Makaronizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Makaronizmjednostka językowa (wyraz, wyrażenie, forma gramatyczna) o pochodzeniu obcym wpleciona do wypowiedzi w języku rodzimym; w innym znaczeniu również tekst literacki pisany w stylu makaronicznym, tj. obfitujący w takie elementy[1][2].

Pierwotnie termin makaronizm był odnoszony do wtrąceń łacińskich, charakterystycznych m.in. dla stylu wypowiedzi sarmatów w XVIII wieku[3]. We Włoszech ukształtowało się w okresie renesansu pojęcie poezji makaronicznej, której styl obfitował w łączenie włoskich tematów leksykalnych z łacińskimi końcówkami[4]. Współcześnie określeniu temu, choć nadal w pewnym stopniu kojarzonemu z konkretną grupą języków, przypisuje się szerszy zakres semantyczny, oznaczając nim ogólną tendencję do mieszania środków językowych o odrębnym pochodzeniu, obserwowaną na przestrzeni różnych epok i na gruncie różnych języków[3].

Pod koniec XX wieku rozpowszechniły się w wielu językach (także w polskim) kalki z języka angielskiego, który we współczesnym świecie zastąpił łacinę i francuski w roli lingua franca.

Przykładem użycia makaronizmów może być cytat z Pani Twardowskiej Adama Mickiewicza:

Quote-alpha.png
Twardowski ku drzwiom się kwapił

Na takie dictum acerbum,

Diabeł za kontusz ułapił:

"A gdzie jest nobile verbum?

Przykład makaronizmów niemieckich na gruncie słowackim[2]:

Quote-alpha.png
Povedz mi, má milá,

wer hat kemacht,

že nemôžem spat

die kantze nacht?

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. makaronizm [w:] Encyklopedia [online], PWN [dostęp 2019-06-10].
  2. a b Mistrík 1993 ↓, s. 269.
  3. a b Łosiak 2009 ↓.
  4. Polański 1999 ↓, s. 568.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]