Marga Klompé

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marga Klompé
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1912
Arnhem
Data i miejsce śmierci 28 października 1986
Haga
Minister Edukacji, Rekreacji i Pracy Społecznej
Okres od 22 listopada 1966
do 6 lipca 1971
Przynależność polityczna Katolicka Partia Ludowa
Poprzednik Maarten Vrolijk
Następca Piet Engels
Minister Edukacji, Sztuki i Nauki
Okres od 23 kwietnia 1963
do 24 lipca 1963
Przynależność polityczna Katolicka Partia Ludowa
Poprzednik Jo Cals
Następca Theo Bot
Minister Edukacji, Sztuki i Nauki (ad interim)
Okres od 7 listopada 1961
do 4 lutego 1962
Przynależność polityczna Katolicka Partia Ludowa
Poprzednik Jo Cals
Następca Jo Cals
Minister Pracy Społecznej
Okres od 13 października 1956
do 24 lipca 1963
Przynależność polityczna Katolicka Partia Ludowa
Poprzednik Frans-Jozef van Thiel
Następca Jo Schouwenaar-Franssen
Poseł do parlamentu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali
Okres od 10 września 1952
do 17 października 1956
Przynależność polityczna Europejska Partia Ludowa
Odznaczenia
NLD Order of Orange-Nassau - Knight Grand Cross BAR.png Flag of the Netherlands.svg
Marga Klompé i Gerard Veldkamp w parlamencie podczas debaty nad Ustawą o Pomocy Ogólnej, 1963

Marga Klompé właśc. Margaretha Albertina Maria Klompé (ur. 16 sierpnia 1912 w Arnhem, zm. 28 października 1986 w Haga) – holenderska polityk Katolickiej Partii Ludowej (hol. Katholieke Volkspartij), minister pracy społecznej (1966–1971, 1956–1963), wielokrotna minister edukacji ad interim (1963, 1961–1962) – pierwsza kobieta na stanowisku ministra w Holandii (1956).

Jako wówczas jedyna kobieta zasiadała w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy (1949–1956) i w parlamencie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (1952–1956).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Margaretha Albertina Maria Klompé urodziła się 16 sierpnia 1912 roku w Arnhem[1]. Była córką Joannesa Petrusa Marii Klompé (1884–1954), właściciela firmy papierniczej i Ursuli Marii Josephy Aloijsii Verdang (1884–1966)[1].

Po ukończeniu szkoły w Arnhem w 1929 roku rozpoczęła studia chemiczne na uniwersytecie w Utrechcie, które po trzech latach zmuszona była przerwać z uwagi na złą sytuację finansową rodziny[2]. Choroba psychiczna ojca uniemożliwiła mu utrzymanie rodziny[1].

Po złożeniu egzaminu nauczycielskiego rozpoczęła pracę w katolickiej szkole średniej dla dziewcząt „Mater Dei” w Nijmegen[2] a następnie w Notre Dame des Anges w Ubbergen[1]. W zawodzie nauczyciela przepracowała w sumie siedemnaście lat[1].

Wkrótce ponownie podjęła studia, które ukończyła w 1936 roku, a następnie napisała pracę doktorską pod kierunkiem Hugo Rudolpha Kruyta (1882–1959) i w 1941 roku uzyskała tytuł doktora nauk chemicznych[2]. Rok później podjęła studia doktoranckie z zakresu fizyki, które zarzuciła na rzecz studiów medycznych[2]. Studia te musiała przerwać, ponieważ podczas okupacji niemieckiej uniwersytet został zamknięty[2].

Podczas wojny Klompé jako członek korpusu ochotniczek (hol. Unie van Vrijwilligers) była zaangażowana w pomoc rannym żołnierzom podczas walk o Grebbeberg w trakcie niemieckiej kampanii holenderskiej w 1940 roku[2][1]. Od 1941 roku działała jako kurier pod pseudonimem Dr Meerbergen, pracując m.in. dla działającego w opozycji arcybiskupa Johannesa de Jonga (1885–1955)[2]. W 1943 roku została wiceprezesem unii korpusów ochotniczek (hol. Unie van Vrouwelijke Vrijwilligers – UVV) i funkcję tę sprawowała przez 10 lat[2]. Pomagała podczas ewakuacji Arnhem w 1944 roku, a następnie ukrywała się w Otterlo i w Apeldoorn[2]. Po wyzwoleniu Arnhem zaangażowała się w życie publiczne[2].

W 1945 roku wstąpiła do Niderlandzkiego Ruchu Ludowego (hol. Nederlandse Volksbeweging). Następnie rozważała wstąpienie do powstałej w 1946 roku na bazie ruchu Partii Pracy (hol. Partij van de Arbeid – PVDA), jednak z uwagi na jej bliskość z dawną Socjaldemokratyczną Partią Pracy (hol. Sociaal-Democratische Arbeiderspartij) zdecydowała się na Katolicką Partię Ludową (hol. Katholieke Volkspartij)[2]. Klompé została również członkiem Stowarzyszenia Kobiet z Wykształceniem Akademickim (VVAO) (hol. Vereniging van Vrouwen met Academische Opleiding – VVAO) i zaangażowała się w działalność Holenderskiego Komitetu Kobiet (hol. Nederlandse Vrouwen Comité – NVC)[1].

Rozczarowana wynikiem wyborów w 1946 roku, w których żadnej kobiecie nie udało się uzyskać mandatu do parlamentu, w 1947 roku wraz z przyjacielem Wally'm van Lanschotem założyła organizację Roomsch Katholiek Vrouwendispuut, by mobilizować kobiety do aktywnego uczestnictwa w życiu politycznym kraju[2]. Klompé została szefową organizacji i funkcję tę sprawowała do 1950 roku[2]. Utrzymywała bliskie kontakty z innymi organizacjami kobiecymi i w 1947 roku za wstawiennictwem NVC[1] otrzymała miejsce w delegacji holenderskiej na pierwsze posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych[2]. Wówczas inni katoliccy członkowie delegacji – poseł do Tweede Kamer Maan Sassen (1911–1995) i członek Eerste Kamer Leo Beaufort (1890–1965) – zaczęli namawiać ją, by sama kandydowała w wyborach parlamentarnych[2]. Niechętnie się zgodziła, nalegając na dalsze miejsce na liście[1]. Nie zdobyła mandatu, lecz wkrótce uzyskała miejsce w parlamencie, zastępując Sassena, który objął funkcję ministra terytoriów zamorskich[2]. W parlamencie zajmowała się polityką zagraniczną[2]. Była posłem od 12 sierpnia 1948 do 13 października 1956 roku[3]. W latach 1949–1956 – jako jedyna kobieta[1] – zasiadała w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy[2]. W latach 1952–1956 – również jako jedyna kobieta[1] – zasiadała w parlamencie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali[2]. Prasa nazywała ją wówczas „Miss Europe”[1].

13 października 1956 roku została mianowana ministrem pracy społecznej w czwartym rządzie Willema Dreesa (1886–1988) – była pierwszą kobietą w historii Holandii na stanowisku ministra[2][3][1]. W okresach od 7 listopada 1961 do 4 lutego 1962 roku i od 23 kwietnia 1963 do czerwca 1963 roku pełniła również funkcję ministra edukacji, sztuki i nauki w zastępstwie za chorego Calsa[3]. Pod koniec kadencji udało jej się doprowadzić do przyjęcia przez parlament Ustawy o Pomocy Ogólnej (1963)[3], co uznawała za swoje największe osiągnięcie[2]. O nowym prawie mówiła, że było to „wielkie przejście od łaski do sprawiedliwości”[2]. Funkcję ministra sprawowała do 24 lipca 1963 roku[3].

Po wygranych wyborach w 1963 roku nie chciała już pełnić funkcji w rządzie i pozostała regularnym posłem[2]. W parlamencie zasiadała od 2 lipca 1963 do 22 listopada 1966 roku[3]. Podczas tzw. Nocy Schmelzera z 13 na 14 października 1966 roku zagłosowała w interesie jedności partii przeciwko rządowi swojego przyjaciela Jo Calsa (1914–1971)[2]. Po wielokrotnych namowach nowego premiera Jelle Zijlstry (1918–2001) objęła w końcu w 1966 roku funkcję ministra kultury, rekreacji i pracy społecznej, z której zrezygnowała po kilku miesiącach[2].

Po kolejnych wygranych wyborach w 1967 roku jej partia promowała ją na stanowisko premiera, które Klompé odrzuciła z uwagi na brak wystarczającej wiedzy z zakresu finansów i gospodarki[1] – premierem został Piet de Jong (1915–2016). Od 23 lutego 1967 do 5 kwietnia 1967 roku Klompé zasiadala w parlamencie[3], po czym ponownie objęła funkcję ministra kultury, rekreacji i pracy społecznej[2], którą sprawowała do 6 lipca 1971 roku[3].

W 1971 roku odeszła z polityki i poświęciła się pracy w organizacjach kościoła katolickiego na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, gdzie udziela się już wcześniej[2]. Od 1967 roku pracowała w Papieskiej Radzie Iustitia et Pax[2]. Pracowała również dla holenderskiej Rady Biskupów i Konferencji Episkopatu[2].

Klompé zmarła po długiej chorobie 28 października 1986 roku w rodzinnej Hadze[1]. Nigdy nie wyszła za mąż i nie miała dzieci[2].

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Mostert 2017 ↓.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae Bosmans 2013 ↓.
  3. a b c d e f g h Parlement.com ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]