Makarki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: artykuł o stacji linii radiowych o tej nazwie.
Makarki
Makarki
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat siemiatycki
Gmina Grodzisk
Liczba ludności (2009) 173[1]
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 17-315
Tablice rejestracyjne BSI
SIMC 0028725
Położenie na mapie gminy Grodzisk
Mapa lokalizacyjna gminy Grodzisk
Makarki
Makarki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Makarki
Makarki
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Makarki
Makarki
Ziemia 52°33′33″N 22°45′47″E/52,559167 22,763056

Makarki (biał. Макаркі[2]) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Grodzisk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Miejscowość znajduje się 89,5 km na południowy zachód od Białegostoku, 16,5 km na północny zachód od Siemiatycz, 4 km na południe od Grodziska.

Przy wjeździe do wsi znajduje się budynek świetlicy wiejskiej. W miejscu tym stała wcześniej drewniana szkoła[2]. Placówka oświatowa funkcjonowała we wsi do 1959[3]. W późniejszym okresie miejscowe dzieci zaczęły uczęszczać do szkoły w Rybałtach, położonych 2 km od wsi [2]. Placówka w Rybałtach istniała do 1983[3]. Obecnie wieś Makarki znajduje się w rejonie Zespołu Szkół w Grodzisku.

Przy wyjeździe ze wsi w kierunku Grodziska znajduje się betonowy postument z krzyżem. Napis wykonany cyrylicą informuje, iż obiekt został umieszczony w tym miejscu 10 czerwca 1933 przez ówczesną młodzież wsi. We wsi znajduje się jeszcze kilka innych krzyży, na których znajdują się napisy sporządzone cyrylicą[2].

Prawosławni mieszkańcy miejscowości kultywują rzadki w tym regionie zwyczaj obchodzenia pól, który zgodnie z miejscową tradycją przypada dodatkowo w niezwykłym terminie – w dzień katolickiego święta Bożego Ciała. Tego dnia z cerkwi w Grodzisku wyrusza uroczysty orszak z chorągwiami, który obchodzi pola i zatrzymuje się na modlitwę przed znajdującymi się we wsi krzyżami[2].

Wieś znajduje się na terenie prawosławnej parafii św. Mikołaja w Grodzisku oraz rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grodzisku.

Makarki leżą w obszarze, na którym używane są gwary pochodzenia wschodniosłowiańskiego. W 1985 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Gdańskiego obroniona została praca doktorska Zofii Trancygier pt. Słowotwórstwo rzeczowników z polsko-ruskiego pogranicza językowego pod Siemiatyczami. Materiał do tej pracy zebrany został w latach 1978–1984 m.in. w Makarkach[4].

Historia[edytuj]

Krzyż przy wyjeździe ze wsi w kierunku Grodziska (z 1918)

Nazwa wsi pochodzi od charakterystycznego dla prawosławia imienia Makary. Prawdopodobnie już w XV wieku istniała cerkiew w Czarnej Cerkiewnej, która obejmowała również wieś Makarki[5].

Wiadomo, że w 1674 w Makarkach zamieszkiwały 72 osoby dorosłe (w ówczesnym Grodzisku – tylko 27)[5]. Pod koniec XVIII wieku, gdy właścicielem wsi był Józef Kajetan Ossoliński, w Makarkach mieścił się browar, karczma, 31 domów gospodarzy i 1 dom rzemieślnika[5].

W księdze chrztów cerkwi w Grodzisku z lat 1764–1774 występują następujące nazwiska mieszkańców Makark: Łażko, Muzyczko, Gałganik, Buraczuk, Wawrzyniuk, Kobus, Trociuk, Demianiuk, Kopeć, Lisik, Czopiuk, Oryszko, Łazczuk, Pajko, Burak, Dmitruk, Szerszeniuk, Balejko, Grosiuk, Jarosiuk, Saczuk, Kopiec, Korol, Rodczuk, Hlebiuk, Dawidiuk, Jędrzejuk.

W 1896 Makarki liczyły 48 domów, w których zamieszkiwały 292 osoby (148 mężczyzn i 144 kobiety). W 1921 we wsi było 45 domów, w których mieszkały 253 osoby (29 katolików, 207 prawosławnych i 17 Żydów)[5].

W dwudziestoleciu międzywojennym Makarki należały do parafii prawosławnej w Czarnej Wielkiej. Wiadomo, iż w 1938 w Makarkach mieszkało 353 prawosławnych[6].

Przypisy

  1. Makarki w Banku Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-25)].
  2. a b c d e A. Wiarbicki, Hrodziskaja szmatkulturnaść, "Niwa" 2012 nr 31, s. 9.
  3. a b Dzieje naszej szkoły. Zespół Szkół w Grodzisku. [dostęp 2013-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2104-06-25)].
  4. M. Łesiów, Ukraińskie gwary podlaskie: historia badań i najważniejsze cechy systemowe [w:] Stepaniuk M. (red.), Gwary północnego Podlasia, Bielsk Podlaski 2008, s. 51-52.
  5. a b c d T. Jaszczołt, Gmina Grodzisk k. Siemiatycz. Dzieje ziemi i mieszkańców, Grodzisk 2004.
  6. G. Sosna, Katalog świątyń i duchowieństwa prawosławnej diecezji warszawsko-bielskiej [w:] "Elpis" 2000 nr 3, s. 293.