Madagaskarnik jednobarwny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Madagaskarnik jednobarwny
Mesitornis unicolor[1]
(Des Murs, 1845)
Madagaskarnik jednobarwny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd madagaskarniki
Rodzina madagaskarniki
Rodzaj Mesitornis
Gatunek madagaskarnik jednobarwny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Madagaskarnik jednobarwny (Mesitornis unicolor) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny madagaskarników. Występuje endemicznie we wschodnim Madagaskarze. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Marc Athanase Parfait Œillet des Murs. Opis ukazał się w 1845 na łamach Revue Zoologique par La Société Cuvierienne. Był to drugi opisany gatunek z rodzaju. Holotyp pochodził z nieokreślonej lokacji z Madagaskaru. Autor nadał mu nazwę Mesites unicolor[3]; jest ona obecnie (2016) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[4]. Dawniej niektórzy autorzy umieszczali tego ptaka w rodzaju Mesoenas[5]. Jest to gatunek monotypowy[5][4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 29[3]–30 cm[5]. Masa ciała u jednej zbadanej samicy wyniosła 148 g[6]. U holotypu dziób mierzył 20 mm długości, skok – 35 mm[3]. W sylwetce tych ptaków wyróżnia się mała i nisko osadzona głowa. Wierzch ciała porastają pióra ciemnobrązowe, głowa jest nieco jaśniejsza i bardziej szara. Za okiem występuje biały pasek o zmiennym natężeniu koloru. Spód ciała jasny, różowawy. Dziób szarawy, krótki[7]. U jednej zbadanej samicy tęczówka miała kolor brązowy, górna szczęka – ciemnobrązowy, zaś żuchwa żółtawy, u nasady brązowy[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania gatunku obejmuje wschodni Madagaskar, od okolic Tôlanaro po Park Narodowy Marojejy. Nie stwierdzono tych ptaków w północno-zachodnim Madagaskarze w okolicy Sambirano, której środowisko pokrywa się z tym preferowanym przez te madagaskarniki[5]. Rozmieszczenie jest miejscowe, nigdzie przedstawiciele tego gatunku nie występują licznie[7].

Ekologia i lęgi[edytuj | edytuj kod]

Środowisko życia przedstawicieli gatunku to wilgotne lasy[5] wiecznie zielone. Madagaskarniki jednobarwne przebywają na ziemi. Odnotowywane były od poziomu morza do około 1200 m n.p.m., jednak poniżej 800 m n.p.m. można je spotkać najczęściej. Zdają się preferować zbocza i mocno zacienione miejsca o dużej ilości opadłych liści i niewielu roślinach zielnych w ściółce. Żerują na nasionach i niewielkich owadach, często w grupach rodzinnych 2–3 ptaków; zbierają owady również z liści i łodyg przy podłożu[7]. Niewiele wiadomo o preferowanym pożywieniu[5]. W żołądku pewnej samicy znaleziono pajęczaki, ślimaki, karaczany (Blattodea), chrząszczestonkowate (Chrysomelidae), ryjkowcowate (Curculionidae), sprężykowate (Elateridae), poświętnikowate (Scarabaeidae) – a także mrówkowate[6]. Szczególnie chętnie madagaskarniki jednobarwne odzywają się nad ranem[5]. Te ptaki rzadko śpiewają; ich pieśń brzmi jak (transkrypcja angielska) chwiejne chooi-woop, chooi-woop. Samce i samice mogą odzywać się w duecie trwającym od 30 do 60 sekund. Nigdy nie obserwowano tych ptaków w locie. Przeważnie chodzą, sporadycznie biegają[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Podobnie do innych madagaskarników, ten również lęgnie się w porze deszczowej[5]. Madagaskarniki jednobarwne tworzą pary monogamiczne, w przeciwieństwie do madagaskarnika krzywodziobego (Monias benschi), gniazdującego kooperatywnie[9]. U jednej samicy odłowionej 7 listopada w jajowodzie znajdowało się jajo z uformowaną już skorupką[6]. Gniazdo znajduje się 1–1,5 m nad ziemią[7]. Jest to luźna platforma z gałązek wyściełana liśćmi i inną materią rośliną. W zniesieniu znajduje się od 1 do 3 jaj. Ich skorupka jest biała, matowa, pokryta na jednym z końców brązowymi plamkami. Młode niedługo po wykluciu opuszczają gniazdo[8].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje ten gatunek za narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable) nieprzerwanie od 1994. Zagrożeniem dla madagaskarników jednobarwnych jest wycinka lasów typu slash-and-burn (system żarowy), w niektórych obszarach również kłusownictwo. W okolicach wsi na te ptaki mogą polować psy, koty i szczury, szczególne zagrożenie wynika z niechęci tych ptaków do lotu[7]. Rudochruściel szarouchy (Mentocrex kioloides) może konkurować z madagaskarnikami jednobarwnymi o pokarm[6]. Przedstawicieli M. unicolor stwierdzono w 14 ostojach ptaków IBA, w tym 7 parkach narodowych[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mesitornis unicolor, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Mesitornis unicolor. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c O. Des Murs: Description de quelques espèces nouvelles d'Oiseaux. 1845, s. 176–179.
  4. a b F. Gill & D. Donsker: Bustards, mesites, Kagu, seriemas, flufftails & finfoots. IOC World Bird List (v6.1). [dostęp 9 kwietnia 2016].
  5. a b c d e f g h Evans, M.I., Hawkins, F., Duckworth, J.W. & Kirwan, G.M.: Brown Mesite (Mesitornis unicolor). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 9 kwietnia 2016].
  6. a b c d e Goodman, Steven M; Pidgeon, Mark; Hawkins, A. F. A.; Schulenberg, Thomas S.: The birds of southeastern Madagascar. 1997, s. 34–35, seria: Fieldana Zoology.
  7. a b c d e f Brown Mesite Mesitornis unicolor. BirdLife International. [dostęp 9 kwietnia 2016].
  8. a b Brown mesite (Mesitornis unicolor). ARKive. [dostęp 9 kwietnia 2016].
  9. Anna Gamero Cabrellez: The social system of White-breasted mesites (Mesitornis variegata). Göttingen: Georg-August University School of Science, 2013.