Marcelino Crisologo
.jpg)
| |
| Data urodzenia |
11 listopada 1844 |
|---|---|
| Data śmierci |
5 lipca 1927 |
| Zawód, zajęcie |
polityk, pisarz |
Marcelino Crisologo (ur. 11 listopada 1844, zm. 5 lipca 1927) – filipiński polityk i pisarz.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 11 listopada 1844 w Vigan w prowincji Ilocos Sur, jako syn Januaria Crisologo oraz Eusebii Pecson[1]. Studiował prawo na manilskim Uniwersytecie Świętego Tomasza. Pracował w zawodzie, prowadził prywatną praktykę w rodzinnym mieście. Był także zatrudniony jako notariusz w kurii biskupiej Nowej Segowii[2]. Na tym stanowisku starał się bronić rodzimego filipińskiego duchowieństwa przed atakami przybyłych z Hiszpanii zakonników. W 1872 założył miasto Salcedo w prowincji Ilocos Sur[1].
Uczestnik rewolucji filipińskiej z 1896. Wybrano go w skład Kongresu z Malolos[3]. Był też jednym z sygnatariuszy konstytucji pierwszej republiki. Po zajęciu Filipin przez Amerykanów oraz ustanowieniu administracji cywilnej na archipelagu został mianowany przez zdobywców gubernatorem rodzinnej prowincji (1901). W 1904 wszedł w skład delegacji filipińskiej na wystawę światową w Saint Louis. Po odejściu z polityki poświęcił się aktywności kulturalnej. Istotny przedstawiciel literatury tworzonej w języku iloko, wprowadził do niej odpowiednik tagalskiego pojedynku poetyckiego, tak zwanego balagtasanu[4][5]. Mecenas oraz twórca orkiestr i zespołów muzycznych. Sztuki teatralne oraz zarzuele jego autorstwa na stale wpisały się w kulturę regionu, również współcześnie wystawia się je podczas obchodów tradycyjnych świąt w prowincji Ilocos Sur. Wśród istotnych utworów Crisologo wymienia się Don Calixtofano de la Kota: Caballero de la Luna, sztukę stanowiącą twórczą adaptację przygód Don Kichota, Maysa a Candidato, opowiadającą o desperackich staraniach kandydatów w lokalnych wyborach o zaskarbienie sobie przychylności wyborców czy wreszcie, uznawaną za najsłynniejszą w dorobku pisarza Natakneng a Panagsalisal. Opowiada ona o dżentelmeńskich zalotach dwóch oficerów armii filipińskiej oraz ich staraniach o rękę pięknej kobiety z prowincji La Union[1].
Zmarł 5 lipca 1927 w Vigan[2][4]. Imię Marcelino Crisologo nosi jedna z ulic w jego rodzinnym mieście[6]. Jego relatywnie krótka kariera polityczna położyła podwaliny pod aktywność publiczną całego klanu Crisologo[3]. Poślubił Felipę Fiorentino, doczekał się z nią pięciorga dzieci[1]. Był krewnym oraz opiekunem polityka, dziennikarza oraz związkowca Isabelo de los Reyesa[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Nicanor G. Tiongson: Crisologo, Mena Pecson. [w:] CCP Encyclopedia of Philippine Art Digital Edition [on-line]. epa.culturalcenter.gov.ph. [dostęp 2025-08-14]. (ang.).
- ↑ a b Mena Crisologo (1844–1927). [w:] National Historical Commission of the Philippines [on-line]. philhistoricsites.nhcp.gov.ph. [dostęp 2025-07-29]. (tagalski).
- ↑ a b Xiao Chua: XIAO TIME, 23 October 2013: PAGPATAY KAY CONG. FLORO CRISOLOGO SA LOOB NG KATEDRAL NG VIGAN. [w:] It's Xiao Time [on-line]. xiaochua.net, 2013-10-23. [dostęp 2025-07-29]. (tagalski).
- ↑ a b Quirino 1995 ↓, s. 63.
- ↑ Reyes Churchill 2021 ↓, s. 32-33.
- ↑ Ang Kasaysayan ng Pamosong Calle Crisologo sa Vigan City, Ilocos Sur. [w:] Boses Ti Amianan [on-line]. bosestiamianan.com, 2022-10-03. [dostęp 2025-07-29]. (tagalski).
- ↑ Talambuhay ni Isabelo de los Reyes. [w:] Pinoy Edition [on-line]. pinoyedition.com. [dostęp 2025-07-29]. (tagalski).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Carlos Quirino: Who’s who in Philippine History. Manila: Tahanan Books, 1995. ISBN 978-971-630-046-8.
- Institusyonalisasyon ng Araling Filipinas Pagtuturo, Pagsasaliksik, Paglalathala, at Pagpapalitang Akademiko. W: Bernadita Reyes Churchill: Pagbabalik, Pagbabantayog sa Filipino: Antolohiya ng mga Pilìng Saliksik sa Pandaigdigang Kongreso sa Araling Filipinas sa Wikang Filipino. Galileo S. Zafra, Apolonio B. Chua (red.). Maynila: Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining, Philippine Cultural Education Program, Komisyon sa Wikag Filipino, 2021. ISBN 978-621-450-049-9.
- National Historical Institute: Historical Calendar (1521-1996). Manila: National Historical Institute, 1996.