemi Cieszyńskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Odezwa „Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego”. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 189 z 21 sierpnia 1903. 
  2. Katarzyna Nowak, Laureaci nagrody im. Wojciecha Korfantego, archiwum.zwiazekg.type.pl [dostęp 2016-11-02].
  3. L. Niemiec, 20-lecie koła MZC w Katowicach, "Kalendarz Cieszyński 2001", Cieszyn 2000, s. 169-171.
  4. S. Pohl, Praca u podstaw, "Kalendarz Cieszyński 1989", Cieszyn 1988, s. 103.
  5. Koło MZC w Warszawie na OX.PL.
  6. Warmińsko-Mazurskie Koło MZC w Olsztynie na OX.PL.
  7. Prof. zw. dr hab. Jan Kisza. In memoriam. nowypm.pl. [dostęp 2016-11-03].
  8. J. Wróbel, Z dziejów Mnisztwa, Cieszyn 1980, s. 18.
  9. Władysław Sosna: Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy. Cieszyn: Offsetdruk i Media Sp. z o.o., 2005, s. 170-172. ISBN 83-918061-9-7.
  10. S. Zahradnik, Ropice - vesince Těšínska. Ropica - Wioska Cieszyńska, Ropice 2004, s. 109-111.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]