Maczużnik nasięźrzałowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maczużnik nasięźrzałowy
Ilustracja
Owocniki znalezione w okolicy Schongau w Niemczech
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa Sordariomycetes
Rząd rozetkowce
Rodzina Ophiocordycipitaceae
Rodzaj Elaphocordyceps
Gatunek maczużnik nasięźrzałowy
Nazwa systematyczna
Elaphocordyceps ophioglossoides Ehrh.) G.H. Sung, J.M. Sung & Spatafora
Stud. Mycol. 57: 37 (2007)

Maczużnik nasięźrzałowy (Elaphocordyceps ophioglossoides (Ehrh.) G.H. Sung, J.M. Sung & Spatafora) – gatunek grzybów z rodziny Ophiocordycipitaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda, przyjmując systematykę zaliczającą ten takson do rodzaju Cordiceps (maczużnik) w obrębie rodziny maczużnikowatych (Cordycipitaceae)[2]. Obecnie jednak według Index Fungorum należy od do rodzaju Elaphocordyceps i rodziny Ophiocordycipitaceae, tak więc nazwa polska jest już niespójna z nazwą naukową[1]. Ponadto w 2003 r. Wiesław Fałtynowicz nazwał maczużnikiem inny rodzaj grzybów – Sphinctrina[3].

Niektóre synonimy naukowe[4]:

  • Clavaria parasitica Willd. 1787
  • Cordyceps ophioglossoides (Ehrh.) Link 1833
  • Cordyceps parasitica (Willd.) Henn. 1904
  • Sphaeria ophioglossoides J.F. Gmel. 1792
  • Torrubia ophioglossoides (Ehrh.) Tul. & C. Tul.1865

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik jest maczugowaty, o wysokości do 10 cm. Ma cylindryczno-jajowatą główkę i długi trzonek. Młode owocniki mają żółtą i gładką główkę, która z czasem czernieje.

Zarodniki

Zarodniki nitkowate, długości do 200 μm, rozpadają się na eliptyczno-cylindryczne zarodniki wtórne, o wymiarach 2,5-5×2 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest pasożytem podziemnych owocników grzybów jeleniaków[2]. Gatunek spotykany w Europie, w północnych stanach USA i Kanadzie.

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Z owocników wyizolowano polisacharydy, które in vitro wykazywały działanie hamujące wzrost komórek nowotworowych linii Sarcoma 180[7]. Jeden z wyizolowanych związków, pochodną kwasu tetramowego, nazwano ofiosetyną (ang. ophiosetin)[8].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. maczużnik nasięrzałowy – Cordyceps ophioglossoides. [dostęp 2010-08-28].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. T. Ohmori, K. Tamura, S. Tsuru, K. Nomoto. Antitumor activity of protein-bound polysaccharide from Cordyceps ophioglossoides in mice. „Jpn J Cancer Res”. 77 (12), s. 1256-63, 1986. PMID: 3102430. 
  8. Sastia Prama Putri i inni, Ophiosetin, a new tetramic acid derivative from the mycopathogenic fungus Elaphocordyceps ophioglossoides, „The Journal of Antibiotics”, 63 (4), 2010, s. 195–198, DOI10.1038/ja.2010.8, ISSN 0021-8820 (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]