Magnolia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: inne hasła o tym tytule.
Magnolia
Magnolia soulangeana Grandmont.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd magnoliowce
Rodzina magnoliowate
Rodzaj magnolia
Nazwa systematyczna
Magnolia
Sp. Pl. 535. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat magnolii pośredniej
Kwiat magnolii szerokolistnej
Kwitnąca magnolia pośrednia
Zagrożona wyginięciem M. wilsonii
Owoc magnolii wielkokwiatowej
Nasiona magnolii

Magnolia (Magnolia L.) – rodzaj drzew lub krzewów, należący do rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae). Znanych jest ok. 250 gatunków[2]. Gatunkiem typowym jest Magnolia virginiana L.[3]. Magnolie rosną dziko w Azji Wschodniej oraz Ameryce Południowej i Północnej. Poza naturalnym zasięgiem są często uprawiane jako rośliny ozdobne, w tym także w Polsce. Nazwa rodzaju Magnolia została nadana przez Charlesa Plumiera dla upamiętnienia francuskiego botanika Pierre'a Magnola.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Największe uprawiane u nas gatunki magnolii osiągają wysokość kilkunastu metrów, ale większość uprawianych magnolii to niewysokie drzewa dorastające do wysokości 5 m. Mają dość zwartą, ale świetlistą koronę. Rozgałęziają się nisko nad ziemią. Pojedyncze duże pąki osadzone są na końcach gałązek.
Liście
Liście pojedyncze, duże, błyszczące.
Kwiaty
Są główną ozdobą magnolii. Z daleka wyglądają, jak tulipany kwitnące na drzewie.Tak dużych kwiatów nie ma żadne z drzew rosnących w Polsce. Mają one barwę u różnych odmian od białej do czerwonej, poprzez różne odcienie różu. Ich budowa jest bardzo prosta – nie mają podziału na płatki korony, ani działki kielicha, lecz tzw. tepale, umieszczone w dwóch okółkach po 3-6 szt. Nie wytwarzają też nektaru, lecz nektaropodobną wydzielinę i zapylane są przez chrząszcze. Mieszańce ogrodowe i niektóre gatunki kwitną bardzo obficie, a jej kwiaty rozwijają się wiosną, jeszcze przed pojawieniem się liści (kwiecień-maj). Czasami zdarza się, że jesienią zakwitają ponownie, choć już nie tak obficie. Szereg magnolii kwitnie latem już po rozwinięciu liści np. magnolia parasolowata, m. Siebolda, m. szerokolistna.
Owoc
Owocostan składający się z mieszków. U wielu gatunków magnolii z nasion znajdujących się w mieszku można wyhodować sadzonkę.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj wraz z całą rodziną magnoliowatych w ramach rzędu magnoliowców wchodzi w skład jednej ze starszych linii rozwojowych okrytonasiennych określanych jako klad magnoliowych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Magnoliopsida Brongn., podklasa Magnoliidae Novák ex Takht., nadrząd Magnolianae Takht., rząd magnoliowce (Magnoliales Bromhead), podrząd Magnoliineae Engl., rodzina magnoliowate (Magnoliaceae Juss.), podrodzina Magnolioideae (Juss.) Arn., plemię Magnolieae DC., rodzaj magnolia (Magnolia L.)[4].

Wybrane gatunki[5]

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

W przygotowanej przez organizacje IUCN Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych opracowano blisko 60 gatunków z rodzaju Magnolia z których 51 uznano za w rożnym stopniu zagrożone wyginięciem w skali świata[6]. Według kategorii zagrożenia są to:

  • krytycznie zagrożone wyginięciem (CR, 9 gatunków) - M. cespedesii, M. espinalii, M. guatapensis, M. mahechae, M. omeiensis, M. sinica, M. wolfii, M. yarumalensis, M. zenni[6].
  • zagrożone wyginięciem (EN, 24 gatunki) - M. calimaensis, M. cararensis, M. caricifragans, M. coriacea, M. delavayi, M. dixonii, M. ernestii, M. georgii, M. gilbertoi, M. henaoi, M. hernandezii, M. kachirachirai, M. katiorum, M. narinensis, M. minor, M. ovoidea, M. panamensis, M. phanerophlebia, M. polyhypsopylla, M. santanderiana, M. sargentiana, M. schiedeana, M. wilsonii, M. xanthantha[6].
  • narażone na wyginięcie (VU, 18 gatunków) - M. amoena, M. aromatica, M. boliviana, M. calophylla, M. colombiana, M. cylindrica, M. grandis, M. gustavii, M. hypolampra, M. iltisiana, M. lenticellatum, M. nitida, M. punduana, M. rostrata, M. sambuensis, M. urraoensis, M. virolinensis, M. yoroconte[6].

Ponadto na wspomnianej liście trzy gatunki - M. lotungensis, M. odor i M. officinalis sklasyfikowano jako bliskie zagrożenia (kategoria NT), natomiast trzy kolejne taksony - M. singapurensis, M. liliifera i M. praecalva uznano za gatunki najniższej troski (kategoria LC). Dla dwóch z opracowywanych gatunków nie udało się sprecyzować stopnia zagrożenia z powodu niewystarczającej obecnie ilości danych na ich temat (kategoria DD). Są to M. griffithii i M. henryi[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna. Ze względu na okazałe kwiaty są sadzone w parkach, ogrodach botanicznych i ogródkach przydomowych.

  • Sposób uprawy: Sadzi się je w dole wypełnionym przygotowaną wcześniej żyzną ziemią zmieszaną z obornikiem lub torfem. Po zasadzeniu roślinę podlewa się, a glebę wokół ściółkuje korą lub torfem. Pomoże to utrzymać właściwą wilgotność gleby oraz uchroni korzenie przed przemarznięciem. Magnolie mają kruche korzenie i bardzo źle znoszą przesadzanie. Od marca do początku lipca nawozi się kilka razy niewielką ilością nawozów mineralnych wieloskładnikowych lub jednorazowo nawozem o przedłużonym działaniu. Przed zimą wokół młodych sadzonek dobrze jest obsypać kopczyk z trocin lub kory, a całą sadzonkę okryć jutowym workiem lub słomą. U starszych roślin nie jest to konieczne. Magnolii nie przycina się.
  • Wymagania : Magnolie najlepiej rosną w miejscach zasłoniętych od wiatru, na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Większość gatunków potrzebuje głębokiej i żyznej gleby, o odczynie lekko kwaśnym. Młode rośliny są wrażliwe na silne mrozy, starsze drzewa są odporne na mróz. Jednak przy silnych mrozach u niektórych gatunków i odmian przemarzają pąki kwiatowe.

Szkodniki, choroby i ich zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Magnolie rzadko atakowane są przez choroby i szkodniki. Przy podlewaniu magnolii nie wolno zwilżać wodą liści, gdyż sprzyja to szerzeniu się chorób bakteryjnych i grzybowych.

  • Przędziorki. Objawy: rozjaśnienia blaszki liściowej, na spodniej stronie bardzo drobne (0,2 mm) pajęczaki i delikatna pajęczynka. Zwalczanie: przy dużej ilości szkodnika opryskiwanie środkami przędziorkobójczymi.
  • Mszyce. Atakują głównie wierzchołki pędów i młode liście. Rośliny słabo rosną, a zaatakowane miejsca pokryte są ogromną ilością mszyc i lepką wydzieliną. Zwalcza się je opryskiwaniem preparatami mszycobójczymi.
  • Choroby bakteryjne. Objawy: drobne, czarne plamki na liściach, wokół których liście żółkną i deformują się. Przyczyną jest bakteria Pseudomonas syringae. Zarażone pędy czernieją i obumierają. Zarażone pędy usunąć i spalić, a całą roślinę opryskiwać kilka razy preparatem Miedzian 50WP.
  • Choroby grzybowe. Rzadko atakują magnolię. Można je rozpoznać po plamach, deformacjach i przebarwieniach liści oraz skupiskach grzybni na liściach. Zwalcza się kilkukrotnym opryskiwaniem środkami grzybobójczymi. Aby zapobiec szerzeniu się chorób grzybowych należy jesienią zgrabić i spalić liście spod magnolii.
  • Myszy i norniki. Mogą obgryzać korę wokół nasady pnia. Rany trzeba zamalować maścią sadowniczą lub farbą emulsyjną z dodatkiem Topsinu lub Benlate. Szkodniki zwalczać za pomocą środków chemicznych lub odstraszać.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Kora i pączki magnolii wielkokwiatowej, magnolii japońskiej, magnolii nagiej i magnolii lekarskiej mają własności lecznicze.
  • Marynowane płatki kwiatowe magnolii nagiej oraz sproszkowane liście magnolii japońskiej są używane na Dalekim Wschodzie do przyprawiania ryżu[7]

Znaczenie w kulturze, tradycji i symbolice[edytuj | edytuj kod]

  • W Korei Północnej jest traktowana jako kwiat narodowy, z godnością należną fladze, godłu i hymnowi oraz często wykorzystywana w propagandzie wizualnej.
  • W Chinach kwiaty magnolii uważane są za symbol czystości i szczerości.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-31].
  2. Royal Botanic Garten. [dostęp 2009-04-20].
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  4. Crescent Bloom: Magnolia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-31].
  5. Kolekcje dendrologiczne arboretum w Rogowie. [dostęp 2009-03-03].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 14 April 2013 (ang.).
  7. Magnolia

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. ISBN 83-7073-188-0.
  2. Katalog roślin II. Drzewa, krzewy, byliny.. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o magnolii

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło magnolia w Wikisłowniku