Maria Gurowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Gurowska
Maria Zand
Data i miejsce urodzenia 25 sierpnia 1915
Łódź
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1998
Jedwabno
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Maria Gurowska vel Maria Górowska, z domu Zand (ur. 25 sierpnia 1915 w Łodzi[1][2], zm. 4 stycznia 1998 w Jedwabnie) – polska sędzia w okresie PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Łodzi w rodzinie żydowskiej. Była córką Moryca Zanda (1887-1941) i Frajdy (Franciszki) z domu Eisenbaum (ur. 1889)[1]. Jej ojciec był buchalterem i pośrednikiem handlowym[3]. Ukończyła Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi, a następnie Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W 1937 uzyskała pracę jako sekretarz-prawnik w Centralnym Stowarzyszeniu Kupców i Przemysłowców Województwa Łódzkiego[3].

W czasie okupacji niemieckiej używała „aryjskich” dokumentów na nazwisko Genowefa Maria Danielak. W lutym 1940 wraz z rodzicami opuściła nielegalnie Łódź. Przez rok mieszkała w Żyrardowie, następnie w Warszawie. Utrzymywała się z udzielania korepetycji, handlu oraz szycia futrzanych rękawiczek. Od 1943 działała w szeregach Gwardii Ludowej i PPR. Z chwilą wybuchu powstania warszawskiego przydzielona została do grupy łączności Armii Ludowej (odcinek II Śródmieście Południe). Po przeniesieniu dowództwa GL do Śródmieścia prowadziła sekretariat sztabu AL. Po upadku powstania razem z matką wyjechała do Głowna, a następnie do Częstochowy, utrzymując się nadal z szycia futrzanych rękawiczek[3].

W styczniu 1945 została skierowana do pracy w Zarządzie Miejskim w Częstochowie na stanowisko kierownika Wydziału Informacji i Propagandy. W marcu 1945 powróciła do Łodzi, gdzie została instruktorem propagandy Komitetu Wojewódzkiego PPR. Dwa miesiące później zorganizowała tam Wojewódzką Szkołę Partyjną i została jej dyrektorką. W marcu 1946 dzięki znajomościom męża otrzymała polecenie zorganizowania w Łodzi Szkoły Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości i objęcia stanowiska dyrektora. Po wykonaniu zadania 1 października 1946 została radcą w Wydziale Nadzoru Sądowego w Ministerstwie Sprawiedliwości. 14 kwietnia 1947 została mianowana na asesora sądowego w Prokuraturze Sądu Okręgowego w Warszawie. Trzy tygodnie później, 10 maja przeniesiona została na stanowisko p.o. podprokuratora. Od 14 lipca 1947 była już podprokuratorem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z tymczasową siedzibą w Łodzi. 1 kwietnia 1948 awansowała na stanowisko wiceprokuratora Sądu Okręgowego w Warszawie. 19 stycznia 1949 rozpoczęła trwającą do 1956 delegację do pełnienia czynności w Departamencie Nadzoru Prokuratorskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. 31 marca 1949 przeniesiona została na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie, a następnie sędziego Sądu Apelacyjnego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości. W grudniu 1949 mianowana naczelnikiem Wydziału Sądownictwa dla Nieletnich w Departamencie Nadzoru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości. 5 lipca 1950 przeniesiona na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Od 4 stycznia 1951 była sędzią Wydziału IV Karnego Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości[3].

W latach 1950–1954 Gurowska zasiadała w składach sędziowskich sekcji tajnej Sądu Wojewódzkiego w Warszawie – ferującej wyroki w sprawach politycznych, zleconych do realizacji przez kierownictwo Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, w sekcjach tajnych istniejących przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, Sądzie Wojewódzkim w Warszawie i Sądzie Najwyższym. Aktywnie uczestniczyła w kilku głośnych procesach politycznych okresu stalinowskiego. Między innymi na podstawie sfabrykowanych przez prokurator Helenę Wolińską dowodów[4] skazała na karę śmierci Augusta Emila Fieldorfa[5].

15 listopada 1956 zakończyła się delegacja Gurowskiej do Ministerstwa Sprawiedliwości. Odtąd pracowała w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Z dniem 30 kwietnia 1970 została zwolniona z pracy w sądownictwie[3].

5 maja 1992 Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wszczęła śledztwo w sprawie zbrodni popełnionej na Auguście Emilu Fieldorfie, a po jego zakończeniu 10 sierpnia 1995 Prokuratura Wojewódzka w Warszawie postawiła Gurowskiej zarzut popełnienia przestępstwa z art. 225 § 1 kodeksu karnego. Podczas przesłuchania w Prokuraturze Rejonowej w Szczytnie 25 sierpnia 1995 Gurowska podtrzymała zasadność wyroku wydanego na Fieldorfa, uznając nadal wyrok śmierci za słuszny. W 1995 w piśmie do ministra sprawiedliwości napisała, że wymierzając karę, opierała się na dowodach, na podstawie obowiązującego wówczas prawa. 19 marca 1996 akt oskarżenia o zabójstwo sądowe przeciwko Gurowskiej skierowany został przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie do Sądu Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy. Proces rozpoczął się 22 grudnia 1997 w gmachu sądów przy alei Solidarności w Warszawie. W wyznaczonym terminie rozprawy, 22 grudnia 1997, oskarżona z powodu ciężkiej choroby nie stawiła się przed sądem i do śmierci nie zgłosiła się na żadną rozprawę[3].

Zmarła w Jedwabnie, gdzie została pochowana[3][2].

Odznaczenia i ordery[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Fieldorf, Leszek Zachuta: Kim był generał Fieldorf. Pozytywy.com, 2009-03-24. [dostęp 2014-05-10].
  • Krzysztof Szwagrzyk. Twarze bezpieki: Maria Gurowska vel Górowska vel Genowefa Maria Danielak z domu Zand (1915-1998). „Nasz Dziennik”. Dodatek Historyczny IPN 4/2008 (11), 2008-04-25. 
  • Jerzy Robert Nowak: Przemilczane zbrodnie na Polakach. Bibuła: Pismo niezależne, 2010-12-06. [dostęp 2014-05-10].