Maria Andegaweńska

Maria Andegaweńska
	; Litografia Josefa Kriehubera według rysunku Moritza von Schwinda
	Król Węgier
Okres	od 11 września 1382; do 1385
Poprzednik	Ludwik Węgierski
Następca	Karol II
	Król Węgier
Okres	od 1386; do 17 maja 1395
Poprzednik	Karol II
Następca	Zygmunt Luksemburski
	Dane biograficzne
Dynastia	Andegawenowie
Data i miejsce urodzenia	1371 ; Buda
Data śmierci	17 maja 1395
Miejsce spoczynku	katedra w Wielkim Waradynie
Ojciec	Ludwik Węgierski
Matka	Elżbieta Bośniaczka
Rodzeństwo	Jadwiga Andegaweńska; Katarzyna Andegaweńska; Maria
Mąż	Zygmunt Luksemburski; od październik 1385; do 17 maja 1395
Dzieci	Nieznany z imienia syn
	Multimedia w Wikimedia Commons

Maria Andegaweńska (węg. Mária, chor. Marija, ur. w 1371, zm. 17 maja 1395) – królowa Węgier i Chorwacji od 1382, z krótką przerwą w latach 1385-1386. Koronowana na króla Węgier, pierwsza żona króla Zygmunta Luksemburskiego.

Życiorys

Była drugą córką króla Polski i Węgier Ludwika Węgierskiego oraz Elżbiety Bośniaczki. Miała dwie siostry: starszą – Katarzynę oraz młodszą – Jadwigę.

W 1372 r. Ludwik rozpoczął negocjacje z cesarzem Karolem IV w sprawie zaręczyn Marii z synem cesarza, Zygmuntem Luksemburskim. Babka Marii, Elżbieta Łokietkówna, była niechętna temu mariażowi, ale ostatecznie ustąpiła w tej kwestii i zaręczyny odbyły się w 1373 r.^[1.1] Maria i Zygmunt byli spokrewnieni – Zygmunt był prawnukiem króla Polski Kazimierza Wielkiego a ojciec Marii był jego siostrzeńcem i jednocześnie jego następcą na polskim tronie. Siostra Marii Jadwiga miała poślubić Wilhelma Habsburga^[2].

Ludwik, wobec braku męskich potomków, starał się zapewnić córkom dziedziczenie w Polsce i na Węgrzech. Początkowo Katarzyna miała zostać królową Polski, a Maria została przeznaczona na dziedziczkę korony węgierskiej. Śmierć Katarzyny w 1378 r. pokrzyżowała te plany. W takiej sytuacji Ludwik chciał na oba trony przeznaczyć Marię, jednak ostatecznie w 1379 r. ustalono, że Maria dziedziczy tron Polski, a Jadwiga – Węgier. W 1379 r. w Koszycach polscy delegaci złożyli hołd Marii jako przyszłej władczyni^[1.2].

W nocy z 10 na 11 września 1382 Ludwik I Wielki zmarł. Elżbieta Bośniaczka, która dotychczas żyła w cieniu teściowej (która zmarła pod koniec 1380 ) i męża, staje się pierwszoplanową postacią polityki polsko-węgierskiej. Zmienia decyzję męża i z jej rozkazu 17 września 1382 r. Maria została koronowana na króla Węgier^[1.3]. Z uwagi na niepełnoletność Marii rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki, która oficjalnie objęła funkcję regentki.

Tron w Polsce pozostał pusty, ponieważ panowie polscy nie zgadzali się na władcę, który ponownie rządziłby dwoma krajami. Domagano się od Elżbiety Bośniaczki, aby wysłała jedną z córek na stałe do Polski. Stało się to dopiero w drugiej połowie 1384 r. – Jadwiga wyruszyła do Krakowa na koronację.

Elżbieta Bośniaczka na początku 1384 r. próbowała zmienić plany zmarłego męża, tym razem co do wyboru męża dla Marii. Rozpoczęła negocjacje z królem Francji, aby jego syn, Ludwik Orleański, niedoszły mąż Katarzyny, poślubił Marię. W efekcie Zygmunt Luksemburski zwołał wojska na kampanię zbrojną przeciwko regentce^[1.4]. Poparcie dla Elżbiety na Węgrzech drastycznie spadało. W dodatku do przejęcia władzy na Węgrzech szykował się Karol III z Durazzo, który objął tron Neapolu po zamordowaniu Joanny I, odpowiedzialnej przed laty za śmierć wuja Marii – Andrzeja.

Sytuacja była coraz bardziej napięta i niebezpieczna. W październiku 1385 r. odbył się ślub Marii i Zygmunta, na który Elżbieta Bośniaczka w końcu wyraziła zgodę. Niedługo potem Zygmunt, być może przeczuwając niebezpieczeństwo, opuścił dwór królewski^[1.5].

W grudniu 1385 r. Karol III Durazzo strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II^[3]. Karol prawdopodobnie nie obawiał się Marii i Elżbiety, bądź też nie przypuszczał, że mają jeszcze jakichkolwiek stronników, gdyż tuż po koronacji odesłał do Neapolu swój orszak^[1.6]. Został zaatakowany na początku lutego, później został przewieziony do Wyszehradu. Zmarł na skutek odniesionych ran 24 lutego 1386 roku^[4]. O zaplanowanie skrytobójstwa oskarżano Elżbietę i jej głównego doradcę, Mikołaja z Gary.

Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką^[3]. Zygmunt wrócił na Węgry, walcząc o swoje prawa. Elżbieta i Maria spotkały się z nim i jego przyrodnim bratem Wacławem, królem Czech. Zawarto ugodę, w której wyrażono zgodę na dopełnienie małżeństwa Zygmunta i Marii. Wkrótce jednak Zygmunt opuścił Węgry z nieznanych przyczyn.

W czerwcu 1386 roku Elżbieta i Maria zawarły z Jadwigą, królową Polski i jej mężem, Władysławem Jagiełłą układ, w którym Polska zobowiązała się do udzielenia im pomocy^[5]. Latem tego roku władczynie chciały uciec do Polski, trasa uległa jednak zmianie i królowe salwowały się ucieczką na południe Węgier.

25 lipca 1386 r. orszak władczyń został zaatakowany przez zwolenników zamordowanego Karola^[1.6]. Maria wraz z matką zostały uwięzione w twierdzy Novigrad nad Morzem Adriatyckim. Zygmunt jesienią wkroczył na teren Węgier, jego siły były jednak niewystarczające. Maria wkrótce straciła matkę, która została uduszona na jej oczach w styczniu 1387 roku, co miało być ostrzeżeniem dla Zygmunta.

Podczas gdy Maria przebywała w zamknięciu, trwał spór o Ruś Czerwoną pomiędzy Polską a Węgrami. Władysław Opolczyk apelował do Rusinów, aby zachowali wierność wobec Królestwa Węgier i sprzeciwili się królowej Polski Jadwidze. Spotkanie dwóch armii określa się jako bitwa pod Stubnem, choć powieściopisarze woleli wiedzieć to jako wojnę dwóch sióstr, jednak w rzeczywistości żadna z nich nie brała czynnego udziału w walkach^[1.6]. Ruś ostatecznie została przyłączona do Polski.

Sytuacja w kraju nadal była niepewna. Formalny władca – Maria – przebywała uwięziona w twierdzy. Zygmunt Luksemburski został koronowany w marcu 1387 r.^[1.7]

Maria odzyskała wolność dopiero w czerwcu 1387 r. Uwolnił ją jeden z lokalnych możnowładców wspieranych przez wenecką flotę. Przez pewien czas po odzyskaniu wolności podpisywała dokumenty państwowe jako kobieta-król wraz z Zygmuntem, jednak nie trwało to długo. Nie miała żadnego wpływu na męża, tym bardziej w kwestiach politycznych. Maria zdołała tylko poprosić męża o ukaranie zabójcy jej matki i to dopiero po kilku latach^[1.7].

W 1392 r. na Węgrzech doszło do spotkania Marii z jej siostrą Jadwigą, królową Polski, w którym nie uczestniczył Zygmunt. Wtedy siostry widziały się ostatni raz, ponieważ zaplanowane na luty 1395 r. w Krakowie spotkanie nie odbyło się ze względu na sprzeciw męża Marii^[1.7].

Maria dopiero pod koniec 1394 r. zaszła w ciążę. 17 maja 1395 r. zmarła podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie Oradea)^[6].

4. Karol Robert
	2. Ludwik Węgierski
5. Elżbieta Łokietkówna
		1. Maria Andegaweńska
6. Stefan II Kotromanić
	3. Elżbieta Bośniaczka
7. Elżbieta kujawska

Przypisy

KamilK. Janicki KamilK., Damy polskiego imperium, 2017 .
1. ↑ S. 216.
2. ↑ S. 241-242.
3. ↑ S. 244-245.
4. ↑ S. 289.
5. ↑ S. 300-301.
6. 1 2 3 S. 321-323.
7. 1 2 3 S. 357-359.
↑ J. Dąbrowski, Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382, Kraków 2009, s. 303–304.
1 2 J. Nikodem, Jadwiga król Polski, Wrocław 2009, s. 248.
↑ PálP. Engel PálP., The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 2001, s. 198, ISBN 1-86064-061-3 .
↑ JarosławJ. Nikodem JarosławJ., Jadwiga. Król Polski, 2009, s. 240, ISBN 978-83-04-04978-9 .
↑ Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, ISBN 978-83-04-04978-9.

Bibliografia

Dąbrowski J., Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2009, ISBN 978-83-242-0917-0.
Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, ISBN 978-83-04-04978-9.

[Janicki2017-1] KamilK. Janicki KamilK., Damy polskiego imperium, 2017 .
↑ S. 216.

↑ S. 241-242.

↑ S. 244-245.

↑ S. 289.

↑ S. 300-301.

1 2 3 S. 321-323.

1 2 3 S. 357-359.

[2] S. 216.

[4] S. 241-242.

[5] S. 244-245.

[6] S. 289.

[7] S. 300-301.

[9] 1 2 3 S. 321-323.

[12] 1 2 3 S. 357-359.

[3] J. Dąbrowski, Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382, Kraków 2009, s. 303–304.

[Nikodem-8] 1 2 J. Nikodem, Jadwiga król Polski, Wrocław 2009, s. 248.

[10] PálP. Engel PálP., The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 2001, s. 198, ISBN 1-86064-061-3 .

[11] JarosławJ. Nikodem JarosławJ., Jadwiga. Król Polski, 2009, s. 240, ISBN 978-83-04-04978-9 .

[13] Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, ISBN 978-83-04-04978-9.

[2] S. 216.

[4] S. 241-242.

[5] S. 244-245.

[6] S. 289.

[7] S. 300-301.

[9] 1 2 3 S. 321-323.

[12] 1 2 3 S. 357-359.

[1.1]

[2]

[1.2]

[1.3]

[1.4]

[1.5]

[3]

[1.6]

[4]

[5]

[1.7]

[6]