Maniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maniowy
Widok na Maniowy z przeciwnego brzegu Zbiornika Czorsztyńskiego
Widok na Maniowy z przeciwnego brzegu Zbiornika Czorsztyńskiego
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Czorsztyn
Liczba ludności 2380
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-436[1]
Tablice rejestracyjne KNT
SIMC 0422712
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Maniowy
Maniowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Maniowy
Maniowy
Ziemia49°27′35″N 20°16′09″E/49,459722 20,269167
Strona internetowa miejscowości

Maniowywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn. Nowe Maniowy to wieś przeniesiona w całości z dna budowanego Zbiornika Czorsztyńskiego, na południowe zbocza Gorców, zaplanowana i wybudowana całkowicie od nowa. Od roku 1993 stanowi siedzibę urzędu gminy. Po powstaniu zbiornika, stare Maniowy znalazły się zupełnie pod wodą. Historia tej wsi sięgała 1326.

Położenie[edytuj]

Miejscowość leży na południowych stokach Gorców, w obrębie Podhala, na wysokości 556 m n.p.m. Od strony północnej otaczają ją Gorczański lasy, od południa wody zalewu Czorsztyńskiego. Wioskę przecina droga wojewódzka nr. 969 prowadzącą z Nowego Targu do Nowego Sącza.

Integralne części wsi Maniowy[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0422729 Borcok część wsi
0422735 Dolina część wsi
0422741 Hubka część wsi
1049155 Lemieżysko część wsi
0422758 Lyta część wsi
0422764 Michalów część wsi
0422770 Pod Hoborgiem część wsi
0422787 Pod Kościołem część wsi
0422793 Potok część wsi
0422801 Węgliszczak część wsi
0422818 Wyźranka część wsi
1049184 Za Wodą część wsi

Historia[edytuj]

  • Pierwszy dokument, w którym pojawia się wzmianka o umiejscowieniu w korycie Dunajca osady historycy datują na rok 1320. Dokument zawiera nadanie prawa do założenia osady nijakiemu Hyńce Czarnemu, synowi Hyńki. Datowanie dokumentu nie jest oficjalnie potwierdzone jednogłośną opinią historyków, jednak że nie da się podważyć jego autentyczności. Niektórzy z historyków twierdzą że jest to kopia dokumentu, który wydano o wiele wcześniej. Samo osadnictwo wzdłuż tamtejszej części koryta Dunajca zaistniało dzięki działaniom sióstr Klarysek ze Starego Sącza, które rozpoczęły osiedlanie pustkowi wzdłuż rzeki. W podobnym okresie zostały założone również takie miejscowości jak Sromowce Wyżne, Sromowce Niżne, Grywałd, Kluszkowce, czy Tylmanowa. Bardzo ważnym dokumentem jest pochodzący z 1354 roku zapis na liście parafii wchodzących w skład dekanatu nowotarskiego. Według tego dokumentu Maniowy posiadały już wówczas status wsi parafialnej, do której należało między innymi Dębno – miejscowość znana dziś w Polsce za sprawą wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO drewnainego kościoła z XV wieku[4].
  • W 1860 roku szkoła parafialna zostaje przekształcona na trywialną. Gminy Maniowy, Huba, Dębno, Mizerna, Kluszkowce i Czorsztyn zobowiązały się do dawnego uposażenia 80,39 złr. dopłacać rocznie 105 złr., utrzymywać budynek szkolny, ścinać i zwozić 2 sagi drewna wyznaczone przez własciciela Czorsztyna Marcellego Drohojowskiego i 4 sągi przez właściciela Maniowa Antoniego Gerzabka.[5]
  • Budowa zbiornika była planowana jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Jego celem miało być uregulowanie koryta Dunajca, który wcześniej wylewając powodował powodzie w Maniowach i okolicy. Prace rozpoczęły się dopiero w latach 70. i trwały do lat 90. XX wieku. W 1997, kiedy nastała powódź, dzięki zbiornikowi nie doszło do wielu częstych wcześniej zagrożeń i podtopień w regionie. Już od lat 70. ruszyła budowa nowej wsi położonej nieco wyżej na północ. Początkowe plany uwzględniały przeniesienie wsi wraz z mieszkańcami w rejon Bieszczadów oddalonych dziesiątki kilometrów. Pomysł ten, jak nie trudno się domyślić, wzbudził wielkie kontrowersje i radykalny sprzeciw mieszkańców i został zaniechany przez władzę.
  • Architektura starych Maniowów nie różniła się od zabudowań innych podhalańskich wsi. Dominowały drewniane domy parterowe, z widocznym motywem folklorystycznym, typowym dla okolicy. Domy mieszkalne z reguły okolone były budynkami gospodarczymi, gdyż głównym zajęciem ludności była uprawa roli. Budowane w ten sposób zagrody i domostwa z racji na ciasną zabudowę i drewno czy dachy początkowo kryte strzechą często ulegały pożarom. Ogień trawił kilka lub kilkanaście zagród i chałup na raz. Wielki pożar miał miejsce w lutym 1615 roku kiedy spłonęła niemal cała wieś licząca wówczas blisko sto zagród. Ówczesny wójt wystosował suplikę do króla Zygmunta III, w wyniku której monarcha zwolnił maniowian ze wszystkich powinności wobec państwa na cztery lata[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Sport[edytuj]

  • W miejscowości działa drużyna piłkarska Ludowy Klub Sportowy Lubań Maniowy. Klub powstał w 1948 z inicjatywy ks. Jana Osadzińskiego, ówczesnego duszpasterza parafii. Na początku istniały trzy sekcji sportowe, obok piłkarskiej powstała również sekcja narciarska i hokejowa, jednak do dziś przetrwała tylko piłkarska. 27 lipca 1986 odbyło się oficjalne otwarcie obecnego stadionu. W 2001 zespół awansował do IV ligi, a po dziesięciu latach, w 2011, do III ligi. Po dwóch sezonach w III lidze małopolsko-świętokrzyskiej, zespół spadł do IV ligi, gdzie występuje obecnie.
  • W Maniowach znajduje się hala widowiskowo-sportowa. Przy szkole wybudowano obiekt sportowy Orlik. Jest też boisko trawiaste i kompleks mini atletyczny. W budynkach kościelnych jest niewielka hala sportowa. Całkiem spore jak na wioskę zaplecze sportowe w okresach ferii i wakacji wykorzystywane jest jako obiekt turystyki sportowej głównie dzieci i młodzieży.

Ciekawostki[edytuj]

  • Dzięki temu, że plan nowej wsi powstał na desce kreślarskiej układ dróg jest przemyślany i zaplanowany co jest cechą raczej niespotykaną w wioskach.
  • W Maniowach działa od niedawna fabryka armatek śnieżnych
  • Na parafialnym cmentarzu mieści się drewniany kościółek wybudowany w XVIII wieku. Kaplica została przeniesiona ze starej miejscowości i wybudowana od nowa.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014-03-09]. s. według wyboru.
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  4. Andrzej Niemiec, Maniowy 650 lat Parafii, 2004, ISBN 83-920918-0-9.
  5. Czas 1860 nr 88 (17.04)
  6. Andrzej Niemiec, Maniowy 650 lat Parafii, 2004.