Mangaba obrożna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Mangaba zwyczajna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mangaba obrożna
Cercocebus torquatus[1]
(Kerr, 1792)
Mangaba obrożna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Rodzaj mangaba
Gatunek mangaba obrożna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Mangaba obrożna[3], mangaba zwyczajna[4], mangaba rudoczelna[5] (Cercocebus torquatus) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae), występującej w lasach tropikalnych na zachodzie Afryki.

Opis[edytuj]

Mangaba zwyczajna osiąga długość 100–150 cm (z czego ogon 50–80 cm) i waży do 15 kg. Jej ciało pokryte jest długą, jedwabistą brązowoszarą sierścią. Na szczycie głowy znajduje się charakterystyczna rudobrązowa plama, której mangaba zawdzięcza jedną z polskich nazw zwyczajowych (mangaba rudoczelna). Bokobrody są dość długie i wyraźnie widoczne, zaś szyja i wewnętrzne powierzchnie kończyn jasne. Mangaby mają niemal całkowicie białe powieki. Ich twarz jest naga, oczy duże, a ogon długi[6].

Występowanie i biotop[edytuj]

Mangaby zwyczajne występują w nadbrzeżnych lasach równikowych od zachodniej Nigerii, przez Gwineę Równikową i Gabon do południowego Kamerunu. Południową granicą zasięgu ich występowania jest rzeka Ogowe w Gabonie. Niepotwierdzone doniesienia mówią o występowaniu również w Beninie. Ich liczebność spada[2].

Małpy te równie chętnie przebywają zarówno w koronach drzew, jak i na ziemi. Umieją dobrze pływać. Zajmują różne środowiska – od typowo leśnych, przez śródleśne polany i nadwodne krzewy po obrzeża plantacji. Prowadzą wędrowny tryb życia. Wśród wysokich traw do komunikacji z innymi członkami stada służy im wysoko uniesiony długi ogon, zaś między drzewami swoją pozycję sygnalizują mimiką (np. zamykając oczy i pokazując białe powieki) oraz głosem[6].

Behawior i etologia[edytuj]

Mangaby zwyczajne żywią się głównie orzechami, nasionami i dojrzałymi owocami, ale jadają również pędy i soczyste łodygi roślin oraz drobną zwierzynę[6].

Ciąża trwa około 24 tygodni, po których samica rodzi jedno młode. Jest ono szarobrązowe, pozbawione plam na głowie, szyi i kończynach. Wybarwienie następuje po około pół roku. Samice opiekują się młodym przez okres roku, jednak ich związek trwa do trzech lat, chociaż już kilkumiesięczne małpy oddalają się od matki na odległość kilku metrów. Samiec nie uczestniczy w wychowywaniu potomstwa, ale toleruje obecność swych młodych. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej samce opuszczają grupę rodzinną i zakładają własną, podczas gdy samice pozostają w stadzie[6].

Przypisy

  1. Cercocebus torquatus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Oates, J.F., Gippoliti, S. & Groves, C.P. 2008. Cercocebus torquatus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-04]
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 44. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 188, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 115. ISBN 83-01-14344-4.
  6. a b c d Hanna Gucwińska, Antoni Gucwiński: Małpy. Od karzełka do olbrzyma. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1995, s. 20–21. ISBN 83-7023-388-0.