Marek Halter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marek Halter (1991)

Marek Halter (ur. 27 stycznia 1936 w Warszawie) – polsko-francuski powieściopisarz i malarz żydowskiego pochodzenia, uznany autorytet w dziedzinie obrony praw człowieka[1], orędownik dialogu polsko-żydowskiego.

Biografia[edytuj]

Urodził się w Warszawie w żydowskiej rodzinie drukarzy[2]. Podczas II wojny światowej, w 1940 roku dzięki pomocy polskiej rodziny, wraz z rodzicami uciekł z warszawskiego getta do Związku Radzieckiego[3], spędzając resztę wojny w Rosji i później w Kokandzie w Uzbekistanie. Tam, aby przeżyć i ocalić chorych rodziców, wkupił się w łaski młodocianych chuliganów, którym w zamian za żywność opowiadał historie zapamiętane z wczesnego dzieciństwa, głównie oparte na Biblii i prozie Aleksandra Dumasa[1].

W 1946 roku wraz z rodziną jako repatriant wrócił do Polski. W 1950 roku Halterowie wyemigrowali do Francji i zamieszkali w Paryżu. Tam podjął studia plastyczne w l'Ecole Nationale des Beaux Arts, po ukończeniu których pracował jako malarz. Jego prace zostały wystawione na kilku międzynarodowych wystawach. Zarobione pieniądze przeznaczył na utworzenie – m.in. z Günterem Grassem, Elie Wieselem i Hanną Arendt – Międzynarodowego Komitetu ds. Pokoju na Bliskim Wschodzie, któremu przewodniczył w latach 19671973[1]. W tym czasie wraz z żoną Clarą wydawał periodyk Les Elements, poświęcony problemom Bliskiego Wschodu.

W latach 70. zaczął się angażować w obronę praw człowieka i walkę z przejawami totalitaryzmu[1]. Stanął na czele Instytutu Andrieja Sacharowa oraz Międzynarodowego Instytutu Kultury Żydowskiej; był jednym z założycieli organizacji SOS Rasizm; aktywnie działa w Fundacji Abbé Pierre’a[1]. Jest aktywnym orędownikiem dialogu polsko-żydowskiego[2]. Jako pierwszy pokazał światowej opinii publicznej rolę, jaką odegrała Irena Sendlerowa. Wydobył i pokazał postawę polskich zakonnic, ratujących żydowskie dzieci, ocalił też wspomnienia Jana Pawła II dotyczące okresu Holokaustu[1]. Był też jednym z pierwszych, którzy na Zachodzie pomagali powstającej w 1980 roku Solidarności. Przemycił wówczas do Gdańska nadajnik radiowy, dzięki któremu Lech Wałęsa wzywał do strajku[4]. W 1991 roku zorganizował francuski college w Moskwie.

Publikuje w licznych gazetach, m.in. w Libération, Paris Match, Die Welt, El País, The Jerusalem Post, The Forward, La Repubblica, Expressen i innych.

Twórczość[edytuj]

Marek Halter zadebiutował w 1976 roku powieścią Le Fou et les rois. Jest autorem ponad dwudziestu książek, powieści i esejów, których centralnym tematem są historia i przeznaczenie narodu żydowskiego. W każdą ze swych książek wplata wątki polskie, podkreślając rolę, jaką w rozwoju kultury żydowskiej odegrała Polska i jak wielkim heroizmem w ratowaniu Żydów wykazywali się Polacy podczas II wojny światowej[1]. W swoich książkach nawołuje do pojednania między chrześcijanami a wyznawcami judaizmu, Arabami a Żydami, podkreślając fakt, że wszyscy oni są dziećmi Abrahama[2]. Motywem wiodącym jest dla niego pamięć, którą uznaje za źródło wszelkiej nauki i wszelkich ludzkich zachowań[1].

W Polsce dotychczas ukazało się kilka jego pozycji, wydanych głównie przez wydawnictwo Prószyński i S-ka:

a także: Wariat i Królowie, Mesjasz i Tajemnice Jerozolimy

Odznaczenia[edytuj]

W 2008 roku został odznaczony w Paryżu Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” za szerzenie tolerancji między narodami, w tym zwłaszcza pojednania polsko-żydowskiego[2][4].

Przypisy

  1. a b c d e f g h Marek Halter z wizytą w Polsce. ekai.pl, 11 stycznia 2009. [dostęp 2013-01-23].
  2. a b c d Anna Rzeczycka: Polski medal dla Marka Haltera (pol.). rfi.fr, 31 stycznia 2008. [dostęp 2013-01-23].
  3. Zdaniem Michała Borwicza, w autobiografii Haltera jest wiele nieścisłości. Po jej opublikowaniu Borwicz zareagował na łamach "Kultury", pisząc m.in., że Halter nigdy nie widział getta warszawskiego, ponieważ powstało ono już po wyjeździe jego rodziny z miasta, że ojciec Haltera nigdy nie próbował wstąpić do partyzantki, że jego dziad nie współpracował z prasą podziemną getta. – zob. Michal Borwicz, Marek Halter i jego "Księga Abrahama", "Kultura" 1986/11/470.
  4. a b Marek Halter odznaczony medalem "Gloria Artis". wiadomosci.wp.pl, 28 stycznia 2008. [dostęp 2013-01-23].
  5. Ewangelia według Marii, matki Jezusa. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  6. Lila. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  7. Sefora. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  8. Sara. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  9. Chazarski wiatr. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].
  10. Judaizm. ksiazki.wp.pl. [dostęp 2014-03-05].

Linki zewnętrzne[edytuj]