Marek Belka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marek Belka
Marek Belka NBP.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1952
Łódź
Prezes Rady Ministrów
Okres od 2 maja 2004
do 31 października 2005
Poprzednik Leszek Miller
Następca Kazimierz Marcinkiewicz
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres od 4 lutego 1997
do 31 października 1997
Poprzednik Grzegorz Kołodko
Następca Leszek Balcerowicz
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres od 19 października 2001
do 6 lipca 2002
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Poprzednik Halina Wasilewska-Trenkner[1]
Następca Grzegorz Kołodko
Minister sportu
Okres od 1 września 2005
do 31 października 2005
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Następca Tomasz Lipiec
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Okres od 11 czerwca 2010
do 21 czerwca 2016
Poprzednik Piotr Wiesiołek (p.o.)[2]
Następca Adam Glapiński
Odznaczenia
Odznaka Honorowa „Bene Merito” Krzyż Oficerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) ROU Rib Ordinul Național Pentru Merit civil.png
Marek Belka podczas konferencji prasowej po posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej

Marek Marian Belka i (ur. 9 stycznia 1952 w Łodzi) – polski ekonomista i polityk, profesor nauk ekonomicznych, nauczyciel akademicki, urzędnik w międzynarodowych instytucjach finansowych.

W 1997 i w latach 2001–2002 wicepremier i minister finansów, w latach 2004–2005 prezes Rady Ministrów, w latach 2010–2016 prezes Narodowego Banku Polskiego.

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj]

Edukację szkolną rozpoczął rok wcześniej, od razu od drugiej klasy szkoły podstawowej. Maturę zdał w wieku 16 lat[3] w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi. W 1972 ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Łódzkim, po których podjął pracę w Katedrze Ekonomii na tej uczelni początkowo na stanowisku asystenta. W 1978 uzyskał stopień naukowy doktora, w 1986 habilitował się. W 1994 otrzymał tytuł profesora nauk ekonomicznych.

W latach 1978–1979 i 1985–1986 odbywał długoterminowe staże w Uniwersytecie Columbia i Uniwersytecie w Chicago, zaś w 1990 przebywał na krótkim stażu w London School of Economics. Od 1986 pozostaje równolegle związany z Instytutem Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. W latach 1993–1997 pełnił funkcję dyrektora tej jednostki. Podejmował również współpracę z prywatnymi wyższymi uczelniami, m.in. z Wyższą Szkołą Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi.

Opublikował ponad 100 prac naukowych, poświęconych głównie teorii pieniądza oraz polityce antyinflacyjnej w krajach rozwijających się. Specjalizuje się w zakresie ekonomii stosowanej oraz współczesnej myśli ekonomicznej. W latach 2011–2015 członek Komitetu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk[4].

Działalność publiczna[edytuj]

Działalność do 1997[edytuj]

W okresie PRL działał w Zrzeszeniu Studentów Polskich[5], Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej i PZPR[6] (sekretarz komitetu uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Łódzkim w Łodzi[7]).

W 1990 został doradcą i konsultantem w Ministerstwie Finansów, a następnie Ministerstwie Przekształceń Własnościowych i Centralnym Urzędzie Planowania. W 1996 objął stanowisko konsultanta Banku Światowego. Równolegle, w latach 1994–1996, był wiceprzewodniczącym Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów, a następnie doradcą ekonomicznym prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Działalność w latach 1997–2004[edytuj]

W lutym 1997 został powołany na funkcje wicepremiera oraz ministra finansów w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza, zastępując w nim Grzegorza Kołodkę. Stanowiska te zajmował do października 1997, kiedy ustąpił z urzędu razem z całym rządem po przegranych przez SLD wyborach parlamentarnych.

W październiku 2001 został ponownie wicepremierem i ministrem finansów, tym razem w rządzie Leszka Millera. W okresie swojego urzędowania wprowadził podatek od dochodów kapitałowych, nazwany później „podatkiem Belki”. Jeszcze w trakcie kampanii wyborczej zapowiadał ograniczenia wydatków socjalnych; zarzucano mu później, iż tymi wypowiedziami przyczynił się do słabszego wyniku koalicji SLD-UP w wyborach parlamentarnych. Z rządu odszedł z dniem 6 lipca 2002.

Od czerwca do października 2003 pełnił funkcję szefa koalicyjnej Rady Koordynacji Międzynarodowej w Iraku. Od listopada 2003 do kwietnia 2004 był dyrektorem ds. polityki gospodarczej w Tymczasowych Władzach Koalicyjnych w Iraku, odpowiedzialnym za reformę walutową, stworzenie nowego systemu bankowego i nadzór nad gospodarką.

Był związany z Sojuszem Lewicy Demokratycznej, do partii formalnie należał w latach 1999–2005.

Prezes Rady Ministrów[edytuj]

Marek Belka ze swoim poprzednikiem na stanowisku premiera, Leszkiem Millerem
Zmiana w składzie rządu w Pałacu Prezydenckim 30 marca 2005. Od lewej: premier Marek Belka, odchodzący minister Jerzy Hausner, prezydent Aleksander Kwaśniewski, nowo mianowany minister Jacek Piechota

W kwietniu 2004 został zgłoszony jako prezydencki kandydat na następcę premiera Leszka Millera. 2 maja 2004 Aleksander Kwaśniewski oficjalnie powołał go na urząd Prezesa Rady Ministrów oraz przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej i dokonał zaprzysiężenia jego pierwszego gabinetu. Marek Belka wygłosił exposé w dniu 14 maja, nie uzyskał jednak w Sejmie wotum zaufania[8].

W tak zwanym drugim kroku, mimo przekładania terminów, nie został przez Sejm zgłoszony żaden kandydat. 11 czerwca 2004 prezydent po raz drugi desygnował i powołał Marka Belkę na premiera. 24 czerwca stosunkiem głosów 236:216 Sejm zatwierdził go na tym stanowisku, udzielając wotum zaufania[9]. 15 października 2004 Sejm udzielił ponownego wotum zaufania jego drugiemu rządowi, stosunkiem głosów 234:218[10]. 25 kwietnia 2005, w wyniku dymisji ministra środowiska Jerzego Swatonia, Marek Belka przejął jego obowiązki, zostając p.o. ministra środowiska. 6 maja 2005 wraz z gabinetem podał się do dymisji, po nieprzegłosowaniu w Sejmie uchwały o skróceniu kadencji, jednak prezydent Aleksander Kwaśniewski dymisji nie przyjął. 1 września 2005 Marek Belka został również ministrem sportu po wydzieleniu tego resortu z Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Wiosną 2005 zadeklarował gotowość do poparcia Partii Demokratycznej oraz uczestniczył w kilku jej spotkaniach. W sierpniu poparł kandydaturę Henryki Bochniarz w wyborach prezydenckich, w wyborach parlamentarnych bez powodzenia kandydował do Sejmu z pierwszego miejsca na liście Partii Demokratycznej w okręgu łódzkim. Nie został jednak członkiem tego ugrupowania.

19 października na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji złożył dymisję. Pełnił obowiązki premiera do czasu powołania nowej Rady Ministrów 31 października 2005.

Działalność od 2005[edytuj]

27 grudnia 2005 został mianowany na stanowisko sekretarza wykonawczego Komisji Gospodarczej ONZ ds. Europy (UNECE); obowiązki na tym stanowisku objął z początkiem 2006. Następnie, w styczniu 2009, został dyrektorem Departamentu Europejskiego Międzynarodowego Funduszu Walutowego[11].

27 maja 2010 tymczasowo wykonujący obowiązki Prezydenta RP Bronisław Komorowski wyznaczył go na kandydata na urząd Prezesa NBP[12]. Po ogłoszeniu decyzji o kandydowaniu Marek Belka ustąpił ze stanowiska dyrektora Departamentu Europejskiego MFW[13][14]. 10 czerwca 2010 Sejm VI kadencji wybrał go na stanowisko Prezesa Narodowego Banku Polskiego[15], a dzień później – po złożeniu przysięgi – Marek Belka objął urząd.

W czerwcu 2014 tygodnik „Wprost” ujawnił nielegalnie nagraną rozmowę z lipca 2013 pomiędzy Bartłomiejem Sienkiewiczem a Markiem Belką i Sławomirem Cytryckim, której przedmiotem były m.in. zmiany w ustawie o NBP i ewentualna zmiana ministra finansów[16].

21 czerwca 2016 zakończył urzędowanie na stanowisku prezesa NBP. W sierpniu tego samego roku Marek Belka został niezależnym członkiem rady dyrektorów funduszu nieruchomościowego Echo Polska Properties[17].

Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody[edytuj]

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Doktryna ekonomiczno-społeczna Miltona Friedmana, 1986
  • Dynamika transformacji polskiej gospodarki (red.), 1997
  • Ekonomia stosowana. Podręcznik do przedmiotu podstawy przedsiębiorczości (współautor), 2003
  • Elementarne zagadnienia ekonomii (współautor), 1996
  • Niektóre problemy współczesnej zachodniej myśli ekonomicznej (red.), 1998
  • Polska transformacja w perspektywie integracji europejskiej (współautor), 1996
  • Reaganomika. Sukces czy porażka?, 1991
  • Selfie, 2016

Przypisy

  1. Halina Wasilewska-Trenkner zajmowała wyłącznie stanowisko ministra finansów.
  2. Po śmierci Sławomira Skrzypka w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku.
  3. Profesor w leasingu. polityka.pl, 9 lutego 2002. [dostęp 11 czerwca 2010].
  4. Prezydium. kne.pan.pl. [dostęp 2015-10-31].
  5. Zarys historii ZSP. iars.pl. [dostęp 10 września 2014].
  6. Nowy minister finansów Marek Belka. bankier.pl, 20 września 2001. [dostęp 28 maja 2010].
  7. Byliśmy, a jakby nas nie było... – cd. iars.pl. [dostęp 12 października 2012].
  8. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  9. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  10. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-18].
  11. Marek Belka przeszedł do MFW. dziennik.pl, 15 stycznia 2009. [dostęp 12 lipca 2010].
  12. Komorowski: Marek Belka kandydatem na prezesa NBP. gazeta.pl, 28 maja 2010. [dostęp 28 maja 2010].
  13. Marek Belka ustąpił z funkcji dyrektora w MFW. forsal.pl, 27 maja 2010. [dostęp 28 maja 2010].
  14. druk sejmowy nr 3089 z 27 maja 2010
  15. Marek Belka został nowym prezesem NBP. forsal.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 10 czerwca 2010].
  16. Handel głową Rostowskiego. wprost.pl, 14 czerwca 2014. [dostęp 26 czerwca 2014].
  17. Marek Belka w funduszu nieruchomościowym inwestującym m.in. w Warszawie. wyborcza.biz, 11 sierpnia 2016. [dostęp 15 sierpnia 2016].
  18. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). grybauskaite.is.lt. [dostęp 28 marca 2011].
  19. Cetăţeni străini (Dekret 488/2013) (rum.). presidency.ro. [dostęp 2014-02-06].
  20. Uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych z okazji Dnia Służby Zagranicznej. msz.gov.pl, 17 listopada 2010. [dostęp 17 listopada 2010].
  21. Marek Belka doktorem h.c. Uniwersytetu Ekonomicznego. gazeta.pl, 28 września 2011. [dostęp 28 września 2011].
  22. Laureaci z poprzednich edycji. polishmarket.com.pl. [dostęp 4 grudnia 2015].
  23. Belka z wyróżnieniem. parkiet.com, 18 października 2013. [dostęp 18 października 2013].

Bibliografia[edytuj]