Maria Dmochowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Dmochowska
Data i miejsce urodzenia 18 lipca 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 10 lutego 2017
Warszawa
Zawód polityk, lekarka
Alma Mater Akademia Medyczna w Łodzi
Stanowisko posłanka na Sejm X, I i II kadencji (1989–1997), wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej (2006–2012)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy

Maria Dmochowska z domu Lipska (ur. 18 lipca 1930 w Warszawie, zm. 10 lutego 2017 tamże[1]) – polska polityk, lekarka i urzędnik państwowy, w latach 2006–2012 wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, posłanka na Sejm X, I i II kadencji, członkini prezydium zarządu i rzecznik prasowy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Życiorys[edytuj]

W trakcie II wojny światowej należała do Armii Krajowej (pseud. Maja, Kompania Lotnicza dowodzona przez porucznika Tadeusza Gaworskiego, pseud. Lawa, Grupa Kampinos). Uczestniczyła w walkach w Puszczy Kampinoskiej latem 1944. Od 1945 do 1950 mieszkała w Warszawie, uczyła się w VII Liceum Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego, była instruktorką ZHP. Za sprzeciwianie się procesowi poddawania ZHP kontroli partii komunistycznej uniemożliwiono jej studiowanie w rodzinnym mieście. W 1955 ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Łodzi, następnie uzyskała stopień doktora nauk medycznych oraz specjalizacje w dziedzinie hematologii i organizacji ochrony zdrowia.

Za otwarte występowanie w obronie prześladowanych przez PZPR współpracowników pochodzenia żydowskiego w latach 1967–1968 została usunięta z Akademii Medycznej. W latach 70. związała się z opozycją demokratyczną. Do „Solidarności” wstąpiła w 1980, wchodziła w skład zarządu regionu łódzkiego. Była delegatem na I KZD związku w Gdańsku. Została internowana pierwszego dnia stanu wojennego, zwolniono ją pod koniec marca 1982, po czym nadal działała w podziemnych strukturach łódzkiej „Solidarności”.

W 1989 została posłanką X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego (przystąpiła do ROAD). Zasiadała także w Sejmie I oraz II kadencji z listy Unii Demokratycznej. Sprawowała mandat radnej sejmiku łódzkiego w latach 1998–2002 z rekomendacji Unii Wolności. Od grudnia 2000 pracowała jako doradca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. 31 maja 2006 została przez Janusza Kurtykę powołana na stanowisko wiceprezesa IPN. Na stanowisku pozostała także po objęciu stanowiska prezesa IPN przez Łukasza Kamińskiego w 2011. Funkcję tę pełniła do 30 czerwca 2012[2].

W 2008 wystosowała list do Lecha Wałęsy, protestując publicznie przeciwko decyzji Janusza Kurtyki o wydaniu w wydawnictwie IPN książki autorstwa Piotra Gontarczyka i Sławomira Cenckiewicza SB wobec Lecha Wałęsy, zajmującej się związkami byłego prezydenta ze Służbą Bezpieczeństwa w latach 70.

Była wiceprezesem rady naczelnej Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W 2015 została członkinią prezydium i rzecznikiem prasowym tej organizacji[3]. Weszła w skład zarządu Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Odznaczona Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżem Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim[4] Orderu Odrodzenia Polski, a także Krzyżem Wolności i Solidarności[5]. 21 października 2011 została powołana w skład Kapituły Orderu Odrodzenia Polski.

Jej bratem był Jan Józef Lipski, a siostrą Zofia Celińska. Była ciotką Andrzeja Celińskiego. Została pochowana 17 lutego 2017 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[6][7].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]