Malec (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Malec
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat oświęcimski
Gmina Kęty
Wysokość 270 m n.p.m.
Liczba ludności (9 grudnia 2013) 1341[potrzebny przypis]
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 32-651[1]
Tablice rejestracyjne KOS
SIMC 0057402
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie gminy Kęty
Mapa lokalizacyjna gminy Kęty
Malec
Malec
Położenie na mapie powiatu oświęcimskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu oświęcimskiego
Malec
Malec
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Malec
Malec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Malec
Malec
Ziemia49°55′22″N 19°14′43″E/49,922778 19,245278

Malecwieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Kęty.

Wieś położona jest na zboczach doliny Potoku Maleckiego, zwanego też Babudą, 270 m n.p.m.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Malec[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0057460 Łęg przysiółek
0057419 Na Górce część wsi
0057425 Pod Lasem część wsi
0057431 Pode Dworem część wsi
0057448 Włosień część wsi
0057454 Zatonie część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Malec jako Malicz na mapie Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego - mapa Abrahama Orteliusa z 1603.

Na początku XIV wieku wieś stanowiła własność szlachecką, następnie przeszła w ręce książąt oświęcimskich, którzy zbudowali tutaj niewielki zameczek obronny. Odegrał on pewną rolę w okresie podjazdowych walk pomiędzy książętami a rycerzami króla polskiego; później dostał się w ręce rycerzy rabusiów. W 1452 roku zamek zdobył Piotr Szafraniec, który osadził go swoją załogą złożoną ze 100 piechurów oraz 100 jeźdźców. Stacjonował w nim do momentu kiedy książę oświęcimski nie spłacił mu zaległego żołdu w wysokości 2000 złotych[4].

 Osobny artykuł: Zamek w Malcu.

W dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej przez Jana IV oświęcimskiego wystawionym 21 lutego 1457 miejscowość wymieniona została jako Malyecz[5]. W 1564 roku wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim tereny te znajdowały się w granicach Korony Królestwa Polskiego w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[6].

O Malec toczyły się liczne spory i procesy. W 1630 roku właściciel Mikołaj Wolski przekazał Malec w testamencie ufundowanemu przez siebie wcześniej Klasztorowi Kamedułów w Bielanach.

Po rozbiorach Polski wieś znalazła się w zaborze austriackim. W 1784 r. cesarz austriacki Józef II odebrał wieś kamedułom i przekazał ją na "fundusz religijny". Miejscowość dwukrotnie wymienia XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (t. VI i XV) jako skład dóbr ostrożańsko-pobirkowskich[7]. W 1885 roku miejscowość liczyła 402 mieszkańców wyznania rzymsko-katolickiego i dzieliła się na dwie części. Większa o obszarze 338 morg, w tym 249 morg roli, 9 morg łąk i ogrodów, 24 pastwisk i 56 morg lasu, należała do hrabiny Adeli Borkowskiej. Posiadłość mniejsza liczyła 431 morg, w tym 361 morg upraw, 21 morg łąk, 41 pastwisk oraz 8 lasu[4]. W 1889 roku wieś przeszła na własność hr. Jezierskiego. Zamieszkiwała ją ludność polska[7].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Zimą 1940 r. zorganizowano w okolicy podziemny ruch ludowy, wywodzący się z przedwojennych działaczy Stronnictwa Ludowego. Ukazywał się tu tajny tygodnik pt. "Wiadomości podziemia". W czerwcu 1941 r. zorganizowano we wsi przyobozową grupę Batalionów Chłopskich w celu niesienia pomocy więźniom KL Auschwitz-Birkenau. Kierował nią Wojciech Jekiełek, który pełnił obowiązki komendanta powiatowego BCh, po nim kierownictwo grupy przejął Kazimierz Jędrzejowski z pobliskiego Osieka, aresztowany i zagazowany w KL Auschwitz. W Malcu został też aresztowany przez Gestapo przebywający tu tymczasowo cichociemny: Stefan Jasieński, który zginął w obozie w styczniu 1945 r.

Po II wojnie światowej część majątku wsi przejęła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "Zgoda".

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Za udział mieszkańców w antyhitlerowskim ruchu oporu w czasie II wojny światowej wieś została odznaczona w 1984 r. Krzyżem Walecznych.

W 1991 erygowano w Malcu parafię rzymskokatolicką.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. VI, hasło "Malec". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1893. [dostęp 2018–06–25]. s. 6.
  5. Krzysztof Prokop: Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne. Kraków: PAU, 2002, s. 151. ISBN 83-88857-31-2.
  6. Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867, s. 8,12.
  7. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. XV, hasło "Malec". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. [dostęp 2018–04–19]. s. 294.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]