Marcin Badeni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marcin Badeni, fot. malarskiego portretu, ok. 1885 r.
Marcin Badeni
Herb
herbu Bończa
Rodzina Badeni
Data urodzenia 1751
Data śmierci 29 września 1824
Ojciec Sebastian Badeni
Matka Marianna Lisowska
Żona

Marianna Wawrzecka

Dzieci

Sebastian Badeni

Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)
Pałac Badenich w Bejscach

Marcin Badeni herbu Bończa (ur. 1751[1], zm. 29 września 1824) – członek Rady Generalnej Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego w 1812 roku[2], polski mąż stanu okresu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, działacz gospodarczy, szambelan Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był dyrektorem III kancelarii przybocznej króla, wybrany komisarzem Komisji Policji Obojga Narodów w 1791 roku[3], członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej[4]. W 1790 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[5].

Członek Komisji Dyrekcji Biletów Kasowych Księstwa Warszawskiego w latach 1810–1813[6]. Radca Rady Stanu Księstwa Warszawskiego w 1811 roku[7], dyrektor generalny Dyrekcji Dóbr i Lasów Narodowych w 1811 roku[8].

Senator-wojewoda Królestwa Kongresowego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Kongresowego w 1819 roku[9]. Minister sprawiedliwości (1820), dyrektor kancelarii Stanisława Augusta Poniatowskiego. Do grona osób, z którymi utrzymywał bliskie kontakty, zaliczali się Franciszek Karpiński, Kajetan Koźmian, Julian Ursyn Niemcewicz, Stanisław Staszic.

Jego nazwisko stało się synonimem ogłady towarzyskiej, gdyż znany był z poczucia humoru i umiejętności taktownego zachowania. Trafnie też ocenił Dekret grudniowy znoszący chłopską niewolę, cytat.

Quote-alpha.png
takowe nadanie wolności bez własności ściągało wprawdzie kajdany, lecz zarazem i buty

[10].

Swoją działalnością w rodzinnych dobrach stał się symbolem gospodarności. Znane jest przysłowie: „Kto ma Bejsce, Podolany, może siadać między pany. Kto ma Bejsce, ma dobre miejsce”.

Pochodził z rodziny szlacheckiej Badenich, był synem Sebastiana, sędziego, i Marianny Lisowskiej[11]. Żoną Marcina była Marianna Wawrzecka (1762-1824)siostra generała Tomasza Wawrzeckiego. Jego synem był Sebastian Badeni. W kaplicy w rodzinnych Bejscach[12] znajduje się urna z jego sercem.

W 1818 odznaczony Orderem Orła Białego[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polski Słownik Biograficzny daje „połowę XVIII w.”.
  2. "Gazeta Warszawska" 30 VI 1812 r., nr 52, s. 913.
  3. Volumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 289.
  4. Adam Skałkowski, Towarzystwo przyjaciół Konstytucji 3 maja, Kórnik, 1930, s. 67.
  5. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 200.
  6. Wojciech Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998, s. 27.
  7. Kalendarzyk Polityczny Chronologiczny i Historyczny na rok pański 1811 z Magistraturami Kraiowemi, Warszawa 1811, s. 86.
  8. Kalendarzyk Polityczny Chronologiczny i Historyczny na rok pański 1811 z Magistraturami Kraiowemi, Warszawa 1811, s. 149.
  9. Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 587.
  10. Kazimierz Deczyński, Pamiętnik chłopa-nauczyciela. Warszawa 1949, s. VI.
  11. Drzewo genealogiczne.
  12. Bejsce.
  13. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 285.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]