Malá Úpa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Malá Úpa
Ilustracja
Zabudowania w Horní Malá Úpa
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj hradecki
Powiat Trutnov
Powierzchnia 26,65 km²
Wysokość 1041 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności

130
Kod pocztowy 542 27
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Malá Úpa
Malá Úpa
Ziemia50°44′40″N 15°49′11″E/50,744444 15,819722
Portal Portal Czechy

Malá Úpa (niem. Klein Aupa) – wioska i gmina przygraniczna w Czechach, w kraju kralovohradeckim. Na terenie gminy znajduje się szczyt Śnieżki.

Duża, przygraniczna, górska wioska, położona we wschodniej części Karkonoszy, w rozległej dolinie między Grzbietem Lasockim a Kowarskim Grzbietem, na południe od Przełęczy Okraj.

Wieś charakteryzuje się luźną zabudową budynków, grupowo położonych na zboczach długiej, południkowo ciągnącej się doliny rzeczki Malá Úpa. Zbocza doliny pokrywają rozległe górskie łąki z ciekawą i cenną przyrodniczo fauną i florą.

Gmina wiejska dzieli się oficjalnie na dwie części: Dolní Malá Úpa i Horní Malá Úpa (przy granicy z Polską), ale tworzy ją kilka dawnych osad: czes. Pomezní Boudy, Nove domký (niem. Neuhäuser), Mokre Jámy, Rennerovy Boudy, Lysečinské Boudy, Rottrovy Boudy, U Kostela (niem. Kegelplan), Žacléřskie Boudy, Seidlův Důl, Spáleny Mlýn oraz położone na wysokości 1000-1060 m n.p.m. Šímovy Chalupy (niem. Simmaberg), założone według tradycji przez 3 braci przybyłych z Tyrolu[1].

Obiekty noclegowe przy granicy z Polską

Wieś o charakterze letniskowo-wypoczynkowym, dobrze zagospodarowana turystycznie. Znajduje się tu kilka wyciągów i narciarskich tras zjazdowych, restauracji i obiektów noclegowych (m.in. schronisko Pomezní bouda).

Do 2007 we wsi działało drogowe przejście graniczne. Budynek dawnego przejścia mieści obecnie urząd gminy.

Historia[edytuj]

Obszar wsi został zasiedlony już w XVI w. (pierwsza wzmianka z 1566) przez drwali przybyłych z Tyrolu, Styrii i Karyntii. Rozwój osady związany był z wyrębem drzewa i wypalaniem węgla drzewnego, a później z wydobyciem i wytopem rud żelaza i arsenu. Po działalności górniczej pozostały tylko znikome ślady. W 1779 r. okolicę odwiedził cesarz Józef II z feldmarszałkiem Laudonem. Z ciekawych budynków pod względem architektury możemy zaliczyć drewniany budynek szkoły z 1797 r. oraz późno barokowy kościół św. Piotra i Pawła z 1805 roku w dawnej osadzie U kostela, który w chwili powstania był najwyższym, a obecnie jest 4. najwyżej położonym kościołem w Czechach (975 m n.p.m.). Kościół otoczony jest cmentarzem.

W 1815 odnotowano pierwsze czysto turystyczne użycie sań rogatych na dystansie 7 km do Kowar.

W 1876 otwarto w Malej Úpie pierwszy urząd pocztowy. Aż do 1950 mieścił się w prywatnych domach naczelników poczty, a od tego momentu w budynku wybudowanym w 1930. Początkowo pocztę dostarczano raz na tydzień, od lat 80. XIX wieku codziennie, a od 1914 dwa razy dziennie.

W lutym 1945 nad miejscowością rozbił się samolot Junkers Ju 52, ewakuujący rannych żołnierzy z oblężonego Wrocławia[2]. Szczątki maszyny (jeden z 3 silników) eksponowane są obecnie w miejscowym punkcie informacji turystycznej.

Od 1990 w miejscowości działa Horská služba, ulokowana w budynku z 1999. Na stałe dyżuruje jeden ratownik zawodowy, a zimą trzech ratowników-ochotników.

Turystyka[edytuj]

Przez wieś biegną piesze szlaki turystyczne:

W obszarze wsi wyznaczonych jest także kilka tras rowerowych, a także Bajkowa Ścieżka dla dzieci z 10 stacjami, na których zapoznać się można z opartymi na motywach karkonoskich bajkami Marii Kubatovej.

Przypisy

  1. Šímovy chalupy - życie na grzbiecie Karkonoszy
  2. Waldemar Brygier: Katastrofa lotnicza na Śnieżce. naszesudety.pl, 17 stycznia 2015. [dostęp 2016-04-26].

Bibliografia[edytuj]

  • Mapa turystyczna Karkonosze polskie i czeskie 1:25 000, Wydawnictwo "Plan", Jelenia Góra, ​ISBN 83-88049-26-7
  • Krkonoše-východ. turistická a lyžařská mapa 1:25 000, Nakladelství ROSY, 1995, 80-85510-29-4