Mandulis
 Płaskorzeźba przedstawiająca Mandulisa w świątyni w Kalabszy w Nubii | |
| Inne imiona |
Merul lub Melul |
|---|---|
| Występowanie |
mitologia kuszycka, mitologia egipska |
| Atrybuty | |
| Wcielenie zwierzęce | |
| Teren kultu | |
| Szczególne miejsce kultu | |
Mandulis (zhellenizowana forma imienia Merul lub Melul)[1] – kuszycki odpowiednik staroegipskiego boga Horusa[2].
Czczony krainie Kusz i w Starożytnym Egipcie na wyspie File, przedstawiany jako sokół z ludzką głową[2], dziecko z lokiem młodości lub młody mężczyzna[3]. Zwieńczenie jego głowy stanowiła korona atef[3].
Głównym ośrodkiem kultu Mandulisa było starożytne miasto Talmis w Nubii (obecnie Kalabsza), gdzie znajdowała się świątynia w Kalabszy, wzniesiona w okresie ptolemejskim, rozbudowywana za panowania cesarzy rzymskich Augusta i Wespazjana[1]. Według jednej z umieszczonych tam inskrypcji był uważany za wszechpotężne bóstwo solarne kojarzone z greckim bogiem Aionem[1].
Mandulisowi poświęcono najpóźniejszą znaną inskrypcję hieroglificzną wykonaną w Egipcie, wyrzeźbioną 24 sierpnia 394 n.e. w świątyni na wyspie File przez kapłana o imieniu Nesmeterakhem[4], tzw. grafitto Esmet-Akhoma[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c David Potter: Mandulis, hasło w Oxford Classical Dictionary. Oxford University Press, 7 marca 2016. [dostęp 2026-04-23]. (ang.).
- ↑ a b Mandulis. Kelsey Museum of Archaeology. Uniwersytet Michigan. [dostęp 2026-04-22]. (ang.).
- ↑ a b Gaëlle Tallet. Mandulis Apollo’s Diplomacy. Echoes of Greek Culture and Hellenism at Talmis (Nubia) in the Roman Period. [W:] Greco-Egyptian Interactions. Literature, Translation, and Culture, 500 BC–AD 300], ed. by Ian Rutherford, Oxford University Press, 2016, s. 297. ISBN 978-0-19-163011-8. [dostęp 2026-04-22]. (ang.).
- ↑ R. B. Parkinson, Whitfield Diffie, Mary Fischer, R. S. Simpson. Cracking Codes. The Rosetta Stone and Decipherment, University of California Press, Berkeley 1999, s. 178. ISBN 978-0-520-22306-6. [dostęp 2026-04-24]. (ang.).
- ↑ Prof. Gościwit Malinowski: Jak i kiedy zapomniano egipskie hieroglify. Pressmania.pl, 18 września 2024. [dostęp 2026-04-25].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- David Potter: Mandulis, hasło w Oxford Classical Dictionary. Oxford University Press, 7 marca 2016. [dostęp 2026-04-23]. (ang.).
- Gaëlle Tallet. Mandulis Apollo’s Diplomacy. Echoes of Greek Culture and Hellenism at Talmis (Nubia) in the Roman Period. [W:] Greco-Egyptian Interactions. Literature, Translation, and Culture, 500 BC–AD 300, ed. by Ian Rutherford, Oxford University Press, 2016, s. 287–315. ISBN 978-0-19-163011-8. [dostęp 2026-04-22]. (ang.)