Malapropizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Malapropizm (fr. mal-à-propos – nie w porę) – omyłka słowna polegająca na użyciu w wypowiedzi wyrazu o mylnym znaczeniu zamiast podobnego w brzmieniu właściwego wyrazu[1][2]. Najczęściej efekty takiej wypowiedzi są komiczne. Uchybienia takie mogą wynikać z nieprzyswojenia znaczeń rzadko używanych słów, wówczas są błędami kompetencji[3]; malapropizm może być również niesystematycznym przejęzyczeniem lub omyłką pisarską, wówczas mamy do czynienia z błędem performancji[4]. Malapropizmy bywają także wykorzystywane do celów humorystycznych[3].

Przykład:

  • Przy drzwiach zainstalowany jest czytelnik kart magnetycznych. (zamiast: czytnik)
  • Daruj sobie swoje iluzje. (zamiast: aluzje)
  • No nic, stało się, szklanka zapadła. (zamiast: klamka)
  • Uczę się, bynajmniej się staram. (zamiast: przynajmniej)

Zdarza się, że tego typu omyłka słowna zakorzenia się w języku, tworząc ustabilizowaną innowację językową. Tak stało się np. ze słowem „bynajmniej” używanym w znaczeniu „przynajmniej”, które występuje w polszczyźnie w sposób regularny i przedostaje się także do języka ludzi wykształconych, choć na razie takie użycie uznaje się za wykraczające poza normy polskiego języka standardowego[5]. Podobna zmiana jest sankcjonowana w obrębie kaszubskiego standardu literackiego[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Carissa Chesanek: What Is a Malapropism? Definition and Examples (ang.). W: Glossary of Key Terms [on-line]. ThoughtCo.com, 2018-05-23. [dostęp 2019-02-10].
  2. Georgios Tserdanelis, Wai Sum Wong: Language files: materials for an introduction to language & linguistics. Columbus: Ohio State University Press, 2004, s. 320–324. ISBN 978-0-8142-0970-7. OCLC 54503589. (ang.)
  3. a b Edward Carney: A Survey of English Spelling. Routledge, 2012, s. 82–84. ISBN 978-1-134-87224-4. (ang.)
  4. Graeme Hirst, Alexander Budanitsky, Correcting real-word spelling errors by restoring lexical cohesion, Toronto: Department of Computer Science, 2003, s. 4 [dostęp 2019-02-10] (ang.).
  5. a b Artur Czesak: bynajmniej – przynajmniej (pol.). W: Poradnia językowa PWN [on-line]. sjp.pwn.pl, 2006-05-10. [dostęp 2019-02-10].