Kangur zachodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Macropus irma)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kangur zachodni
Macropus irma[1]
(Jourdan, 1837)
Kangur zachodni
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd torbacze
Rząd dwuprzodozębowce
Rodzina kangurowate
Podrodzina kangury
Rodzaj kangur
Podrodzaj Notamacropus
Gatunek kangur zachodni
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Południowo-zachodnia Australia

Kangur zachodni[4] (Macropus irma) – gatunek kangura występujący w rejonie południowozachodniego wybrzeża Australii Zachodniej. Kangur zachodni ma futro koloru szarego z białym zabarwieniem dookoła pyska, przednich i tylnych łap. Jest to dzienny kangur odżywiający się głównie trawą[5].

Największym zagrożeniem dla tego gatunku jest introdukowany lis rudy (Vulpes vulpes)[5]. Kangur zachodni uznany jest przez IUCN jako gatunek najmniejszej troski, jako że pozostaje dość szeroko rozprzestrzeniony, a liczebność jego populacji jest uznawana za stabilną lub wzrastającą, co jest efektem programu kontroli lisów[3].

Taksonomia[edytuj]

Kangur zachodni został po raz pierwszy opisany naukowo przez Claude'a Jourdana w 1837[6]. Synonimy to między innymi Halmaturus irma[7][potrzebny numer strony] i M. manicatus wprowadzone przez Johna Goulda w 1852. Znany jest również pod nazwą Kwoora[3]. Kangur zachodni należy do rzędu dwuprzodozębowców, którego przedstawicielami są torbacze z jedną tylko parą siekaczy w dolnej szczęce (chociaż druga, niefunkcjonalna para może być obecna), trzema parami górnych siekaczy, i bez dolnych kłów. Wszystkie te cechy szczególne uzębienia są przystosowaniem do roślinożerności[8]. Kangur zachodni należy do nadrodziny Macropodoidea, podrzędu Phalangerida, i podrodzaju Notamacropus[9]. Jest przedstawicielem najliczniejszej rodziny torbaczy, kangurowatych, które prawdopodobnie pochodzą z nadrzewnych przodków i wtórnie stały się zwierzętami naziemnymi[8].

Zachowanie[edytuj]

Niewiele wiadomo o zachowaniach kangura zachodniego, jednak większość jego zachowań jest zgodna z zachowaniami innych członków rodziny kangurowatych[potrzebny przypis].

Charakterystyka[edytuj]

Ubarwienie kangura zachodniego przypomina to u większych kangurów tego regionu. Długość jego ciała zazwyczaj wynosi około 1,2 m. Długość ogona, która waha się w granicach 54–97 cm, jest proporcjonalna do rozmiarów ciała. Dorosły kangur zachodni osiąga masę ciała od 7 do 9 kg. Ma on szare umaszczenie, z wyraźnym białym paskiem na pysku. Inne cechy charakterystyczne to biało-czarne uszy, czarne stopy i łapy, i kępka czarnych włosów na ogonie[10]. Rozmiary ciała samca i samicy są podobne.

Pożywienie[edytuj]

Kangur zachodni jest roślinożerny, choć istnieje spór na temat tego, czy odżywia się on głównie liśćmi, czy głównie trawą, jako że nie przeprowadzono jeszcze na ten temat szerszych badań. Jest to zwierzę dzienne, co jest nietypowe dla kangurów, i jest aktywny o świcie i zmierzchu[11][brak potwierdzenia w źródle]. Odpoczywa podczas najgorętszej części dnia i w nocy, samotnie lub w parach, chroniąc się w krzakach lub zaroślach. Spożywa on większość gatunków roślin, z Carpobrotus edulis, Cynodon dactylon i Nuytsia floribunda jako głównymi składnikami diety. Według jednego ze źródeł dieta kangura zachodniego składa się w 79-88 proc. z liści niskich krzewów, 3-17 proc. z trawy i turzyc, i 1-7 proc. z innych roślin[12][potrzebny numer strony][brak potwierdzenia w źródle]. Żołądek jest podzielony na cztery przedziały w których mikroorganizmy przeprowadzają fermentację włóknistego pokarmu roślinnego[7]. Wydają się one być zdolne do przeżycia bez wody[8].

Rozród[edytuj]

Pomimo dziesięcioleci badań odnośnie zachowań rozrodczych kangura zachodniego, jego zwyczaje pozostają słabo poznane. Młode zazwyczaj rodzą się w kwietniu i maju. Samice, jak u wszystkich torbaczy, mają dobrze rozwiniętą torbę zawierającą cztery sutki[8]. Samica zazwyczaj rodzi jedno młode, rzadko dwa. Ciąża trwa od trzech do pięciu tygodni. Po urodzeniu młodych, okres karmienia trwa siedem miesięcy, aż do października lub listopada[10]. Po opuszczeniu torby młode jeszcze czasami wsadza do niej głowę aby przyssać się do sutka.

Poruszanie się[edytuj]

Tak jak inni członkowie rodziny kangurowatych, kangur zachodni posiada potężne kończyny tylne i długie stopy. Porusza się szybkimi skokami, z opuszczoną głową i wyprostowanym ogonem.

Tak jak jamrajokształtne, posiada on zrośnięty drugi i trzeci palec tylnej łapy, oprócz końcówki, na której znajduje się para smukłych pazurów[8]. Podczas poruszania się powoli kangury używają ogona jako dodatkowej kończyny, co oznacza, że przesuwają środek ciężkości ciała na przednie kończyny i skierowany w dół ogon, podczas gdy tylne kończyny przesuwają się do przodu. Podczas szybkiego ruchu czwarty palec stopy, który jest najdłuższy i najsilniejszy, jest zrównany z osią stopy i gra ważną rolę w poruszaniu się skokami, podczas gdy ogon służy do utrzymania równowagi. Tylne nogi nie mogą poruszać się do tyłu, ani niezależnie od siebie (z wyjątkiem pływania lub gdy zwierze leży na boku), co wpływa na większą wydajność energetyczną skoków. Przednie kończyny kangurów są małe i słabo rozwinięte[8].

Rozmieszczenie i środowisko[edytuj]

Kangur zachodni występuje w the rejonie południowo-zachodniego wybrzeża Australii Zachodniej od Kalbarri aż do Cape Arid[10], szczególnie skupiając się przy Rzece Łabędziej[9]. Jest obecny na obszarach mallee i wrzosowisk, a czasami także w mokrych wiecznie zielonych lasach twardolistnych[8]. Nie występuje w lasach Karri z powodu gęstego podszytu lasu. Preferuje otwarte, wysokie lasy w których może swobodnie się paść[10][brak potwierdzenia w źródle]. Lubi zwłaszcza otwarte, sezonowo wilgotne tereny płaskie z niską trawą i karłowatymi krzewami. Ten typ środowiska umożliwia zwierzęciu szybki ruch, jako że porusza się ono nisko przy ziemi[10].

Populacja i stan ochrony[edytuj]

Przed osiedleniem się Europejczyków w Zachodniej Australii kangur zachodni występował pospolicie[10]. Niedługo po osiedleniu się Europejczyków rozpoczęto handel komercyjny skórami kangurów[3].

Gatunki introdukowane miały ogromny wpływ na Australię, jako że jest ona, w terminologii ekologicznej, wyspą a nie kontynentem, a wyspy doświadczają nieporównywalnie dużego tempa wymierania gatunków[13][potrzebny numer strony]. W latach 70. XX wieku liczebność populacji kangura zachodniego zaczęła maleć, podczas gdy liczebność lisa rudego drastycznie wzrosła. Lisy polowały zwłaszcza na młode, które niedawno opuściły torbę matki[10]. Według badań przeprowadzonych w 1970 w Jarrah Forest na terenie Darling Range[3] na 100 kilometrów kwadratowych przypadało dziesięć osobników; kolejne badania przeprowadzone w 1990 wykazały, że liczebność populacji spadła do jednego na każde 100 kilometrów kwadratowych. Populacja kangura szarego, którego rozmiary ciała są większe, również była wtedy monitorowana; jej liczebność nie zmieniła się[potrzebny przypis].

Pionierska praca Kinnear w latach 90. XX wieku zapewniła Departamentowi Środowiska Australii Zachodniej efektywną metodę kontroli lisów przy użyciu przynęt z mięsa i jaj zawierających środek o nazwie 1080, toksynę bezpieczną dla środowiska. Jego metoda okazała się skuteczna i włożyła znaczny wkład w odtworzenie populacji kangura zachodniego. Obecnie liczy ona około 100 000 osobników. Z powodu odtworzenia się populacji, kangur zachodni został przeniesiony przez IUCN z kategorii bliski zagrożenia do kategorii najmniejszej troski.

Chociaż kontrola liczebności lisów pomogła populacji kangura zachodniego się ustabilizować, z powodu niszczenia środowisk pod pola uprawne jego populacja jest wciąż pofragmentowana, a jej zasięg znacznie zmniejszony[3].

Przypisy

  1. Macropus irma, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Macropus irma. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 sierpnia 2011]
  3. a b c d e f Macropus irma. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b Peter Menkhorst: A Field Guide to the Mammals of Australia. Oxford University Press, 2001, s. 112.
  6. Claude Jourdan. Mémoire sur quelques mammifères nouveaux.. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences.”. 5, s. 523, 1837. Biodiversity Heritage Library. 
  7. a b Turner, James R. Mammals of Australia. Pensoft, 2004.
  8. a b c d e f g Mammals of Australia. Ed. by Ronald Strahan. Washington D.C.: Smithsonian Institution Press, 1995.
  9. a b Macropus (Notamacropus) irma, [w:] Colin P. Groves, D.E. Wilson, D.M. Reeder (red.), Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, wyd. 3, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005, s. 65, OCLC 62265494, ​ISBN 0-801-88221-4.
  10. a b c d e f g Burt Wells, Babs Wells, Department of Environment and Conservation (autor korporatywny), Fauna profiles: Western Brush Wallaby [pdf], Department of Environment and Conservation, 8 lutego 2012, s. 1–2.
  11. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, Species Notamacropus irma (Jourdan, 1837), Australian Faunal Directory, 29 listopada 2016 [dostęp 2017-03-27] (ang.).
  12. Ian D. Hume, Marsupial Nutrition [pdf], Cambridge University Press, 1999, ISBN 0-521-59406-5.
  13. Craig Moritz, Jiro Kikkawa (red.), Conservation Biology in Australia and Oceania, Surrey Beatty & Sons, 1994, ISBN 9780949324481 (ang.).