Harry Potter (seria powieści)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy cyklu powieści. Zobacz też: Harry Potter (postać) i Harry Potter (seria filmów).
Harry Potter
Ilustracja
Autor J.K. Rowling
Typ utworu fantasy
Data powstania 1995–2009, 2016
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Wielka Brytania
Język angielski
Data wydania 1997–2007, 2016
Wydawca Bloomsbury Publishing
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 2000–2010
Wydawca Media Rodzina
Przekład Andrzej Polkowski

Harry Potter – seria siedmiu powieści fantasy autorstwa brytyjskiej pisarki J.K. Rowling, wydanych między rokiem 1997 a 2007 przez Bloomsbury Publishing (w Wielkiej Brytanii). W Stanach Zjednoczonych ich publikacją zajęło się wydawnictwo Scholastic Corporation, a w Polsce – w przekładzie Andrzeja PolkowskiegoMedia Rodzina.

Fabuła[edytuj]

Akcja Harry’ego Pottera toczy się w alternatywnej wersji naszej rzeczywistości, w której istnieje niezależne społeczeństwo czarodziejów; z własnymi szkołami, ministerstwem magii, instytucjami itp. Jest ono ukrywane przed zwyczajnymi, niemagicznymi ludźmi (nazywanymi przez czarodziejów mugolami).

Głównym bohaterem jest Harry Potter, sierota wychowany w spokrewnionej rodzinie mugoli, w wyniku zamordowania jego rodziców przez Lorda Voldemorta (jego prawdziwe imię, używane w dzieciństwie to Tom Marvolo Riddle), który w dniu jedenastych urodzin dowiaduje się o swojej przynależności do świata czarodziejów od półolbrzyma Hagrida, który był gajowym w Hogwarcie. Chłopiec rozpoczyna siedmioletnią edukację w Szkole Magii i Czarodziejstwa o nazwie Hogwart, gdzie poznaje przyjaciół Rona i Hermionę oraz stawia czoła kolejnym przygodom, między innymi zabicie Bazyliszka w Komnacie Tajemnic, odebranie Quirellowi Kamienia Filozoficznego, wyszarpnięcie Syriusza Blacka z paszczy Ministerstwa, akcja z przepowiednią, zabranie fałszywego horkruksa z jaskini. Dalsze poczynania Harry’ego odbywają się poza szkołą.

Najważniejszą z nich jest walka z najpotężniejszym czarnoksiężnikiem wszech czasów, Lordem Voldemortem, który zabił rodziców Harry’ego, gdy ten miał rok.

Akcja każdej z powieści (z wyjątkiem pojedynczych rozdziałów i retrospekcji) odbywa się między 1991 a 1998 rokiem, zawsze między wakacjami aż do końca kolejnego roku szkolnego.

Lista powieści:

Lp. Tytuł polski Tytuł oryginalny Data premiery
(Wlk. Bryt.)
Data premiery
(Polska)[1]
1. Harry Potter i Kamień Filozoficzny Harry Potter and the Philosopher's Stone 1997-04-1010 kwietnia 1997 2000-08-3030 sierpnia 2000
2. Harry Potter i Komnata Tajemnic Harry Potter and the Chamber of Secrets 1998-07-022 lipca 1998 2000-09-1313 września 2000
3. Harry Potter i więzień Azkabanu Harry Potter and the Prisoner of Azkaban 1999-07-088 lipca 1999 2001-01-3131 stycznia 2001
4. Harry Potter i Czara Ognia Harry Potter and the Goblet of Fire 2000-07-088 lipca 2000 2001-09-2929 września 2001
5. Harry Potter i Zakon Feniksa Harry Potter and the Order of the Phoenix 2003-06-2121 czerwca 2003 2004-01-3131 stycznia 2004
6. Harry Potter i Książę Półkrwi Harry Potter and the Half-Blood Prince 2005-07-1616 lipca 2005 2006-01-2828 stycznia 2006
7. Harry Potter i Insygnia Śmierci Harry Potter and the Deathly Hallows 2007-07-2121 lipca 2007 2008-01-2626 stycznia 2008

Historia powstania[edytuj]

Kalendarium[edytuj]

  • 1997 J.K. Rowling otrzymuje 8000 funtów od Scottish Arts Council w ramach pomocy w napisaniu tomu Harry Potter i Komnata Tajemnic
  • 1997 Wydawnictwo Scholastic Inc. płaci Rowling 100 000 dolarów za prawo do publikacji pierwszego tomu
  • 1998 Rowling sprzedaje za milion funtów Warner Brothers prawa do sfilmowania pierwszych czterech tomów powieści
  • 2000 Sprzedaż książek na świecie sięga 30 milionów egzemplarzy, a majątek autorki szacowany jest na 15 mln funtów
  • 2003 Sprzedaż sięga 200 mln egzemplarzy, a majątek Rowling – 280 milionów funtów
  • 2007 Sprzedaż sięga 325 milionów egzemplarzy, a majątek Rowling – 517 milionów funtów

Ilustracje[edytuj]

Mary GrandPré – (ur. w 1954 w Aberdeen w Południowej Dakocie) jest amerykańską ilustratorką, szczególnie znaną z jej ilustracji do amerykańskich wersji Harry’ego Pottera opublikowanych przez wydawnictwo Scholastic. Jej prace są także prezentowane w polskiej wersji serii. Jej praca nad Harrym Potterem rozpoczęła się od Kamienia Filozoficznego. Jest autorką wszystkich okładek, rysunków rozpoczynających rozdziały, ilustracji do wydań deluxe HP w wydawnictwie Scholastic. Mary przed podjęciem decyzji o współpracy ze Scholastic przeczytała książkę, by sprawdzić, czy jej treść jest zgodna z jej wrażliwością artystyczną. Z samą J.K.Rowling spotkała się tylko raz i w żaden sposób nie kontaktowała się z nią w czasie tworzenia prac.

Ilustrowana wersja pierwszej części serii o młodym czarodzieju Harry Potter i Kamień Filozoficzny ukazała się w roku 2015 nakładem wydawnictwa Media Rodzina. Autorem ponad 100 ilustracji został Jim Kay, który za swoją działalność otrzymał nagrodą Kate Greenaway Medal. Jim Kay wykonał ilustracje z wielką pieczołowitością, natomiast jak sam przyznaje, ze względu na tak dużą liczbę rysunków, każdemu mógł poświęcić nie więcej niż kilka dni. Dzięki temu każda strona ozdobiona jest pracami ilustratora.[2] Wizerunki postaci oraz miejsc odbiegają w wyglądzie od tych filmowych, co stwarza niepowtarzalny klimat, gdyż inspiracją do ilustracji Jima Kaya, były osoby i miejsca, które doskonale zna. Przykładem może być Hermiona, wzorowana na siostrzenicy Kaya, a także Dumbledore, który jest odzwierciedleniem przyjaciela ilustratora z drugiego końca świata.[3] W przygotowaniu są kolejne ilustrowane wydania.

Kontynuacje[edytuj]

W międzyczasie, wydane zostały również książki Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć (ang. Fantastic Beasts and Where to Find Them) oraz Quidditch przez wieki (ang. Quidditch Through the Ages), rozwijające świat Harry’ego Pottera, z których dochód został przeznaczony na cele charytatywne.

Po napisaniu siódmego tomu autorka napisała książkę, wydaną pierwotnie w siedmiu odręcznie pisanych i ilustrowanych egzemplarzach, pod tytułem Baśnie barda Beedle’a (ang. The Tales of Beedle the Bard). Niespełna rok później książka trafiła do sprzedaży detalicznej.

W maju 2008 roku natomiast, Rowling napisała na potrzeby aukcji prequel serii Harry Potter liczący 800 słów. Tekst został zlicytowany 10 czerwca na cele dobroczynne. Akcja opowieści dzieje się 3 lata przed narodzinami Harry’ego i dotyczy przygody Jamesa Pottera i Syriusza Blacka z mugolskimi policjantami.

Latem 2016 odbyła się premiera spektaklu Harry Potter i przeklęte dziecko na londyńskim West Endzie[4]. Przedstawienie jest oparte na zupełnie nowej historii, współtworzonej przez Rowling wraz z Jackiem Thorne’em (scenariusz) i Johnem Tiffanym (reżyseria). 31 lipca 2016 scenariusz przedstawienia ukazał się w formie książkowej nakładem wydawnictwa Little, Brown[5].

Pottermore[edytuj]

 Osobny artykuł: Pottermore.

W kwietniu 2012 roku, Rowling uruchomiła portal internetowy Pottermore, na którym znajdują się liczne gry i zabawy, nawiązujące do wydarzeń w powieściach. Dodatkowo, autorka co jakiś czas zamieszcza na nim krótkie opowiadania i ciekawostki na temat dalszych losów bohaterów serii.

Sukces i kontrowersje[edytuj]

W sumie sagę przetłumaczono (nie zawsze w całości) na 67 języków. Wszystkie siedem części spotkało się z olbrzymim uznaniem na całym świecie i odniosło potężny sukces. Za sprawą 450 milionów egzemplarzy, Harry Potter jest najlepiej sprzedającą się serią książek w historii. Z drugiej strony, powieści wywołały sporo sporów i kontrowersji, w tym religijnych i politycznych.

Autorka uparcie strzegła tajemnic serii, podając jedynie lakoniczne informacje odnośnie kolejnych tomów serii. Także wydawcy na całym świecie zabraniali rozpowszechniania książek przed premierą, zobowiązując recenzentów i swoich pracowników do zachowania fabuły książki w tajemnicy.

Sukces cyklu przyczynił się do powstania olbrzymiej marki wartej 15 miliardów dolarów. Przede wszystkim, najważniejszą jej częścią jest seria ośmiu ekranizacji filmowych (ostatni film podzielono na dwie części) wyprodukowanych w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych przez Warner Bros. i zaprezentowanych między latami 2001 a 2011. Za sprawą 7,7 miliardów dolarów jest to najbardziej dochodowa seria filmów w historii, ponadto każda pojedyncza część plasuje się w czołówce najbardziej kasowych produkcji wszech czasów. Kolejnymi elementami marki są gry komputerowe, audiobooki oraz dwa parki rozrywki.

Liczba sprzedanych książek[edytuj]

Polska

Świat

  • 2000 – 30 mln egz.
  • 2003 – 200 mln egz.
  • 2007 – 325 mln egz. (stan na lipiec)
  • 2013 – 450 mln egz.[6]

Krytyka organizacji religijnych[edytuj]

Wraz ze wzrostem popularności książek o Harrym Potterze w kręgach religijnych zaczęła narastać krytyka twórczości J.K. Rowling. Niektóre środowiska chrześcijańskie zarzucają serii promowanie magii i okultyzmu, twierdząc, że wizja dzieci praktykujących magię i spożywających substancje wywołujące zmiany fizyczne i psychiczne może oswajać młody umysł z praktykami charakterystycznymi dla satanizmu i neopoganizmu, jednocześnie umniejszając znaczenie religii. Fabuła książek nie uwzględnia sfery religijnej, a przedstawione życie jest pozbawione wpływu religii[7]. Benedykt XVI wyraził dezaprobatę wobec treści książek jeszcze jako kardynał[8].

Identyczną krytykę jak środowiska chrześcijańskie wobec twórczości J.K. Rowling prezentują również środowiska muzułmańskie. Według imamów i mułłów książki o Harrym Potterze odciągają dzieci od religii i Boga[9][10], opisując magiczne i fantastyczne elementy rzeczywistości, stojące w sprzeczności z religią.

Marketing[edytuj]

Ludzie w księgarni podczas premiery siódmej części Harry’ego Pottera

Seria o Harrym Potterze odniosła olbrzymi sukces komercyjny na świecie w zakresie wyników sprzedaży książek, gadżetów promocyjnych, gier komputerowych, oglądalności w kinach czy sprzedaży filmów. Została zaliczona do jednej z ważniejszych wydarzeń współczesnej popkultury. Książki zostały przetłumaczone na ponad siedemdziesiąt języków[11]. Prawami do sfilmowania wszystkich części serii dysponuje wytwórnia Warner Brothers. Zjawisko fascynacji światem Harry’ego Pottera nazwano potteromanią. J.K. Rowling w 2003 roku zajęła piąte miejsce na opublikowanej na łamach Sunday Times liście 500 najlepiej zarabiających Brytyjczyków.

Filmy[edytuj]

 Osobny artykuł: Harry Potter (seria filmów).
Lp. Tytuł polski Tytuł oryginalny Data premiery
(świat)
Data premiery
(Polska)
Reżyser Scenarzysta Producent
1. Harry Potter i Kamień Filozoficzny Harry Potter and the Philosopher's Stone Wielka Brytania
Harry Potter and the Sorcerer's Stone Stany Zjednoczone
2001-11-044 listopada 2001 2002-01-1818 stycznia 2002 Chris Columbus Steve Kloves David Heyman
2. Harry Potter i Komnata Tajemnic Harry Potter and the Chamber of Secrets 2002-11-033 listopada 2002 2003-01-011 stycznia 2003
3. Harry Potter i więzień Azkabanu Harry Potter and the Prisoner of Azkaban 2004-05-3131 maja 2004 2004-06-044 czerwca 2004 Alfonso Cuarón
4. Harry Potter i Czara Ognia Harry Potter and the Goblet of Fire 2005-11-1616 listopada 2005 2005-11-2424 listopada 2005 Mike Newell
5. Harry Potter i Zakon Feniksa Harry Potter and the Order of the Phoenix 2007-06-2828 czerwca 2007 2007-07-2727 lipca 2007 David Yates Michael Goldenberg
6. Harry Potter i Książę Półkrwi Harry Potter and the Half-Blood Prince 2009-07-1515 lipca 2009 2009-07-2424 lipca 2009 Steve Kloves
7. Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część I Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1 2010-11-1111 listopada 2010 2010-11-1919 listopada 2010
8. Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2 2011-07-077 lipca 2011 2011-07-1515 lipca 2011

Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część 2, z wynikiem 1,3 mln dolarów, zajmuje 8. miejsce na liście najbardziej kasowych filmów wszech czasów[12][13] (stan na luty 2016). Kamień Filozoficzny zajmuje obecnie dwudzieste szóste miejsce, Insygnia Śmierci: część 1 – dwudzieste dziewiąte, Zakon Feniksa – trzydzieste drugie, Książę Półkrwi – trzydzieste czwarte, Czara Ognia – trzydzieste siódme, Komnata Tajemnic – czterdzieste pierwsze, a Więzień Azkabanu – pięćdziesiąte trzecie.

Premiera Harry’ego Pottera i Czary Ognia w krajach anglojęzycznych miała miejsce 16 listopada 2005 roku, do polskich kin film wszedł 25 listopada. Wszystkie cztery filmy okazały się kasowymi sukcesami, pierwsze dwie części współzawodniczyły z ekranizacjami Władcy Pierścieni.

Polska premiera filmu Harry Potter i Książę Półkrwi (Harry Potter and the Half-Blood Prince) miała miejsce 24 lipca 2009 roku. Początkowo miał to być koniec listopada 2008, jednak wytwórnia Warner Brothers zdecydowała o zmianie terminu premiery[14].

Liczba widzów w kinach

  • Polska
    • 2002: Harry Potter i Kamień Filozoficzny – 2,52 mln widzów[15]
    • 2003: Harry Potter i Komnata Tajemnic – 1,70 mln widzów[15]
    • 2004: Harry Potter i więzień Azkabanu – 1,04 mln widzów[15]
    • 2005: Harry Potter i Czara Ognia – 1,50 mln widzów[15]
    • 2007: Harry Potter i Zakon Feniksa – 1,13 mln widzów[15]
    • 2009: Harry Potter i Książę Półkrwi – 1,16 mln widzów[15]
    • 2010: Harry Potter i Insygnia Śmierci, cz. 1 – 1,16 mln widzów[16]
    • 2011: Harry Potter i Insygnia Śmierci, cz. 2 – 1,22 mln widzów[17]

Kontynuacja

  • J.K. Rowling pracuje nad scenariuszem do serii filmów Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć. Premiera kolejnych części zapowiadana jest na lata 2016, 2018 i 2020.[18]

Gry[edytuj]

Opracowania[edytuj]

  • Tezaurus Harry Potter, aut. Andrzej Polkowski i Joanna Lipińska
  • Księga wiedzy czarodziejskiej: Przewodnik po zaczarowanym świecie Harry’ego Pottera, aut. Allan Zola Krodzek i Elizabeth Krodzek
  • Potterowa myślodsiewnia: Tajemnica świata magii Harry’ego Pottera, aut. Karen Farrington o Lewis Constable
  • Harry Potter i filozofia: Przewodnik po Hogwarcie dla mugoli, aut. William Irwin, Gregory Bassham

Parodie[edytuj]

  • Książki
    • Barry Trotter Michaela Gerbera, seria parodii książek o Harrym Potterze, będąca jednocześnie satyrą na zjawisko potteromanii. W Polsce wszystkie części Barry’ego Trottera ukazały się nakładem wydawnictwa MAG. Serię przełożyła Paulina Braiter-Ziemkiewicz. Dotychczas ukazały się:
      • Barry Trotter i bezczelna parodia (Barry Trotter and the Unauthorized Parody lub Barry Trotter and the Shameless Parody)
      • Barry Trotter i niepotrzebna kontynuacja (Barry Trotter and the Unnecessary Sequel)
      • Barry Trotter i końska kuracja (Barry Trotter and the Dead Horse)
    • Porri Gatter Andrieja Żwalewskiego i Igora Mytki, wydane na Białorusi
    • Tania Grotter Dmitrija Jemeca, seria parodii Harry’ego Pottera wydawana w Rosji nakładem wydawnictwa Eksmo, pierwsza część ukazała się także w Holandii. Swego czasu książki budziły kontrowersje, traktowane były jako plagiat. Dotychczas ukazały się:
      • Таня Гроттер и магический контрабас (Tania Grotter i magiczny kontrabas)
      • Таня Гроттер и Исчезающий Этаж (Tania Grotter i znikające piętro)
      • Таня Гроттер и Золотая Пиявка (Tania Grotter i złota pijawka)
      • Таня Гроттер и трон Древнира (Tania Grotter i tron Drevnira)
      • Таня Гроттер и посох волхвов (Tania Grotter i kostur magów)
      • Таня Гроттер и молот Перуна (Tania Grotter i młot Peruna)
      • Таня Гроттер и пенсне Ноя (Tania Grotter i pince-nez Noya)
      • Таня Гроттер и ботинки кентавра (Tania Grotter i buty centaura)
      • Таня Гроттер и колодец Посейдона(Tania Grotter i studnia Posejdona)
      • Таня Гроттер и локон Афродиты (Tania Grotter i lok Afrodyty)
      • Таня Гроттер и перстень с жемчужиной (Tania Grotter i Pierścień z Perłą)
      • Таня Гроттер и проклятье некромага (Tania Grotter i Przekleństwo Nekromanta)
    • oprócz autoryzowanych parodii pojawiły się setki innych, publikowanych przez fanów, m.in. w Internecie (fan fiction)
  • Skecze dla Saturday Night Live
    • Welcome Back, Potterteaser nowego programu; wyświetlony 12 listopada 2002 roku
    • Hogwart’s Academy – wyświetlony 1 maja 2004 roku
  • Inne
    • Harry Potter został sparodiowany w popularnym serialu dla dzieci i młodzieży Z innej beczki emitowanym na kanale Disney Channel. Jego postać została ukazana m.in. w Kole Fortuny, Harry Potter w prawdziwym świecie. W serialu ukazało się również kilka skeczy o Lordzie Voldemorcie, np. sklep Voldemart.
    • Harry Potter i inne postaci z książek J.K. Rowling zostały sparodiowane w filmie Wielkie kino. W tej parodii Harry, Ron i Hermiona mimo iż mają 14 lat wyglądają na 30-40 lat. Harry jest tam erotomanem, któremu spodobały się kobiece kształty Zuzanny oraz uczy Piotra walczyć mieczem – w wyniku nauki ginie Minerwa McGonagall, Hagrid i Albus Dumbledore. Ron z kolei w tym filmie jest otyłym, dorosłym mężczyzną z wąsem, uczącym Zuzannę strzelać z łuku, w wyniku czego sam dostaje strzałą w szyję i umiera. Hermiona wygląda na starszą kobietę, pali papierosy i jest w ciąży (prawdopodobnie z Ronem). Uczy Łucję rzucać zaklęcia, w wyniku czego Hermiona dostaje kurzajek.
    • Harry Potter and the Kidney Stone Desmonda Devlinma, ilustrowany przez Jamesa Warholę, ukazał się w marcu 2000 roku.
    • PotterPuppetPals – „nowe przygody” Harry’ego Pottera w technice Flash.
    • Torg Potter and the Sorcerer’s Nuts, Torg Potter and the Chamberpot of Secretions i Torg Potter and the president from Arkansaskomiksowe parodie przygód Harry’ego Pottera z Edith
    • Ethel Roberts: The Thruth Behind Harry Potter!
    • Harry Potter zostały także sparodiowany w filmie Straszny film 2; jeden z bohaterów trzyma książkę pt. Harry Pothead (Harry Blanciarz), na okładce której przedstawiony zostaje leżący w łóżku z bongiem chłopiec, z wyglądu przypominający Pottera.
    • W 25. odcinku anime Rockman.exe Axess główny bohater wybiera się do kina na film Star Potter – Reloaded wyglądający jak połączenie Harry’ego Pottera, Matrixa i Gwiezdnych wojen.
    • Parodia Harry’ego Pottera wyświetlana w serialu Fristajlo emitowanym w VIVA Polska.
    • Harry Potter pojawił się gościnnie w serialu Simpsonowie, w odcinku [13x01] Straszny domek na drzewie XII.
    • Chary Porter i sezon polowań na czarownice, manga autorstwa Agaty Sutkowskiej i Anny Marii Sutkowskiej. Przedstawiono tam wątek szukania horkruksów. Akcja dzieje się w Polsce.
    • A Very Potter Musicalmusical, nieoficjalna parodia przygód Harry’ego Pottera stworzona przez Team Starkid. Jego kontynuacją jest A Very Potter Sequel. W Harry’ego Pottera wcielił się Darren Criss. Planowane jest także stworzenie A Very Potter Threequel.
    • Harry Potter i Metody Racjonalności (Harry Potter and Methods of Rationality) – autorstwa Eliezera Yudkowsky’ego[19]

Varia[edytuj]

  • Harry Potter – opowiadanie Jana Rostworowskiego opublikowane w 1972 roku przez Życie literackie[20].
  • Równolegle z wydaniami dla dzieci, ukazywały się „wydania dla dorosłych”, różniące się od tych pierwszych okładkami – mroczniejszymi, poważniejszymi. Wydania te ukazały się również w Polsce, lecz dopiero po zakończeniu całego cyklu[21].

Przypisy

  1. Harry Potter w liczbach (pol.). Media Rodzina. [dostęp 2013-07-29].
  2. Harry Potter i Kamień Filozoficzny (pol.). Media Rodzina [dostęp 2016-03-23].
  3. https://www.pottermore.com/features/jim-kay-interview-with-pottermore-correspondent-illustrated-edition
  4. Strona oficjalna J.K.Rowling
  5. Little, Brown Book Group to Publish Harry Potter and the Cursed Child Parts I & II Script Book (ang.). Little, Brown Book Group, 2016-02-10. [dostęp 2016-02-11].
  6. Redakcja „Time”: Because It's His Birthday: Harry Potter, By the Numbers (ang.). „Time”, 2013-2013-07. [dostęp 2016-02-14].
  7. Lev Grossman: Who Dies in Harry Potter? God (ang.). time.com, Thursday, July 12, 2007. [dostęp 2011-07-17].
  8. Pope Opposes Harry Potter Novels – Signed Letters from Cardinal Ratzinger Now Online. LifeSite News, 2005-07-13. [dostęp 2011-07-17].
  9. http://www.albalagh.net/current_affairs/harry_potter.shtml
  10. http://www.missionislam.com/family/harrywho.htm
  11. Kolekcja książek Daniela Muniowskiego
  12. All Time Worldwide Box Office Grosses (ang.). Box Office Mojo.
  13. Top BoxOffice Świat. Filmweb.
  14. Stan na 15 sierpnia 2009 r.
  15. a b c d e f Polski box office. Dobry start „Kubusia”... (pol.). alekinoplus.pl. [dostęp 2011-08-02].
  16. Sylwia Czubkowska: Ofensywa multipleksów: kina zarabiają nie na biletach, ale na przekąskach (pol.). biznes.gazetaprawna.pl, 2011-02-08. [dostęp 2011-02-08].
  17. boxoffice.pl: 2011: TOP 20 według widzów – wszystkie filmy (pol.). sfp.org.pl. [dostęp 2012-01-23].
  18. J.K.Rowling w Internet Movie Database
  19. http://polter.pl/Wiron-Harry-Potter-i-metody-racjonalnosci-b13610.
  20. Początek: „Nazywa się Harry Potter, po naszemu zapewne Heniek Garncarz. Czasami mówię do Harry’ego...” „Życie literackie” nr 12 z 19 marca 1972, s. 10.
  21. Harry Potter i Insygnia Śmierci, polskie wydanie w „dorosłej” oprawie, pochodzące z 2012 roku.

Bibliografia[edytuj]

  • Bęczkowska Krystyna: Dojrzewanie Harry’ego Pottera, Oficyna Wydawnicza Ston 2, Kielce 2005, ISBN 83-7273-159-4.
  • Gaare Jørgen: Harry Potter – filozoficzny czarodziej, tł. Iwona Zimnicka, Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza, Warszawa 2007.
  • Highfield Roger: Harry Potter: nauka i magia, tł. Piotr Amsterdamski, Prószyński i S-ka, Warszawa 2003, ISBN 83-7255-141-3.
  • Posacki Aleksander: Harry Potter i okultyzm: „magiczna” wyobraźnia czy realistyczna magia?, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne Polwen, Radom 2006, ISBN 83-89862-52-2.

Linki zewnętrzne[edytuj]